close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ποντιακή Γενοκτονία)
Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου
Image
Καραβάνι 5.000 Χριστιανών προσφύγων από το Έλαζιγ κατευθυνόμενοι προς τη Τραπεζούντα, Νοέμβριος 1925
Χρονολογία1914 – 1923
ΤόποςΠόντος, βορειοανατολική Μικρά Ασία
ΈκβασηΓενοκτονία, μαζικές δολοφονίες, πορείες θανάτου, εθνοκάθαρση, μαζική απέλαση και εκδίωξη ελληνικών πληθυσμών
Αντιμαχόμενοι
Image Επιτροπή Ένωσης και Προόδου (Νεότουρκοι)
Τουρκικό Εθνικό Κίνημα
Απολογισμός
350.000–360.000[1][2][3][4][5][6][7]
Γενοκτονία των Ελλήνων
Ιστορικό
Η Γενοκτονία
Ξένες παροχές βοήθειας
Υπεύθυνοι
Δείτε επίσης

Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, η οποία συχνά αποκαλείται και Γενοκτονία των Ελλήνων ή επίσης Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού (αγγλ. Pontic Greek genocide),[8][9][10] ήταν το σφοδρό και εκτεταμένο κύμα σφαγών και η συστηματική καταστροφή των γηγενών ελληνικών χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής του Πόντου, αλλά και των ομοίων ελληνικών πληθυσμών των περιοχών της δυτικής Μικράς Ασίας, Καππαδοκίας και ανατολικής Θράκης που υποκινήθηκαν και πραγματοποιήθηκαν από το Κίνημα των Νεότουρκων και των Κεμαλιστών κατά τη χρονική περίοδο 1914-1923.[11][12][13][14]

Η άνοδος του τουρκικού υπερεθνικισμού στις αρχές του 20ού αιώνα αύξησε δραματικά το αντι-ελληνικό συναίσθημα εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η γενοκτονία ξεκίνησε το 1914 από το καθεστώς των Νεοτούρκων, το οποίο καθοδηγούταν από τους τρεις πασσάδες και, μετά από μια σύντομη παύση κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου το 1918-1919, συνεχίστηκε μέχρι το 1923 από τους Κεμαλικούς, η οποία καθοδηγούταν από τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η εκτόπιση,[15] η εξάντληση από έκθεση σε κακουχίες, τα βασανιστήρια, η πείνα και η δίψα, οι πορείες θανάτου στην έρημο και συχνότατα οι εν ψυχρώ δολοφονίες ή εκτελέσεις.[16] Ο αριθμός των θυμάτων έχει υπολογιστεί σε 353.000, περίπου ο μισός ποντιακός ελληνισμός,[17][18][19][20][21] ενώ συνολικά 1.5 εκατομμύρια Έλληνες πρόσφυγες εκτοπίστηκαν.[22] Οι επιζώντες κατέφυγαν στις βόρειες και ανατολικές ακτές του Ευξείνου Πόντου (στην πρώην ΕΣΣΔ)[23] και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα.

Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν τις επιμέρους κατά τόπους διώξεις ως τμήματα μιας ενιαίας πολιτικής για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής ή γενικότερα των Χριστιανών της Μικράς Ασίας, καθώς η γενοκτονία πραγματοποιήθηκε παράλληλα με γενοκτονίες εις βάρος και άλλων πληθυσμών, δηλαδή των Αρμενίων και των Ασσυρίων.[24][25][26][27][28][29] Συνεπώς η απομόνωση των περιστατικών στον Πόντο θεωρείται ως τοπικιστική προσέγγιση του ζητήματος.[30]

Ιστορικό πλαίσιο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Η περιοχή του Πόντου, κατά μήκος της νότιας ακτογραμμής της Μαύρης Θάλασσας. Εδώ, εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι Πόντιοι, που ζούσαν στην περιοχή από τη βαθιά αρχαιότητα, εξοντώθηκαν από δύο διαδοχικές τουρκικές κυβερνήσεις

Η διαδικασία εξόντωσης των ελληνικών πληθυσμών του Πόντου διακρίνεται ιστορικά σε τρεις συνεχόμενες φάσεις: από την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ως την κατάληψη της Τραπεζούντας από τον ρωσικό στρατό (1914-1916), η δεύτερη τελειώνει με το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918) και η τελευταία ολοκληρώνεται με την εφαρμογή της Σύμβασης για την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (1918-1923).[31]

Το υπόβαθρο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ποντιακός ελληνισμός είχε πετύχει, από τα μέσα του 19ου αιώνα - πιο συγκεκριμένα μετά την έκδοση από τις Οθωμανικές αρχές του μεταρρυθμιστικού χάρτη (Hatt-i Humayun, 1856) έως και την περίοδο της γενοκτονίας - σημαντική εμπορική ανάπτυξη, οικονομική, πνευματική, κοινωνική άνοδο και πληθυσμιακή αύξηση, που συνοδεύτηκε από ίδρυση πάμπολλων ιδρυμάτων (Ιερών Ναών, εκπαιδευτηρίων, συλλόγων κλπ). Παράλληλα, από τις αρχές του 20ου αιώνα είχε ενταθεί η κρίση θεσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με αποτέλεσμα μία συνεχιζόμενη παρακμή. Για την τελευταία, η πλειονότητα των Τούρκων υπηκόων της Αυτοκρατορίας θεωρούσε υπεύθυνους τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Όλη αυτή η φθίνουσα πορεία της άλλοτε πανίσχυρης Σουλτανικής Ηγεμονίας οδήγησε στην έκρηξη του κινήματος των Νεότουρκων (1908), το οποίο οργανώθηκε από την πολιτική οργάνωση 'Ένωση και Πρόοδος" (Ittihat ve Terakki Cemiyeti) που είχε υιοθετήσει φιλελεύθερες - δημοκρατικές αρχές, όπως και προβεί σε εξαγγελίες για ισονομία και δικαιοσύνη. Ωστόσο πολύ γρήγορα οι προσδοκίες των μειονοτήτων για βελτίωση της θέσης τους διαψεύστηκαν, αφού ένα μόλις χρόνο μετά την επικράτηση των Νεότουρκων (1909), ο Καταστατικός Χάρτης του 1876 καταργήθηκε και οι Νεότουρκοι στράφηκαν, πλέον, προς τον εθνικισμό ή και σοβινισμό. Τα εδάφη του Οθωμανικού κράτους είχαν, εν τω μεταξύ και έως το 1912, μειωθεί σε ποσοστό 40% και ο πληθυσμός της κατά 20%. Το 1913, με τη λήξη των βαλκανικών πολέμων οι Οθωμανοί έχουν ουσιαστικά εκδιωχθεί από την Ευρώπη και έχουν απολέσει το σύνολο σχεδόν των Αραβικών επαρχιών τους. Αυτό που τους απέμενε ήταν να λάβουν "προληπτικά μέτρα" για την επιβίωση του κράτους τους, κάτι που αποφάσισαν να υλοποιήσουν εκδιώκοντας, αρχικά, και αφανίζοντας, εν-συνεχεία, με απροκάλυπτο τρόπο, τους μειονοτικούς πληθυσμούς ολόκληρης της Μικράς Ασίας (τους χριστιανούς ελληνικής καταγωγής του Πόντου, της Ιωνίας και της Καππαδοκίας, Αρμένιους και Ασσυροχαλδαίους). Την πρόταση αυτή, για τη βίαιη απομάκρυνση των Ποντίων από τις πατρογονικές τους εστίες προς τα ενδότερα της Μικράς Ασίας (προς νότο) εισηγήθηκε προς τις Οθωμανικές αρχές ο στρατιωτικός σύμβουλος της αυτοκρατορίας, Γερμανός αντιστράτηγος Liman Von Sanders.

