Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή
 Το επίσημο έμβλημα της Πατμιάδας Εκκλησιαστικής Σχολής | |
| Τύπος | Δημόσιο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα |
|---|---|
| Ίδρυση | 1713 |
| Ιδρυτής | Άγιος Μακάριος Καλογεράς |
| Θρησκευτική εξάρτηση | Ανατολικός Ορθόδοξος Χριστιανισμός |
| Διευθυντής | Ιωάννης Ζαρκαδούλας |
| Τοποθεσία | Χώρα Πάτμου |
| Γλώσσα | Ελληνική |
| Ιστότοπος | http://lyk-ekkl-patmou.dod.sch.gr |
Η Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή είναι το αρχαιότερο σε λειτουργία και ιστορικότερο σχολείο της Ελλάδας, με έτος ιδρύσεως το 1713.[1][2][3][4][5] Στους αποφοίτους της, συγκαταλέγονται πλείστοι Διδάσκαλοι του Γένους, Λόγιοι, Φιλικοί, Αγωνιστές του '21, Μητροπολίτες, Πατριάρχες και Άγιοι της Ορθοδοξίας.[6][7]
Ιστορικά Στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πρώτη Περίοδος (1713-1906)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]1713-1729: «Ένδον της Αποκαλύψεως Φροντιστήριον»
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Ιεροδιάκονος Μακάριος Καλογεράς με την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη στη γενέτειρά του Πάτμο το 1713, ύστερα από μακροχρόνιες σπουδές στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, ίδρυσε την Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή.[8] Αρχικά, αυτή στεγάστηκε και λειτούργησε στο κτιριακό συγκρότημα του Ιερού Σπηλαίου της Αποκάλυψης, οπότε και ονομάστηκε «Ένδον της Αποκαλύψεως Φροντιστήριον».[9] Από τις πρώτες ημέρες, διάφοροι χώροι της Αποκάλυψης χρησίμευσαν όχι μόνο ως αίθουσες διδασκαλίας, αλλά και ως κοιτώνες των μαθητών.[10] Η θρησκευτική και παιδαγωγική δύναμη του Ιερού Σπηλαίου συνέβαλε τα μέγιστα ως προς τη διάπλαση του χαρακτήρα των νέων, αφού συνδυάζονταν η ακαδημαϊκή παιδεία και η αληθινή θεογνωσία.[11] Το πρόγραμμα των μαθημάτων περιλάμβανε τόσο την Κλασική όσο και την Πατερική Γραμματεία, σε επίπεδο Μέσης και Ανώτερης Εκπαίδευσης.[12] Οι δε μαθητές της Σχολής, προέρχονταν από διάφορα μέρη του τουρκοκρατούμενου ελληνισμού και από όλα τα κοινωνικά στρώματα· ο Μακάριος, όμως, φρόντιζε πάντα να δημιουργούνται ισχυροί δεσμοί φιλίας και δυνατές σχέσεις εκτίμησης μεταξύ τους.[13]
1729-1900: «Κοινή Σχολή του Γένους»
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Καθώς η φήμη του Μακαρίου ως σπουδαίου διδασκάλου μεγάλωνε, όλο και περισσότεροι μαθητές, από πολλά μέρη του ελληνισμού, προσέρχονταν στις διδασκαλίες του.[14] Για αυτόν τον λόγο, ο ίδιος κανόνισε, πρώτον, να προσληφθούν ως υποδιδάσκαλοι δύο πρώην μαθητές του, οι ιερομόναχοι Κοσμάς και Γεράσιμος ο Βυζάντιος, και, δεύτερον, να ανεγερθεί ένα νέο κτήριο που θα στεγάσει εξ ολοκλήρου τη Σχολή.[15] Έτσι, το 1729, με χορηγία του Μανωλάκη Υψηλάντη, προσωπικού φίλου του Μακαρίου, αλλά και της συντεχνίας των Γουναράδων της Κωνσταντινούπολης, ξεκίνησε η ανοικοδόμηση του κτηρίου αυτού δίπλα στην Αποκάλυψη, γνωστό σήμερα ως Παλαιά Πατμιάδα.[16] Το ίδιο δε έτος, εκδόθηκε και πατριαρχικό σιγίλιο, αποδιδόμενο στον Παΐσιο Β΄, με το οποίο επισημοποιήθηκε η ίδρυση και η λειτουργία της.[17] Λιγότερο από μια δεκαετία αργότερα, το 1737, επήλθε, εξαιτίας αρκετών χρόνιων νοσημάτων, ο θάνατος του Μακαρίου.