Πρωθυπουργός του Νεπάλ
| Πρωθυπουργός της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας του Νεπάλ νεπαλέζικα: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालका प्रधानमन्त्री Sanghīya lōkatāntrika gaṇatantra nēpālakā pradhānamantrī | |
|---|---|
.svg) | |
| Προσφώνηση | Ο Εξοχότατος (The Right Honourable) |
| Κατοικία | Κατμαντού[1] |
| Έδρα | Σίνγκα Ντουρμπάρ, Κατμαντού |
| Διορισμός από | Πρόεδρος του Νεπάλ |
| Διάρκεια θητείας | 5 Έτη |
| Αρχικός κάτοχος | Μπιμσέν Θάπα |
| Δημιουργία | 1806 |
| Αναπληρωτής | Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης του Νεπάλ |
| Ιστοσελίδα | www |
Ο Πρωθυπουργός του Νεπάλ νεπαλέζικα: (नेपालको प्रधानमन्त्री) είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης της Ομοσπονδιακής Λαϊκής Δημοκρατίας του Νεπάλ. Ο πρωθυπουργός ηγείται του Υπουργικού Συμβουλίου και κατέχει την ανώτατη εκτελεστική εξουσία στη χώρα. Ο πρωθυπουργός πρέπει να διαθέτει την υποστήριξη της πλειοψηφίας και να διατηρεί την εμπιστοσύνη της Βουλής των Αντιπροσώπων (Pratinidhi Sabha) για να παραμείνει στο αξίωμα.[2] Εάν ο πρωθυπουργός χάσει αυτή την υποστήριξη, υποχρεούται να παραιτηθεί.
Η επίσημη κατοικία του πρωθυπουργού βρίσκεται στο Μπαλουβατάρ του Κατμαντού. Η έδρα του γραφείου του πρωθυπουργού βρίσκεται στο Σίνγκα Ντουρμπάρ από την εποχή της διακυβέρνησης του Τσάντρα Σουμσέρ Τζανγκ Μπαχαντούρ Ράνα (1901–1929).
Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός κατέχει την τρίτη θέση στην ιεραρχία του κράτους (τάξη προβαδίσματος) στο Νεπάλ.
Ο Μπαλέντρα Σαχ υπηρετεί ως ο 40ος Πρωθυπουργός του Νεπάλ από τις 27 Μαρτίου 2026.[3]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η θέση του Πρωθυπουργού του Νεπάλ έχει εξελιχθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια των αιώνων, αντανακλώντας τους σύνθετους πολιτικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς της χώρας. Αρχικά, ο ρόλος ήταν σε μεγάλο βαθμό τελετουργικός υπό τη διακυβέρνηση των μοναρχών, με την πραγματική εξουσία συγκεντρωμένη στα χέρια των βασιλιάδων και των κληρονομικών αρχηγών.[4]
Η εγκαθίδρυση της δυναστείας Σαχ τον 18ο αιώνα έφερε το αξίωμα του Πρωθυπουργού σε μεγαλύτερη προβολή. Κατά την περίοδο Ράνα (1846–1951), η πρωθυπουργία έγινε κληρονομική εντός της οικογένειας Ράνα, σηματοδοτώντας μια εποχή αυταρχικής διακυβέρνησης όπου ο Πρωθυπουργός ασκούσε την υπέρτατη εξουσία, ενώ ο βασιλιάς παρέμενε διακοσμητικό στοιχείο.[5]
Το τέλος του καθεστώτος Ράνα το 1951 εγκαινίασε μια νέα εποχή κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Μετά την ανακήρυξη του Νεπάλ ως ομοσπονδιακής δημοκρατίας το 2008, ο Πρωθυπουργός υπηρετεί πλέον ως επικεφαλής της κυβέρνησης, υπεύθυνος για τις εκτελεστικές λειτουργίες και τη χάραξη πολιτικής, συνεργαζόμενος με τον Πρόεδρο, ο οποίος ενεργεί ως ο τελετουργικός αρχηγός του κράτους.
Εξουσίες και αρμοδιότητες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο πρωθυπουργός έχει έναν ενισχυμένο συνταγματικό ρόλο σε σύγκριση με ομολόγους του σε άλλες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες. Αυτό συμβαίνει επειδή το Άρθρο 75 του Συντάγματος αναθέτει ρητά την εκτελεστική εξουσία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στο Υπουργικό Συμβούλιο –του οποίου ο πρωθυπουργός είναι ο ηγέτης– και όχι στον πρόεδρο. Σύμφωνα με το Άρθρο 76, ο πρωθυπουργός είναι ο πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου και ασκεί την εκτελεστική εξουσία συλλογικά με αυτό.[6]
Συνταγματικό πλαίσιο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Βάσει του Άρθρου 76 του Συντάγματος, ο πρόεδρος υποχρεούται να διορίσει τον ηγέτη του πλειοψηφούντος κόμματος στη Βουλή των Αντιπροσώπων ως πρωθυπουργό. Εάν κανένα κόμμα δεν έχει την πλειοψηφία, ο πρόεδρος διορίζει ένα μέλος του κοινοβουλίου που έχει την υποστήριξη ενός συνασπισμού κομμάτων. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί πλειοψηφία εντός καθορισμένων προθεσμιών, διεξάγονται νέες εκλογές εντός έξι μηνών.
Κένωση θέσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σύμφωνα με το Άρθρο 77 (1) του Συντάγματος του 2015, ο πρωθυπουργός παύει να κατέχει το αξίωμα εάν:
Υποβάλλει γραπτή παραίτηση στον πρόεδρο,
Καταψηφιστεί σε πρόταση εμπιστοσύνης ή υπερψηφιστεί πρόταση μομφής,
Παύσει να είναι μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων,
Αποβιώσει.
Σε περίπτωση θανάτου του πρωθυπουργού, ο αρχαιότερος υπουργός ασκεί καθήκοντα πρωθυπουργού μέχρι τον διορισμό νέου.
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «PM Deuba shifts to official residence in Baluwatar». The Himalayan Times. 19 Ιουνίου 2017. Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2018.
- ↑ «President appoints Pushpa Kamal Dahal prime minister». kathmandupost.com (στα English).
- ↑ «Balendra Shah appointed Prime Minister». Kathmandu Post. 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ «Former Prime Ministers Office of the Prime Minister and Council of Ministers» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2025.
- ↑ «Jung Bahadur». www.britannica.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2025.
- ↑ «Part 7 Federal Executive, Section 75 Executive power». Nepal Law Commission (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2020.