Α' και Β' φάση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κύμα μαζικών διώξεων ξεκίνησε στον Πόντο με τη μορφή εκτοπίσεων το 1915. Υπάρχουν τέσσερις βασικοί λόγοι για τους οποίους επιλέχθηκε το έγκλημα της θηριωδίας των εκτοπίσεων ως ο βέλτιστος τρόπος εξόντωσης: α) η σχέση κόστους - αποτελεσματικότητας της εξόντωσης, β) μειώνεται η ψυχολογική πίεση σε μεμονωμένους δράστες (πεθαίνουν αντί να θανατώνονται), γ) επέρχεται κοινωνική σύγχυση, αναστάτωση και απομόνωση των θυμάτων (διαταράσσονται κοινωνικοί δεσμοί και δίκτυα, καταστρέφονται οι κοινωνικοί ιστοί, αφαιρούνται εξουσίες και δεσμοί που μπορούσαν να οδηγήσουν σε αντιστάσεις), δ) αποφεύγεται η έκθεση σε κοινή θέα (θανάτωση μακριά από πυκνοκατοικημένες περιοχές). Έτσι, γίνεται εξαιρετικά εύκολα η απόκρυψη των αποδείξεων του εγκλήματος (Basso 2016 https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol10/iss1/5/).

Η τουρκική ήττα κατά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο στην περιοχή, στο Σαρικαμίς, στη βόρεια περιοχή της Μικράς Ασίας το 1915, αποδόθηκε στους Έλληνες που υπηρετούσαν στον οθωμανικό στρατό. Ως συνέπεια αυτού, όλοι οι στρατολογημένοι Πόντιοι εξαναγκάστηκαν σε στρατολόγηση στα τάγματα εργασίας[32]. Έτσι δεν άργησαν να εκδηλώνονται κύματα λιποταξίας, με τον κόσμο να καταφεύγει στα βουνά. Μάλιστα, στην επαρχία Κερασούντας, για αυτό τον λόγο, κάηκαν 88 χωριά ολοσχερώς μέσα σε τρεις μήνες. Οι Έλληνες της επαρχίας, περίπου 30.000, αναγκάστηκαν να διανύσουν, πεζοί, πορεία προς την Άγκυρα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αναπόφευκτα, το ένα τέταρτο αυτών πέθαναν καθ' οδόν [33].

Οι εκτοπίσεις συνεχίζονταν ακατάπαυστα και κατά την εποχή που τα ρωσικά στρατεύματα εισήλθαν στην Τραπεζούντα στις αρχές του 1916. Ιδιαίτερα με το πρόσχημα ότι οι Πόντιοι υποστήριζαν τις κινήσεις των Ρώσων, μεγάλος αριθμός κατοίκων από τις περιοχές της Σινώπης και της Κερασούντας εκτοπίστηκαν στην ενδοχώρα της Μικράς Ασίας. Σημειώθηκαν επίσης και εξαναγκαστικοί εξισλαμισμοί γυναικών.[31]

Image
Πόντιοι αντάρτες.

Οι διώξεις προκάλεσαν τη δημιουργία θυλάκων αντίστασης από τους Πόντιους. Τελικά οι διώξεις εντάθηκαν με την έκδοση διατάγματος, τον Δεκέμβριο του 1916, που προέβλεπε την εξορία όλων των ανδρών από 18 ως 40 ετών και τη μεταφορά των γυναικόπαιδων στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου ξεκίνησε από την Άνω Αμισό και στην Μπάφρα.[32] Στην επαρχία Αμάσειας, 72.375 Έλληνες, από τους συνολικά 136,768, εκτοπίστηκαν, από τους οποίους το 70% πέθανε από τις κακουχίες.[34] Πολλοί Πόντιοι θέλησαν να αντισταθούν, οργανώνοντας, στις ορεινές εκτάσεις του Πόντου, αντάρτικα εναντίον του τακτικού στρατού, όπως στη Σάντα.[32]

Image
Ελληνορθόδοξοι ιερείς βλέπουν το σφαγμένο ποίμνιό τους, Μικρά Ασία, 1916. Φωτογραφία των αρχείων της Deutsche Bank, η οποία χρηματοδοτούσε τη κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου στη περιοχή όταν άρχισαν οι σφαγές.

Στον Άγιο Γεώργιο Πατλάμ της Κερασούντας είχαν συγκεντρωθεί 3.000 Έλληνες, οι οποίοι έγκλειστοι και σε συνθήκες ασιτίας από τις οθωμανικές αρχές, βρήκαν αργό θάνατο. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου εξορίστηκαν συνολικά 235.000 Πόντιοι, ενώ 190.000 μετανάστευσαν στη Ρωσία[32]. Ταυτόχρονα όμως, λιγότερο έντονες ήταν οι διώξεις που υπέστησαν, τότε, οι Έλληνες του ανατολικού Πόντου, στην περιοχή της Τραπεζούντας, κυρίως λόγω της ικανότητας του μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθου να συνδιαλλάσσεται με τις τοπικές αρχές, αλλά και από το γεγονός ότι από τον Απρίλιο του 1916 η περιοχή καταλήφθηκε από τον ρωσικό στρατό.[32] Ωστόσο, μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων και την ανατροπή του τσάρου Νικολάου Β', υπογράφηκε η συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ, βάσει της οποίας οι σοβιετικοί τερμάτιζαν την εμπλοκή τους στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, συνομολογούσαν ειρήνη με τις Κεντρικές Δυνάμεις και αποχωρούσαν από τα προηγουμένως καταληφθέντα εδάφη του Ανατολικού Πόντου. Η αποχώρηση, που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1918 και ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο, οδήγησε σε έξαρση των βιαιοπραγιών από Τούρκους άτακτους (τσέτες) σε βάρος των απροστάτευτων τώρα, χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής. Ταυτόχρονα, οι σοβιετικοί εγκατέλειψαν τον εξοπλισμό και τα πολεμοφόδιά τους, τα οποία περιήλθαν στα χέρια των ατάκτων Οθωμανών. Από το 1914 έως το 1918, περισσότεροι από 230.000 Πόντιοι έχασαν με αυτόν τον τρόπο τη ζωή τους.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του επισκόπου Τραπεζούντας, ο αριθμός των θυμάτων αυτών των πολιτικών ανήλθε, για εκείνο το διάστημα, σε 100.000 περίπου. Δεν έπαψαν και οι διαμαρτυρίες από Αυστριακούς και Αμερικανούς διπλωμάτες κατά της οθωμανικής κυβέρνησης.[31]. Μετά την Ανακωχή του Μούδρου (30 Οκτωβρίου 1918), εκδόθηκε σουλτανικό διάταγμα που χορηγούσε αμνηστία στους Πόντιους αντάρτες, οι οποίοι κλήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα τους και να επιστρέψουν στις εστίες τους. Όμως, παρά την εξαγγελία, οι περισσότεροι από αυτούς που αφοπλίστηκαν, είτε δολοφονήθηκαν είτε φυλακίστηκαν.