[18] Διάδοχός του χρίστηκε ο Γεράσιμος ο Βυζάντιος, που απεδείχθη πανάξιος στα νέα του καθήκοντα, για μόλις, όμως, τρία έτη λόγω σοβαρότατων προβλημάτων υγείας.[19] Ωστόσο, και παρά τις διάφορες αντιξοότητες, η Σχολή συνέχισε ανοδικά την πορεία της. Το 1769, με πατριαρχικό σιγίλιο του Θεοδοσίου Β΄, αναδιοργανώθηκε και μετονομάστηκε σε «Κοινή Σχολή του Γένους», ενώ στα τέλη του 18ου αιώνα, υπό τη διεύθυνση του Δανιήλ Κεραμέως, ανεδείχθη σε μία από τις επιφανέστερες του είδους της.[20] Τον επόμενο αιώνα, ιδιαίτερα την περίοδο πριν και κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, η Σχολή περιέπεσε σε παρακμή, οι πρόσοδοί της είχαν, δυστυχώς, διακοπεί εξαιτίας των πολύ δύσκολων καιρών.[21] Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η κατάσταση ελάχιστα βελτιώθηκε.[22] Μάλιστα, το κτήριο της Παλαιάς Πατμιάδας εγκαταλείφθηκε το 1856, η ίδια μεταστεγάστηκε στην Οικία Παλαιολόγου που βρίσκεται στη Χώρα της Πάτμου και η βιβλιοθήκη της μεταφέρθηκε στην Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.[23]
1900-1906: «Ιεροδιδασκαλείον της Αποκαλύψεως»
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Στις αρχές του 20ου αιώνα η Σχολή επέστρεψε στο κτιριακό συγκρότημα του Ιερού Σπηλαίου της Αποκάλυψης, αναδιοργανώθηκε ξανά και λειτούργησε με τον τίτλο «Ιεροδιδασκαλείον της Αποκαλύψεως», υπό την αιγίδα του μικρασιατικού συλλόγου «Ανατολή».[24] Η σχετική σύμβαση υπεγράφη στις 7 Ιουλίου 1900 μεταξύ του προαναφερθέντος συλλόγου και της Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, πρώτος δε διευθυντής στη νέα αυτή περίοδο ήταν ο Μιχαήλ Μαλανδράκης.[25] Η Σχολή, υπό το συγκεκριμένο καθεστώς, παρέμεινε σε λειτουργία για μόλις έξι έτη· διάφορα προβλήματα, κυρίως συγκοινωνιακά και διοικητικά, απετέλεσαν τη βασική αιτία της οριστικής αναστολής των μαθημάτων, τουλάχιστον στην Πάτμο.[26] Κατόπιν συμφωνίας της «Ανατολής» με τη Σαμιακή Πολιτεία, το Ιεροδιδασκαλείο μεταφέρθηκε το 1906 στη Σάμο, στις εγκαταστάσεις της Μαυρογενείου Επαγγελματικής Σχολής Μαλαγαρίου, όπου μετονομάστηκε σε «Ιεροδιδασκαλείον Σάμου η "Ανατολή"».[27][28]
Δεύτερη Περίοδος (1947-σήμερα)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ευθύς αμέσως μετά την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα, το 1947, επανιδρύθηκε η Πατμιάδα ως επτατάξια Εκκλησιαστική Σχολή, ένεκα των κοινών ενεργειών της Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και του Υπουργείου Παιδείας.[29][30] Ο τότε Γενικός Διευθυντής Θρησκευμάτων, Καθηγητής Ιωάννης Καρμίρης, έγραψε μεταξύ άλλων:[31]
Ἀποτελεῖ σταθμὸν ἐν τῇ μακραίωνι ἱστορίᾳ τῆς Δωδεκανήσου καὶ ἰδίᾳ τῆς νήσου Πάτμου ἡ ἀνασύστασις τῆς πολυφήμου Πατμιάδος Σχολῆς, δωρεὰ καὶ αὕτη τῆς ἐλευθέρας Πατρίδος πρὸς τὴν ἀπελευθερωθεῖσαν πολυφίλητον Δωδεκάνησον. […] Διὰ τοῦτο εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐθεωρήθη ὡς ἐθνικὸν καθῆκον ὅλων ἡμῶν ἡ ἐπανίδρυσις τῆς Σχολῆς, ἥτις καὶ ἐπραγματοποιήθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 106160 ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1946 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, κυρωθείσης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 289 ἀπὸ 8 Μαΐου 1947 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.
