Σαμπατάι Σεβί

Σαμπατάι Σεβί
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη μητρική γλώσσα	שַׁבְּתַי צְבִי (Εβραϊκά)
Γέννηση	1  Αυγούστου 1626 Σμύρνη
Θάνατος	17  Σεπτεμβρίου 1676 Ούλτσινι
Χώρα πολιτογράφησης	Οθωμανική Αυτοκρατορία
Θρησκεία	Ισλάμ (από 1666) Ιουδαϊσμός Ντονμέ Καμπάλα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες	Εβραϊκά Τουρκικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα	μυστικιστής ραββίνος false messiah
Σχετικά πολυμέσα

Ο Σαμπατάι Σεβί (εβραϊκά: שַׁבְּתַי צְבִי‎, κ. γρ. Šabbəṯay‎· τουρκικά: Sabetay Sevi‎‎, 1 Αυγούστου 1626 – π. 17 Σεπτεμβρίου 1676) ήταν Οθωμανός Εβραίος μυστικιστής και ραββίνος, που μεταστράφηκε στο Ισλάμ. Ενεργός σε όλη την επικράτεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο Σεβί διεκδίκησε τον τίτλο του πολυαναμενόμενου Μεσσία για τους Εβραίους και ίδρυσε το Σαββατιανικό κίνημα. Κεντρικό στοιχείο της διδασκαλίας του ήταν η πεποίθηση ότι, κατά τη διάρκεια της Μεσσιανικής Εποχής, πράξεις που παραδοσιακά θεωρούνταν αμαρτωλές θα μπορούσαν να μετατραπούν σε δίκαιες και θεάρεστες. Η αντινομική αυτή διδασκαλία οδήγησε τον Σεβί και τους ακολούθους του να παραβιάζουν εσκεμμένα τις εντολές του Εβραϊσμού, μια πρακτική που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και αργότερα ενέπνευσε διάφορα αιρέτικα κινήματα, όπως οι Φρανκιστές.

Η παρουσία του στην Κωνσταντινούπολη τον Φεβρουάριο του 1666 αποτέλεσε καθοριστική στιγμή στην πορεία του, καθώς εκείνος συνελήφθη με εντολή του μεγάλου βεζίρη Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ πασά. Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, αφού μεταφέρθηκε μέσω διαδοχικών φυλακών στην πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κατηγορήθηκε για την υποκίνηση εξέγερσης. Ο Σαμπατάι κατέστησε φανερό τον προσανατολισμό του να συνεχίσει τις θρησκευτικές του διδασκαλίες, γεγονός που οδήγησε τον Μεγάλο Βεζίρη να του προσφέρει την επιλογή μεταξύ θανάτου και μεταστροφής στο Ισλάμ. Ο Σαμπατάι επέλεξε τη μεταστροφή, φόρεσε το τουρκικό τουρμπάνι και ενσωματώθηκε στην Οθωμανική κοινωνία, λαμβάνοντας μάλιστα γενναιόδωρη σύνταξη για την υποταγή του στις πολιτικές και θρησκευτικές επιταγές του Οθωμανικού κράτους.

Εντούτοις, περίπου 300 από τους ακολούθους του, γνωστοί ως Ντονμέ (ήτοι «μεταστραφέντες» στα τουρκικά), ακολούθησαν το παράδειγμά του και εξισλαμίστηκαν. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε αντικείμενο πολλών αντιπαραθέσεων, καθώς η νέα τους πίστη συνυπήρχε με την παραδοσιακή εβραϊκή τους ταυτότητα, δημιουργώντας έτσι έναν ιδιαίτερο θρησκευτικό και πολιτισμικό συγκερασμό. Οι Οθωμανοί εξόρισαν τον Σαμπατάι δύο φορές, αρχικά εντός της Κωνσταντινούπολης και, αργότερα, σε μια μικρή πόλη του σημερινού Μαυροβουνίου, την Ούλτσιν. Εκεί, έζησε απομονωμένος και πέθανε, έχοντας παραμείνει μια αμφιλεγόμενη φιγούρα στην ιστορία του Ισλάμ και του Εβραϊσμού, καθώς και στην ευρύτερη θρησκευτική και πολιτική σκηνή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.