Γ' φάση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ύστερα από τη συνθηκολόγηση της Ρωσίας και την απόσυρση του ρωσικού στρατού από την περιοχή, εντάθηκαν οι διώξεις στην περιοχή.[31] Με την άφιξη του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στις 19 Μαΐου του 1919, στην περιοχή και την έξαρση του κινήματός του, εντάθηκε η δράση των τσέτων κατά των χριστιανικών πληθυσμών.[31]

Image
Ο Τοπάλ Οσμάν.

Στις 29 Μαϊου, ο Κεμάλ ανέθεσε στον τσέτη Τοπάλ Οσμάν την επιχείρηση για τη διενέργεια μαζικών επιχειρήσεων κατά του τοπικού πληθυσμού. Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκαν οι σφαγές και οι εκτοπίσεις των Ελλήνων στη Σαμψούντα και σε 394 χωριά της περιοχής, κατοικημένα από ελληνικούς πληθυσμούς. Σχετικές αναφορές έχουν καταγραφεί από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και από τον Αμερικανό πρέσβη Χένρυ Μοργκεντάου.[31]

Image
Εξώφυλλο της εφημερίδας The Tweed Daily για τους εκτοπισμούς της Σαμψούντας στις 6 Ιουνίου 1921

Μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου 1920 πραγματοποιήθηκε η πυρπόληση της Μπάφρας και η μαζική εξόντωση των 6.000 Ελλήνων που είχαν σπεύσει να βρουν προστασία στις εκκλησίες της περιοχής. Συνολικά, από τους 25.000 Έλληνες που ζούσαν στις περιοχές της Μπάφρας και του Ααζάμ, το 90% δολοφονήθηκε, ενώ από τους υπόλοιπους, οι περισσότεροι εκτοπίστηκαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας.[31]

Οι προύχοντες και οι προσωπικότητες του πνεύματος, συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο από τα αποκαλούμενα "Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας" στην Αμάσεια, κατά τον Σεπτέμβριο του 1921. Παράλληλα, σημειώνονταν και εξαναγκαστικές αποσπάσεις νεαρών κοριτσιών και αγοριών από τις οικογένειές τους, τα οποία δίνονταν για τα χαρέμια των εύπορων Τούρκων.[35]

Πλήθος θυμάτων

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ζήτημα του πλήθους των θυμάτων των διωγμών κατά τη δεκαετία που διήρκεσε ως και τη Μικρασιατική Καταστροφή απασχολεί μελετητές και ακτιβιστές που επιζητούν την αναγνώρισή των γεγονότων ως γενοκτονίας και συναρτάται με το ερώτημα του πλήθους των Ελλήνων που ζούσαν στη Μικρά Ασία την περίοδο έναρξης του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.[36]

Στην περίπτωση του Πόντου, ο μελετητής και πρόσφυγας ο ίδιος Γεώργιος Βαλαβάνης καθιέρωσε το 1925 τον αριθμό των 353 χιλιάδων θυμάτων, τον οποίο εν συνεχεία αναπαρήγαγαν οι ακτιβιστές της ποντιακής γενοκτονίας με αποτέλεσμα να γίνει επίσημα αποδεκτός και να επαναλαμβάνεται σε όλες τις σχετικές τελετές μνήμης.[37] Ο πολιτικός επιστήμονας Ρούντολφ Ράμμελ εκτιμά ότι στοίχισε τη ζωή περίπου 326.000-382.000 Ελλήνων.[38] Τον αριθμό των 350.000 νεκρών στον Πόντο κατά την περίοδο της γενοκτονίας των Αρμενίων, 1915-1923, επαναλαμβάνουν οι μελετητἐς γενοκτονιών Σάμιουελ Τότεν και Πωλ Μπάρτροπ.[39] Ο δημοσιογράφος και ιστορικός Τάσος Κωστόπουλος απέδειξε ότι ο αριθμός αυτός του Βαλαβάνη προέκυψε με την αυθαίρετη πρόσθεση 50.000 στον αριθμό των 303.238 εκτοπισθέντων που ανέφερε ένα φυλλάδιο του 1922, οι οποίο παρουσιάζονταν όχι ως εκτοπισμένοι αλλά ως εξολοθρευθέντες. Ο Κωστόπουλος υπολογίζει σε περίπου 100-150.000 τους εξολοθρευθέντες την περίοδο 1912-1924 στον Πόντο.[40][41]

Αναγνώριση από το ελληνικό κράτος και διεθνώς

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Μνημείο για την γενοκτονία των Ποντίων στο Άργος.

Κατόπιν εισήγησης του τότε Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».[42] Το 1998 η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος». Πέρα από το ελληνικό κράτος ο διωγμός των Ποντίων αναγνωρίζεται επισήμως ως γενοκτονία από την Κύπρο, την Αρμενία, τη Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, εννέα πολιτείες των ΗΠΑ (Φλόριντα[43], Τζώρτζια, Μασαχουσέτη, Νιου Τζέρσεϊ, Νέα Υόρκη, Πενσυλβάνια, Νότια Καρολίνα, Ρόουντ Άιλαντ και, από τις 11 Σεπτεμβρίου 2019, Καλιφόρνια[44][45], ενώ υπάρχει σαφής αναφορά - κατά κάποιο τρόπο αναγνώριση - σε γενοκτονία Ελλήνων και από την πολιτεία της Αλαμπάμα[46]), τη βουλή των αυστραλιανών πολιτειών της Νότιας Αυστραλίας και της Νέας Νότιας Ουαλίας[47][48], την Αυστρία[49] (ακολουθούμενη λίγες ημέρες αργότερα από το Δήμο της Βιέννης) και την Ολλανδία[50]. Στο Καναδά οι πόλεις Οττάβα και Τορόντο έχουν αναγνωρίσει την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Ποντιακής γενοκτονίας.