Ο δε Οικουμενικός Πατριάρχης Μάξιμος Ε', απαντώντας σχετικώς στον Υπουργό Παιδείας στις 2 Μαΐου 1947, σημείωσε:[32]
Ἐκομισάμεθα καὶ ἐν συνεδρίᾳ τῆς περὶ ἡμᾶς Ἁγίας καὶ Ἱερᾶς Συνόδου μετὰ προσοχῆς ἀνέγνωμεν τὸ ἀπὸ κγ΄ Ἰανουαρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους γράμμα τῆς ὑμετέρας ἐριτίμου Ἐξοχότητος, ἀνακοινουμένης ἡμῖν ὅτι τὸ κατ’ αὐτὴν ἔντιμον Ὑπουργεῖον, ἐν τῇ ὑπὲρ τῆς τακτοποιήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων τῆς τῇ Μητρὶ Ἑλλάδι ἄρτι προσαρτηθείσης Δωδεκανήσου μερίμνῃ αὐτοῦ ἀξιοχρέως τὴν προσοχὴν αὐτοῦ στρέψαν καὶ ἐπὶ τὴν μόρφωσιν τοῦ ἐκεῖ ἱεροῦ Κλήρου προέβη, ἐν κοινῇ μετὰ τοῦ τότε ἡμετέρου Πατριαρχικοῦ Ἐξάρχου Δωδεκανήσου Ἱερωτάτου Μητροπολίτου Ἐδέσσης κ. Παντελεήμονος σκέψει καὶ συνεννοήσει, εἰς τὴν ἀνίδρυσιν τῆς πολυφήμου Πατμιάδος Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς, ... Ὅθεν ἀσμένως, ἐξ ἀποφάσεως συνοδικῆς, ἐπευλογοῦντες τὴν περὶ ἀνιδρύσεως τῆς Πατμιάδος Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς καὶ συστάσεως ἅμα παρ’ αὐτῇ κατωτέρου Ἐκκλησιαστικοῦ Φροντιστηρίου ἀπόφασιν τοῦ ἐντίμου Ὑπουργείου, εὐχόμεθα ἀπρόσκοπτον καὶ ἐπὶ τὰ κρείττω ἀεὶ προαγομένην τὴν τούτων λειτουργίαν, πλουσίαν αἰτούμενοι τὴν ἐνίσχυσιν καὶ τὴν κραταίωσιν τοῦ Παναγάθου καὶ Πατρὸς τῶν Φώτων Θεοῦ ἐπί τε τοὺς διδάξοντας καὶ διδαχθησομένους ἐν αὐτοῖς.
Τον Σεπτέμβριο του 1947 η Σχολή επαναλειτούργησε, με 49 μαθητές, στο κτήριο της Παλαιάς Πατμιάδας, ενώ λίγο αργότερα, την 1η Οκτωβρίου, έλαβαν χώρα τα εγκαίνια της εν μέσω πανηγυρικού κλίματος.[33] Στις 22 Οκτωβρίου του επόμενου έτους, ο Βασιλιάς Παύλος θεμελίωσε το νέο κτίριο της Πατμιάδας εγγύς του Ιερού Σπηλαίου της Αποκάλυψης.[34] Η ανέγερση του κτηρίου αυτού, όπου στεγάζεται και σήμερα η Σχολή, άρχισε στις 13 Ιουνίου 1949, σε σχέδια του Πάτροκλου Καραντινού, με την οικονομική συµβολή της Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και των απανταχού Πατμίων, κυρίως εκείνων της Αµερικής.[35] Οι δεκαετίες που ακολούθησαν ήταν ιδιαίτερα καρποφόρες· πλήθος μαθητών φοίτησε στη Σχολή και αποφοίτησε από αυτήν.[36][37]
Η Πατμιάδα σήμερα λειτουργεί, υπό ενιαία διεύθυνση, ως Πρότυπο Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο & Πρότυπο Εκκλησιαστικό Λύκειο. Οι μαθητές προέρχονται από διάφορα μέρη της Ελλάδος και του εξωτερικού, ενώ οι μαθήτριες μόνο από την Πάτμο. Διδάσκονται τα μαθήματα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, με αυξημένες τις ώρες διδασκαλίας των θεολογικών μαθημάτων και της εκκλησιαστικής μουσικής. Οι μη Πάτμιοι μαθητές διαμένουν και σιτίζονται δωρεάν στο οικοτροφείο της Σχολής.
Βραβεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Πατμιάδα, για την πολύτιμη προσφορά της στην Ορθοδοξία και στο Έθνος, έχει τιμηθεί με το Χρυσό Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών (1975) και τον Χρυσό Σταυρό του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1988). Επίσης, έχει λάβει ειδικά τιμητικά μετάλλια από το Οικουμενικό Πατριαρχείο (1995) και την UNESCO (1997). Η τελευταία, όταν το έτος 1999 ενέταξε το Ιερό Σπήλαιο της Αποκάλυψης, την Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και το ιστορικό κέντρο της Χώρας της Πάτμου στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς, υπολόγισε, μεταξύ πολλών άλλων, τη μακροχρόνια πορεία της Σχολής, καθώς και την ανεκτίμητη συμβολή της στην ελληνορθόδοξη παιδεία.[38]
Το συνοδεύον πιστοποιητικό του Χρυσού Μεταλλίου της Ακαδημίας Αθηνών φέρει το ακόλουθο, ιδιαιτέρως χαρακτηριστικό, κείμενο:
Τύχῃ Ἀγαθῇ ἔδοξε τῇ Ἀκαδημίᾳ Ἀθηνῶν τὴν Πατμιάδα Ἐκκλησιαστικὴν Σχολὴν τιμῆσαι τῷ τῆς Ἀκαδημίας Χρυσῷ Παρασήμῳ ὅτι αὕτη φροντιστήριον θρησκείας τε καὶ παιδείας καταστάσα ἐπὶ μακρότατον καὶ ἐν καιροῖς χαλεποῖς οὐκ ἐπαύσατο ἐνθέῳ ζήλῳ πολλαχῇ διὰ τῶν τροφίμων αὓτης συμβαλλοῦσα τῇ τε τῆς θεολογίας μαθήσει καὶ τῇ τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος προκοπῇ οὕτω δὲ ἑαύτην ἀπέφηνε παγάν λαλέουσαν πνευματικῶς ὑπογραμμὸν δὲ κατάξιον τῆς τῶν κτιστόρων ἀγαθῆς μνήμης ἀνειπεῖν δὲ τὰς τιμάς ἐν τῇ πανηγύρει μηνὸς Δεκεμβρίου τριακάδι ἔτους πέμπτου καὶ ἑβδομηκοστοῦ καὶ ἐνακοσιοστοῦ καὶ χιλιοστοῦ.
— Ακαδημία Αθηνών, 1975
Επιφανείς Φοιτήσαντες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Άγιοι της Ορθοδοξίας - Εθνομάρτυρες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γεράσιμος ο Βυζάντιος (;-1740)
- Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ (c.1745-1821)
- Δωρόθεος Πρώιος (1765-1821)
- Πλάτων Αϊβαζίδης (1850-1921)
- Αμφιλόχιος Μακρής (1889-1970)
Διδάσκαλοι - Λόγιοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Δανιήλ Κεραμεύς (c.1740-1801)
- Δημήτριος Γαλανός (1760-1833)
Φιλικοί - Αγωνιστές του '21
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Εμμανουήλ Ξάνθος (1772-1851)
- Δημήτριος Θέμελης (c.1772-1826)
Πατριάρχες - Μητροπολίτες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Θεόφιλος Παγκώστας (1764-1833)
Διατελέσαντες Σχολάρχες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Α/Α | Σχολάρχης | Περίοδος |
|---|---|---|
| 1 | Μακάριος Ιεροδιάκονος Καλογεράς ο Πάτμιος | 1713-1737 |
| 2 | Γεράσιμος ο Βυζάντιος ο εξ Υψωμαθείων | 1737-1740 |
| 3 | Βασίλειος Κουταληνός ο εκ Προκοννήσου | 1740-1769 & 1769-1773 (με Δανιήλ Κεραμέα) |