Η Ποντιακή γενοκτονία έχει οριστεί και αναγνωριστεί από τη Διεθνή Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS), ενώ έχει τύχει αναγνώρισης και από αρκετές διεθνείς οργανώσεις και φορείς, όπως οι Ευρωπαίοι Δημοκράτες Φοιτητές.[51] Τέλος, ψηφίσματα της Γερουσίας των ΗΠΑ κάνουν αναφορά σε γενοκτονία κατά των Ελλήνων.[52][53]

Τον Δεκέμβριο 2007 η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars ή IAGS) αναγνώρισε επίσημα τη γενοκτονία των Ελλήνων, μαζί με τη γενοκτονία των Ασσυρίων, και εξέδωσε το εξής ψήφισμα[54]:

«ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι η άρνηση μιας γενοκτονίας αναγνωρίζεται παγκοίνως ως το έσχατο στάδιο γενοκτονίας, που εξασφαλίζει την ατιμωρησία για τους δράστες της γενοκτονίας, και ευαπόδεικτα προετοιμάζει το έδαφος για τις μελλοντικές γενοκτονίες,
ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι η Οθωμανική γενοκτονία εναντίον των μειονοτικών πληθυσμών κατά τη διάρκεια και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, παρουσιάζεται συνήθως ως γενοκτονία εναντίον μόνο των Αρμενίων, με λίγη αναγνώριση των ποιοτικά παρόμοιων γενοκτονιών, εναντίον άλλων χριστιανικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας,
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ ότι είναι πεποίθηση της Διεθνούς Ένωσης των Μελετητών Γενοκτονιών, ότι η Οθωμανική εκστρατεία εναντίον των χριστιανικών μειονοτήτων της αυτοκρατορίας, μεταξύ των έτων 1914 και 1923, συνιστούν γενοκτονία εναντίον των Αρμενίων, Ασσυρίων, Ποντίων και των Έλλήνων της Μικράς Ασίας.
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ η Ένωση να ζητήσει από την κυβέρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τις γενοκτονίες εναντίον αυτών των πληθυσμών, να ζητήσει επίσημα συγγνώμη, και να λάβει τα κατάλληλα και σημαντικά μέτρα προς την αποκατάσταση (μη επανάληψη).»

Image
Αναμνηστική πλάκα της Ποντιακής Αδελφότητας Νοτίου Αυστραλίας για τους εξολοθρευθέντες Ποντίους στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας.

Η γενοκτονία των Ποντίων είναι αναγνωρισμένη ως τέτοια επισήμως από τέσσερα κράτη, την Ελλάδα με νόμο του 1994 (N. 2193/1994), τη Σουηδία με υπερψήφιση στο Σουηδικό κοινοβούλιο στις 11 Μαρτίου 2010, την Αρμενία τον Μάρτιο του 2015, μαζί με τη γενοκτονία των Ασσυρίων και την Ολλανδία, μαζί με τη γενοκτονία των Αρμενίων και Ασσυρίων, στις 9 Απριλίου 2015[55].

Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει ότι υπήρξε γενοκτονία και αποδίδει τους θανάτους σε απώλειες πολέμου, σε λοιμό και σε ασθένειες και δεν παραδέχεται ότι υπήρξε γενοκτονία. Οι περισσότεροι σύγχρονοι Τούρκοι βρίσκονται σε μερική ή πλήρη άγνοια σχετικά με αυτά τα γεγονότα.[εκκρεμεί παραπομπή] Ωστόσο Τούρκοι ιστορικοί έχουν δημοσίως χαρακτηρίσει τα γεγονότα ως γενοκτονία[56]

Απόψεις για ενιαία γενοκτονία των Ελλήνων

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο πλαίσιο της συνολικής θεώρησης του θέματος, έχει προταθεί από Φορείς και Ενώσεις προσφύγων η ενιαία και καθολική αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής και όχι η αποσπασματική ανάδειξή της με τοπικιστικά χαρακτηριστικά.[57]

Δείτε επίσης

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ 'IAGS' Ψήφισμα (16 Δεκεμβρίου 2007):
    Ψήφισμα για τις γενοκτονίες που διαπράχθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι η άρνηση της γενοκτονίας αναγνωρίζεται ευρέως ως το τελικό στάδιο της γενοκτονίας, κατοχυρώνοντας την ατιμωρησία των δραστών της γενοκτονίας και ανοίγοντας αποδεδειγμένα το δρόμο για μελλοντικές γενοκτονίες· ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι η Οθωμανική γενοκτονία κατά των μειονοτήτων κατά τη διάρκεια και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο απεικονίζεται συνήθως ως γενοκτονία μόνο κατά των Αρμενίων, με ελάχιστη αναγνώριση των ποιοτικά παρόμοιων γενοκτονιών εναντίον άλλων χριστιανικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας· ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ ότι είναι η πεποίθηση της Διεθνούς Ένωσης Μελετητών Γενοκτονίας ότι η οθωμανική εκστρατεία κατά των χριστιανικών μειονοτήτων της Αυτοκρατορίας μεταξύ 1914 και 1923 αποτελούσε γενοκτονία κατά των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων του Πόντου και της Ανατολίας. ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ότι ο Σύνδεσμος καλεί την κυβέρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τις γενοκτονίες εναντίον αυτών των πληθυσμών, να εκδώσει επίσημη συγγνώμη και να λάβει γρήγορα και ουσιαστικά βήματα για την αποκατάσταση.
  2. ↑ Έγγραφο ΟΗΕ (διαφορετικό link Αρχειοθετήθηκε 2023-10-13 στο Wayback Machine., the 5th document) E/CN.4/1998/NGO/24 (WRITTEN STATEMENT /SUBMITTED BY THE INTERNATIONAL LEAGUE FOR THE RIGHTS AND LIBERATION OF PEOPLES, dated 1998-02-24):
    Ο αριθμός των Ποντίων στις αρχές του εικοστού αιώνα μπορεί να υπολογίζεται σε περίπου 750.000. Η διαδικασία της εξάλειψής τους πηγαίνει από το 1916 έως το 1923 ...Το 1916, λίγο μετά την ολοκλήρωση της γενοκτονίας των Αρμενίων, ξεκίνησε η διαδικασία εξολόθρευσης των Ποντίων. Οι μέθοδοι ήταν οι ίδιες: σφαγές, θηριωδίες, μαζικοί βιασμοί, απαγωγές γυναικών και παιδιών, βίαιες μετατροπές στο Ισλάμ, πορείες θανάτου σε άνυδρες περιοχές, σε απάνθρωπες συνθήκες πείνας, δίψας και ασθενειών που προορίζονταν για πλήρη εξαφάνιση. Τα μέτρα αυτά ονομάστηκαν «απέλαση» από τις αρχές και υποτίθεται ότι ελήφθησαν για λόγους ασφαλείας. Τα γεγονότα αυτά αναφέρονται από επιζώντες και από πολλούς ξένους μάρτυρες που επιβεβαιώνουν την εσκεμμένη καταστροφή της ποντιακής μειονότητας καθαυτή ... Η εξόντωση των Ποντίων συνεχίστηκε μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, στην πραγματικότητα συστηματικά μετά το 1919. Το γεγονός που θεωρείται αφετηρία ενός νέου σταδίου του τελικού ξεριζωμού είναι η άφιξη του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα στις 19 Μαΐου 1919. Πράγματι, επιχειρήσεις μαζικών δολοφονιών, διώξεων, «απέλασης» για εξάλειψη, ξεκίνησαν εκ νέου σε μεγάλη κλίμακα το 1919. Ορισμένες πράξεις η αυτοάμυνα ή η αντίσταση καταπιέστηκαν σοβαρά από τον τουρκικό στρατό. Δεκάδες χωριά κάηκαν μετά από λεηλασίες. Εκκλησίες και σπίτια λεηλατήθηκαν. Αρκετές εκκλησίες κατεδαφίστηκαν. Αυτή η προσχεδιασμένη καταστροφή σε διάστημα 6-7 ετών μετά το 1916, του 50 τοις εκατό περίπου των Ποντίων αποτελούσε γενοκτονία σύμφωνα με τα κριτήρια των Ηνωμένων Εθνών (άρθρο II της Σύμβασης για τη γενοκτονία, παράγραφοι (α), (β), (γ), ( δ), (ε)). Από το 1916 έως το 1923, περίπου 350.000 Πόντιοι εξαφανίστηκαν με σφαγές, διώξεις και πορείες θανάτου».
  3. ↑ Basso, Andrew (2016). «Towards a Theory of Displacement Atrocities: The Cherokee Trail of Tears, The Herero Genocide, and The Pontic Greek Genocide». Μελέτες Γενοκτονίας και Πρόληψη 10 (1): 5–29. doi:10.5038/1911-9933.10.1.1297. ISSN 1911-0359.
    Τα ελληνικά καραβάνια του Πόντου υποβλήθηκαν σε επίπεδα βαρβαρότητας που ταιριάζουν με αυτό που έγινε στους Αρμένιους, που τεκμηριώνεται καλά από μια σειρά διεισδυτικών μελετών για τη γενοκτονία. Οι Teşkilât-ı Mahsusa και Çetes υπέβαλαν τους Έλληνες του Πόντου σε σωματική, ψυχική και σεξουαλική κακοποίηση και ταπείνωση κατά τη διάρκεια των εκτοπισμών. Όταν το επιθυμούσαν οι συνοδοί, χτυπούσαν θύματα, μερικές φορές διαπράττοντας σφαγές με άμεσες δολοφονίες. Τα καραβάνια κατευθύνονταν στις τουρκικές εστίες και ο θάνατος ήταν σχεδόν εγγυημένος. Οι δράστες χρησιμοποίησαν πολύ λίγες συνοδούς για να κατευθύνουν τα καραβάνια προς τα νότια, ζωτικό στοιχείο αυτής της γενοκτονίας, καθώς οι περιορισμοί του προσωπικού και του υλικού εν καιρώ πολέμου επιβάρυνε τις δυνάμεις που ήταν διαθέσιμες για επιχειρήσεις δολοφονίας. Από το 1916 έως το 1918 και το 1919-1923, οι Έλληνες του Πόντου καταστράφηκαν από αυτά τα καραβάνια θανάτου μέσω της σκληρής τουρκικής καρδιάς και τελικά της ερήμου της Συρίας. Ένας συσχετισμός στην Οθωμανική Γενοκτονία των Χριστιανικών Μειονοτήτων είναι ότι θεσπίστηκαν διαδικασίες δολοφονίας εναντίον χριστιανικών μειονοτήτων σε σχέση με επερχόμενες προσπάθειες εισβολής των εκστρατειών της Αντάντ (η ρωσική εισβολή από τον Βορρά και το βρετανικό μέτωπο της Μεσοποταμίας στο Νότο). Η παρουσία πολεμικών μετώπων μπορεί να ήταν ένας επιταχυντικός παράγοντας στην απόφαση να σκοτωθούν πιθανοί επαναστατικοί ή χριστιανικοί πληθυσμοί που θα μπορούσαν να είχαν «απελευθερωθεί» από άλλους χριστιανούς που εισέβαλαν, όπως αντιλαμβάνονται οι Τούρκοι. Συνολικά, 353.000 Έλληνες του Πόντου σκοτώθηκαν και οι άλλοι 347.000 εκτοπίστηκαν στην Ελλάδα. Μετά τη γενοκτονία, τις αναγκαστικές μετατροπές και την εκκαθάριση του πληθυσμού, η Τουρκία ομογενοποιήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου και δεν είχε πλέον μεγάλους χριστιανικούς μειονοτικούς πληθυσμούς εντός των συνόρων της.
  4. ↑ Bartrop, Paul (2017). «Σκεπτόμενος τη Μαρτυρία Γενοκτονίας - Τρεις Μελέτες Περιπτώσεων από τις Γενοκτονίες των Αρμενίων, των Ποντίων και των Ασσυρίων». Στο: Shirinian, George, επιμ. Γενοκτονία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία: Αρμένιοι, Ασσύριοι και Έλληνες, 1913–1923 (Πρώτη έκδοση). Νέα Υόρκη: Berghahn Books. σελ. 140. ISBN 978-1-78533-433-7. OCLC 964661324.
    Ένας εθνικά ελληνικός πληθυσμός που παραδοσιακά ζούσε στην περιοχή του Πόντου στη βορειοανατολική Τουρκία, στη νότια ακτή της Μαύρης Θάλασσας, οι Έλληνες του Πόντου διατήρησαν συνεχή παρουσία στην περιοχή για τρεις χιλιετίες. Μεταξύ 1914 και 1923 υπέστησαν αναρίθμητες σκληρότητες στα χέρια των Οθωμανών Τούρκων, κατά τις οποίες υπολογίζεται ότι 353.000 πέθαναν, πολλοί – όπως οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι – σε αναγκαστικές πορείες μέσω της Ανατολίας και της ερήμου της Συρίας».
  5. ↑ Totten, Samuel· Bartrop, Paul (30 Νοεμβρίου 2007). Λεξικό Γενοκτονίας. Bloomsbury Academic. σελ. 337. ISBN 9780313329678.
    Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (μερικές φορές των Ποντίων) είναι ο όρος για τις σφαγές και τις εκτοπίσεις που διαπράχθηκαν κατά των Ελλήνων που ζούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στα χέρια της κυβέρνησης των Νεότουρκων μεταξύ 1914 και 1923 ... Υπολογίζεται ότι τριακόσιες πενήντα τρεις χιλιάδες Έλληνες Πόντιοι πέθανε, πολλοί σε αναγκαστικές πορείες μέσω της Ανατολίας και της συριακής ερήμου, όπως και οι Αρμένιοι. Όσοι επέζησαν εξορίστηκαν από την Τουρκία.
  6. ↑ Jones, Adam (13 Σεπτεμβρίου 2010). Γενοκτονία: Μια Περιεκτική Εισαγωγή. Routledge. σελ. 163. ISBN 9781136937972.
    Περίπου 353.000 Πόντιοι Έλληνες πιστεύεται ότι συγκαταλέγονται στις χριστιανικές μειονότητες που σφαγιάστηκαν μεταξύ 1914 και 1923. Οι Τούρκοι άρχισαν να στοχοποιούν την κοινότητα χιλιετιών κατά μήκος της ακτής της Μαύρης Θάλασσας ήδη από το 1916. Επομένως, η εξόντωσή τους προϋπήρχε πολύ καιρό από τις ανανεωμένες δολοφονίες και διώξεις -Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, που συνοδεύει την ελληνική εισβολή στην Ανατολία.
  7. ↑ Merrill, Peterson (2004). "Starving Armenians": America and the Armenian Genocide, 1915–1930 and After. University of Virginia Press. σελίδες 124. ISBN 978-0-8139-2267-6.
    Ο στρατός του Κεμάλ είχε διώξει ενάμιση εκατομμύριο Έλληνες από τον Πόντο, σκοτώνοντας 360.000 στην πορεία.
  8. ↑ Διαμαντής, Γιάννης Θ.· Στεργιόπουλος, Βαγγέλης· Μπέη-Κωνσταντινίδη, Ιόλη (14 Σεπτεμβρίου 2022). «14η Σεπτεμβρίου: Ημέρα μνήμης για τη γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας». in.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2025.
  9. ↑ Σαν Σήμερα .gr. «Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος». Σαν Σήμερα .gr. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2025.
  10. ↑ «Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας». Κέντρο Λειτουργίας και Διαχείρισης Δικτύου - ΕΚΠΑ - Προσωπικές Ιστοσελίδες. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2025.
  11. ↑ "Pontic Greeks, Genocide of.", Samuel Totten and Paul R. Bartrop, Dictionary of Genocide, Greenwood Press, Vol.2, 337
  12. ↑ Schwartz, Michael (2013). Ethnische 'Säuberungen' in der Moderne. Globale Wechselwirkungen nationalistischer und rassistischer Gewaltpolitik im 19. und 20. Jahrhundert [Ethnic 'cleansing' in the modern age. Global interactions of nationalist and racist violent politics in the 19th and 20th centuries] (στα Γερμανικά). Oldenbourg, München: De Gruyter. ISBN 978-3-486-70425-9.
  13. ↑ Barth, Boris (2006). Genozid. Völkermord im 20. Jahrhundert. Geschichte, Theorien, Kontroversen [Genocide: Genocide in the 20th Century: History, theories, controversies] (στα Γερμανικά). München: C.H. Beck. ISBN 978-3-40652-865-1.
  14. ↑ Shirinian, George (2017). «The Background to the Late Ottoman Genocides». Στο: Shirinian, George, επιμ. Genocide in the Ottoman Empire. New York: Berghahn Books. σελίδες 19–81. ISBN 978-1-78533-432-0.
  15. ↑ Kritikos, Giorgos (1999). Motives for Compulsory Population Exchange in the Aftermath of the Greek-Turkish War (1922-1923). 13. σελίδες 209–224.
  16. ↑ «10 Facts: Pontian Greek Genocide». By George Journal. 10 Μαΐου 2016. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2016.
  17. ↑ IAGS' Resolution (16 December 2007):
    Resolution on genocides committed by the Ottoman Empire WHEREAS the denial of genocide is widely recognized as the final stage of genocide, enshrining impunity for the perpetrators of genocide, and demonstrably paving the way for future genocides; WHEREAS the Ottoman genocide against minority populations during and following the First World War is usually depicted as a genocide against Armenians alone, with little recognition of the qualitatively similar genocides against other Christian minorities of the Ottoman Empire; BE IT RESOLVED that it is the conviction of the International Association of Genocide Scholars that the Ottoman campaign against Christian minorities of the Empire between 1914 and 1923 constituted a genocide against Armenians, Assyrians, and Pontian and Anatolian Greeks. BE IT FURTHER RESOLVED that the Association calls upon the government of Turkey to acknowledge the genocides against these populations, to issue a formal apology, and to take prompt and meaningful steps toward restitution.
  18. ↑ Βαλαβάνης Γ.Κ., "Σύγχρονος Γενική Ιστορία του Πόντου", 2η έκδοση, Θεσσαλονίκη, αφοί Κυριακίδη, 1986. Ο συγγραφέας αναφέρει ένα σύνολο 353.258 νεκρών Ελλήνων του Πόντου κατά το χρονικό διάστημα από το 1914 έως την άνοιξη του 1924, οι οποίοι αναλύονται σε 303.238 θύματα από το 1914 έως το 1922 και σε ακόμη 50.000 νεκρούς από το καλοκαίρι του 1922 έως τη λήξη της εξεταζόμενης περιόδου.
  19. ↑ United Nations document (another link Αρχειοθετήθηκε 2023-10-13 στο Wayback Machine., the 5th document) E/CN.4/1998/NGO/24 (WRITTEN STATEMENT /SUBMITTED BY THE INTERNATIONAL LEAGUE FOR THE RIGHTS AND LIBERATION OF PEOPLES, dated 1998-02-24):
    The number of Pontians in the beginning of the twentieth century may be estimated at about 750,000. The process of their elimination goes from 1916 to 1923 ...In 1916, shortly after the completion of the genocide of the Armenians, the elimination process of the Pontians, started. The methods were the same: massacres, atrocities, massive rapes, abduction of women and children, forcible conversions to Islam, death-marches into arid regions, in inhuman conditions of hunger, thirst and disease meant for full extinction. These measures were called "deportation" by the authorities and were supposedly taken for security reasons. These facts are related by survivors and by many foreign witnesses confirming the deliberate destruction of the Pontian minority as such ... The elimination of the Pontians was carried on after World War I, in fact systematically after 1919. The event which is considered as the starting point of a new stage of the final uprooting is the arrival of Mustafa Kemal at Samsun on 19 May 1919. Indeed, operations of mass killings, persecution, "deportation" for elimination, were resumed on a large scale in 1919. Some acts of self-defence or resistance were repressed severely by the Turkish army. Scores of villages were burnt after looting. Churches and houses were plundered. A number of churches were demolished. This preplanned destruction over 6–7 years after 1916, of about 50 per cent of the Pontians constituted a genocide under the United Nations criteria (Article II of the Convention on genocide, paragraphs (a), (b), (c), (d), (e)). From 1916 to 1923, about 350,000 Pontians disappeared through massacres, persecution and death-marches"
  20. ↑
    • Basso 2016, σελίδες 5–29: "The Pontic Greek caravans were subjected to levels of brutality that match what was done to the Armenians, well documented by a number of penetrating studies of the genocide. The Teşkilât-ı Mahsusa and Çetes subjected the Pontic Greeks to physical, mental and sexual abuse, and humiliation during the displacements. When the escorts desired, they beat victims, sometimes committing massacres though direct killings. The caravans were directed across the Turkish heartlands and death was nearly guaranteed. The perpetrators used very few escorts to direct the caravans south, a vital element of this genocide since the wartime restrictions on personnel and materiel placed strains on the forces available for killing operations. From 1916 to 1918 and 1919–1923, the Pontic Greeks were destroyed by these death caravans through the harsh Turkish heartland and eventually the Syrian Desert. A correlation in the Ottoman Genocide of Christian Minorities is that killing processes were instituted against Christian minority populations in connection with oncoming invasion efforts of Entente campaigns (the Russian invasion from the North and the British Mesopotamian front in the South). The presence of war fronts may have been a precipitating factor in the decision to kill potential revolutionary or Christian populations who could have been 'liberated' by other Christians invading, as perceived by the Turks. In all, 353,000 Pontic Greeks were killed and the other 347,000 were deported to Greece. After genocide, forced conversions and population cleansing, Turkey was almost entirely homogenized and no longer had major Christian minority populations within its borders."
    • Bartrop 2017, σελ. 140: "An ethnically Greek population traditionally living in the Pontus region in north-eastern Turkey, on the southern shore of the Black Sea, the Pontic Greeks maintained a continuous presence in the area for three millennia. Between 1914 and 1923 they suffered innumerable cruelties at the hands of Ottoman Turks, during which an estimated 353,000 died, many – like the Armenians and the Assyrians – on forced marches through Anatolia and the Syrian desert."
    • Totten & Bartrop 2007, σελ. 337: "The Pontic (sometimes Pontian) Greek genocide is the term to the massacres and deportations perpetrated against ethnic Greeks living in the Ottoman Empire at the hands of the Young Turk government between 1914 and 1923 ... An estimated three hundred fifty-three thousand Pontic Greeks died, many on forced marches through Anatolia and the Syrian desert, just like the Armenians. Those who survived were exiled from Turkey."
    • Jones 2010, σελ. 163: "Approximately 353,000 Pontian Greeks are believed to be among the Christian minorities slaughtered between 1914 and 1923. The Turks began targeting the millennia-old community along the Black Sea coast as early as 1916. Their extermination therefore long predated the renewal killings and persecutions of the post-World War One, accompanying the Greek invasion of Anatolia."
    • Merrill 2004, σελ. 124: "Kemal's army had driven one and a half million Greeks from the Pontus, killing 360,000 in the process."
  21. ↑
    • Meichanetsidis 2015, σελίδες 104–173: "The genocide was committed by two subsequent and chronologically, ideologically, and organically interrelated and interconnected dictatorial and chauvinist regimes: (1) the regime of the CUP, under the notorious triumvirate of the three pashas (Üç Paşalar), Talât, Enver, and Cemal, and (2) the rebel government at Samsun and Ankara, under the authority of the Grand National Assembly (Türkiye Büyük Millet Meclisi) and Kemal. Although the process had begun before the Balkan Wars, the final and most decisive period started immediately after WWI and ended with the almost total destruction of the Pontic Greeks."
    • Hofmann 2018: "During the last decade of Ottoman rule in 1912–1922, under two nationalist regimes – the so-called Young Turks (Ittihat ve Terakki Cemiyeti), since 1919 the Kemalists – at least three million indigenous Christians (Greek Orthodox, Armenians and Syrians of different denominations) were murdered by forced labor, massacres and death marches".
  22. ↑ Halo, Thea (2000). Not Even My Name. New York: Picador. σελίδες 77–127. ISBN 9780312262112.
  23. ↑ «Η έξοδος προς τη Ρωσία». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Απριλίου 2017. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2017.
  24. ↑ Jones 2010, σελίδες 171–2: ‘A resolution was placed before the IAGS membership to recognize the Greek and Assyrian/Chaldean components of the Ottoman genocide against Christians, alongside the Armenian strand of the genocide (which the IAGS has already formally acknowledged). The result, passed emphatically in December 2007 despite not inconsiderable opposition, was a resolution which I co-drafted, reading as follows:...’
  25. ↑ «Resolution» (PDF). IAGS. 16 Δεκεμβρίου 2007. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 3 Ιανουαρίου 2014..
  26. ↑ «Genocide Resolution approved by Swedish Parliament», News (AM), http://news.am/eng/news/16644.html, ανακτήθηκε στις 2016-06-02, containing both the IAGS and the Swedish resolutions.
  27. ↑ Schaller, Dominik J; Zimmerer, Jürgen (2008). «Late Ottoman genocides: the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies – Introduction». Journal of Genocide Research 10 (1): 7–14. doi:10.1080/14623520801950820. ISSN 1462-3528.
  28. ↑ Gaunt, David (2006), Massacres, Resistance, Protectors: Muslim-Christian Relations in Eastern Anatolia during World War I, Piscataway, NJ: Gorgias, https://books.google.com/books?id=4mug9LrpLKcC&printsec=frontcover&dq=Massacres,+Resistance,+Protectors&cd=1#v=onepage&q=&f=false[νεκρός σύνδεσμος]
  29. ↑ Benny, Morris· Dror, Zeevi (2021). Η Τριακονταετής Γενοκτονία. Ο αφανισμός των χριστιανικών κοινοτήτων της Τουρκίας, 1894-2024. Αθήνα: ΠΑΤΑΚΗΣ. ISBN 9789601692401.
  30. ↑ Μεθοδολογικά πρότερα στη Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής, Θεοδόση Κυριακίδη
  31. 1 2 3 4 5 6 7 Baum, 2007: σελ. 166
  32. 1 2 3 4 5 Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Τόμος ΙΕ΄, σελ. 102
  33. ↑ Solomonidis, 1984: σελ. 18
  34. ↑ Hofmann, 2003, σελ. 202
  35. ↑ Baum, 2007: σελ. 168
  36. ↑ Sjöberg, Erik (2016). The Making of the Greek Genocide: Contested Memories of the Ottoman Greek Catastrophe. Νέα Υόρκη: Berghahn. σελίδες 45–6.
  37. ↑ Sjöberg, Erik (2016). The Making of the Greek Genocide: Contested Memories of the Ottoman Greek Catastrophe. Νέα Υόρκη: Berghahn. σελίδες 46–7.
  38. ↑ Rudolph J. Rummel, Statistics of Democide: Genocide and Mass Murder Since 1900, LIT Verlag Berlin-Hamburg-Münster, 1998, σ. 96
  39. ↑ "Committee of Union and Progress (CUP)", Samuel Totten and Paul R. Bartrop, Dictionary of Genocide, Greenwood Press, Vol.1, 80
  40. ↑ Sjöberg, Erik (2016). The Making of the Greek Genocide: Contested Memories of the Ottoman Greek Catastrophe. Νέα Υόρκη: Berghahn. σελ. 47.
  41. ↑ Κωστόπουλος, Τάσος (2007). Πόλεμος και εθνοκάθαρση: Η ξεχασμένη πλευρά μιας δεκαετούς εθνικής εξόρμησης (1912-1922). Αθήνα: Βιβλιόραμα. σελίδες 252–263.
  42. ↑ Βουλή των Ελλήνων: Εισηγητική έκθεση
  43. ↑ «MOTION TO CALL UPON THE GOVERNMENT TO RECOGNIZE THE GENOCIDE OF THE PONTIC GREEKS AND DESIGNATE MAY 19TH AS A DAY OF REMEMBRANCE», πρόταση στην καναδική γερουσία για αναγνώριση της Ποντιακής γενοκτονίας, όπου αναφέρονται όσοι ως τότε την είχαν αναγνωρίσει (σελ. 2262), 14 Δεκεμβρίου 2016
  44. ↑ Η είδηση της αναγνώρισης των γενοκτονιών Ασσυρίων και Ποντίων από τη Βουλή της Καλιφόρνια, δημοσιευμένη στον ιστότοπο ANFNews, 13 Σεπτεμβρίου 2019.
  45. ↑ Ψήφισμα της βουλής της Καλιφόρνια για την ανακήρυξη ημέρας μνήμης της ασσυριακής γενοκτονίας, στο οποίο γίνεται σαφής αναφορά για αναγνωρισμένη γενοκτονία Ελλήνων, δημοσιευμένο στον ιστότοπο California Legislative Information
  46. ↑ «Alabama Becomes 49th U.S. State to Recognize the Assyrian, Armenian, Greek Genocide», άρθρο αναφερόμενο στην απόφαση της πολιτείας της Αλαμπάμα για αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων, με αναφορά στις άλλες γενοκτονίες, δημοσιευμένο στον ιστότοπο www.aina.org
  47. ↑ Η Ν. Αυστραλία αναγνωρίζει τη γενοκτονία Ποντίων – Αρμενίων
  48. ↑ «Melbourne Commemorates Pontian Genocide», άρθρο στον GreekReporter Australia, που μνημονεύει την αναγνώριση της γενοκτονίας από τις δύο πολιτείες της Αυστραλίας, 19 Μαΐου 2014.
  49. ↑ «Austrian Parliament Recognizes Armenian, Assyrian, Greek Genocide». www.aina.org. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2016.
  50. ↑ Makris, A. «Dutch Parliament Recognizes Greek, Assyrian and Armenian Genocide | Greek Reporter Europe». Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2016.
  51. ↑ «Recognising the Armenian, Greek Pontic and Assyrian Genocides»[νεκρός σύνδεσμος], ψήφισμα-ανακοίνωση των EDS για την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων, Ποντίων και Ασσυρίων, 12 Δεκεμβρίου 2015.
  52. ↑ Ψήφισμα της Γερουσίας των ΗΠΑ Νο 150, με αναφορά σε γενοκτονία Ελλήνων.
  53. ↑ Ψήφισμα της Γερουσίας των ΗΠΑ Νο 296, με αναφορά σε γενοκτονία Ελλήνων.
  54. ↑ International Association of Genocide Scholars, Δελτίο Τύπου και Επίσημο Ψήφισμα 26-12-2007: «Genocide Scholars Association Officially Recognizes Ottoman Genocides Against Armenians, Assyrians, Greeks, Other Christians» Αρχειοθετήθηκε 2011-09-13 στο Wayback Machine.
  55. ↑ «Dutch Parliament Recognizes Assyrian, Greek and Armenian Genocide».
  56. ↑ ....Η θέση αυτή συμβαδίζει με θεωρήσεις σημαντικών Τούρκων ιστορικών, οι οποίοι συμβάλλουν στους προβληματισμούς και καταθέτουν νέες απόψεις. Είναι ενδιαφέρουσα η προσέγγιση του Halil Berktay (με αναφορά μόνο στην ποντιακή υποπερίπτωση μιας και απαντούσε σε αντίστοιχη ερώτηση): «Η αλήθεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη, όμως μπορεί να διδαχθεί. Τα τελευταία 10 χρόνια η συμπεριφορά γύρω από τη Γενοκτονία έχει μαλακώσει… Ωστόσο η κατάχρηση της λέξης «Γενοκτονία», την αποδυναμώνει και προκαλεί αγανάκτηση. Ο όρος είναι δύσκολος και επικίνδυνος. Πιστεύω ότι υπήρχε μόνο μία Γενοκτονία και δεν εννοώ ότι αυτό που συνέβη στον Πόντο δεν ήταν Γενοκτονία. Αντίθετα, λέω ότι οι Ενωτικοί, δηλαδή η ηγεσία της «Επιτροπής Ένωση και Πρόοδος», κυρίως δε ο Ταλαάτ, είχαν ένα μαζικό σχέδιο για τον εκτουρκισμό της Ανατολίας. Και αυτό εφαρμόστηκε στους Αρμενίους, τους Ποντίους και τους Ασσυρίους. Προτιμώ να το βλέπω ως ένα ενιαίο σχέδιο, που και το κάνει και πιο εύκολα συζητήσιμο και κατανοητό». Από συνέντευξη του Halil Berktay στον Αχ. Χεκίμογλου στην εφημερίδα «Το Βήμα», 30 Νοεμβρίου 2010. Αναφέρεται στο «Σύγχρονες ερμηνευτικές αντιφωνίες και ιδεολογικές συγκρούσεις» του Βλ. Αγτζίδη
  57. ↑ «Για μια ενιαία στρατηγική για την Αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2016.

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προτεινόμενη βιβλιoγραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού Ελληνισμού, Ιστορία-Λαογραφία-Πολιτισμός, τ.Γ, έκδοση Μαλλιάρης-Παιδεία.
  • Ι Σαλτσή, Και πάλι για τους Πόντιους και τους Λαζούς, εξ οικείων τα βέλη-αδέσποτα όμως, Ποντιακή Εστία, έτος 11ον, τ.130-132, 1960.
  • Ι. Κανδηλάπτου, Εθνολογικά μελετήματα, Βήματα προς την αλήθειαν, Ποντιακή Εστία, έτος 12ον, τ.133-134, 1961.
  • Γεώργιος Ν. Κοφινάς, Περί του διωγμού των εν Τουρκία ελλήνων, Αθήνα: 1919.
  • Χάρης Τσιρκινίδης, Επιτέλους τους ξεριζώσαμε... Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, της Θράκης και της Μ. Ασίας, μέσα από τα γαλλικά αρχεία, Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, 2002.
  • Χάρης Τσιρκινίδης, Συνοπτική ιστορία της γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής: Ντοκουμέντα ξένων διπλωματικών αρχείων, Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, 2009.
  • Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος, Διωγμοί και Γενοκτονία του Θρακικού Ελληνισμού – Ο Πρώτος Ξεριζωμός (1908-1917), Θεσσαλονίκη: Ηρόδοτος, 1998.
  • Basso, Andrew (2016) "Towards a Theory of Displacement Atrocities: The Cherokee Trail of Tears, The Herero Genocide, and The Pontic Greek Genocide," Genocide Studies and Prevention: An International Journal: Vol. 10: Iss. 1: 5-29 https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol10/iss1/5/
  • Basso Andrew (2017) Remembering Them All: Including and Excluding Atrocity Crime Victims in Understanding Atrocities: Remembering, Representing, and Teaching Genocide https://ucp.manifoldapp.org/system/resource/3/c/8/3c8f29bf-906a-4f89-8cbc-06b9ee5c9cb1/attachment/2a8c2ebe25c8b1ee5b14606ff9292b84.pdf
  • Hlamides, Nikolaos, "The Greek Relief Committee: America’s Response to the Greek Genocide", Genocide Studies and Prevention, Volume 3, Issue 3, December 2008, pp. 375–383.
  • Hofmann, Tessa (ed.), Verfolgung, Vertreibung und Vernichtung der Christen im Osmanischen Reich 1912-1922, Münster: LIT, 2004. ISBN 3-8258-7823-6.
  • Sjöberg, Eric (2017). The Making of the Greek Genocide. Contested Memories of the Ottoman Greek Catastrophe. New York: Berghahn Books.
  • Benny, Morris· Dror, Zeevi (2021). Η Τριακονταετής Γενοκτονία. Ο αφανισμός των χριστιανικών κοινοτήτων της Τουρκίας, 1894-2024. Αθήνα: ΠΑΤΑΚΗΣ. ISBN 9789601692401.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Γενοκτονία_των_Ελλήνων_του_Πόντου&oldid=11404539"