| 4 | Δανιήλ Κεραμεύς ο Πάτμιος | 1769-1773 (με Βασίλειο Κουταληνό) & 1773-1801 |
| 5 | Μισαήλ Ιερομόναχος Μαργαρίτης ο Πάτμιος | 1801-1809 |
| 6 | Παΐσιος Ιεροδιάκονος Καραπατάς ο Πάτμιος | 1809-1818 |
| 7 | Κύριλλος Ιερομόναχος Σγουρομαλλινός ο Πάτμιος | 1818-1819 & 1820-c.1822 |
| 8 | Παΐσιος Ιεροδιάκονος Μαζαράκης ο Πάτμιος | c.1822-182(;) & 1827-1831 |
| 9 | Νεόφυτος Ιερομόναχος ο Βυζάντιος | 1831-1835 |
| 10 | Χαραλάμπης Μοναχός ο Θεσσαλονικεύς | |
| 11 | Ιωάννης Σφοίνης ο Σάμιος | |
| 12 | Ισαάκ Μοναχός ο Κρης | 1835-1844 |
| 13 | Ιεζεκιήλ Ιεροδιάκονος Παπουτσίνας ο Καλύμνιος | 1844-1850 |
| 14 | Νικόδημος Ιερομόναχος Κάππος ο Πάτμιος | 1850-1856 |
| 15 | Γρηγόριος Αγαθόβουλος εκ Θράκης | 1856-1859 |
| 16 | Νικόδημος Ιερομόναχος Κάππος ο Πάτμιος | 1859-1862 (με Ιωάννη Σακελλίωνα) |
| 17 | Ιερόθεος Ιερομόναχος Φλωρίδης ο Πάτμιος | 1862-1865 |
| 18 | Ιωάννης Σακελλίων ο Νάξιος | 1859-1862 (με Νικόδημο Κάππο) & 1865-1883 |
| 19 | Δεν υπάρχουν στοιχεία | 1883-1900 |
| 20 | Μιχαήλ Μαλανδράκης | 1900-1902 |
| 21 | Πολύκαρπος Θωμά[39] | 1902-1903 |
| 22 | Αλέξανδρος Δηλανάς[40] | 1903-1905 |
| 23 | Ιωακείμ Παυλίδης | 1905-1906 |
| 24 | Μιχαήλ Μαυρουδής | 1947-1948 |
| 25 | Μελέτιος Γαλανόπουλος[41] | 1948-1951 |
| 26 | Γεώργιος Τρουπάκης | 1951-1953 |
| 27 | Εμμανουήλ Μπακίρης | 1953-1954 |
| 28 | Μάξιμος Δασκαλάκης | 1954-1961 |
| 29 | Άγγελος Παντελιός | 1961-1971 |
| 30 | Παύλος Νικηταράς | 1971-1981 |
| 31 | Μισαήλ Γκομούζας | 1981-1983 |
| 32 | Θεοδώρητος Μπουρνής | 1983-1984 |
| 33 | Ματθαίος Μελιανός | 1984-1999 |
| 34 | Ευστάθιος Κόττορος | 1999-2000 |
| 35 | Εμμανουήλ Ματάκιας | 2000-2004 |
| 36 | Ματθαίος Μελιανός | 2004-2011 |
| 37 | Ευστάθιος Κόττορος | 2011-2015 |
| 38 | Ιωάννης Ζαρκαδούλας | 2015-2023 |
| 39 | Χρήστος Μιχαλόπουλος | Ιουλ. 2023-Νοε. 2023 |
| 40 | Ιωάννης Ζαρκαδούλας | Νοε. 2023- |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Μαλανδράκης, Μ. Η. (1911). Η Πατμιάς Σχολή. Αθήναι: Αυτοέκδοση. σελ. 4.
- ↑ Γαλανόπουλος, Α. Μ. (1951). Η Πατμιάς του Γένους Σχολή. Ρόδος: Γενική Διοίκησις Δωδεκανήσου. σελ. 10.
- ↑ Δασκαλάκης, Α. Μ. (1957). «Μακάριος Καλογεράς: Ιδρυτής και Πρώτος Διδάσκαλος και Διευθυντής της Πατμιάδος Σχολής 1713-1737». Στο Επετηρίς Πατμιάδος Εκκλησιαστικής Σχολής επί τη Δεκαετηρίδι Αυτής (1947-1957) (σελ. 24-7). Αθήναι: Πατμιάς Εκκλησιαστική Σχολή. σελ. 24-5.
- ↑ Φορόπουλος, Ν. Λ. (1978). «Δανιήλ Κεραμεύς: Ο Διδάσκαλος και Σχολάρχης της Πατμιάδος Σχολής». Δωδεκανησιακά Χρονικά (7): 298-9.
- ↑ Τσουλκανάκης, Α. Ν. (1994). Ο Μέγας Διδάσκαλος του Γένους Άγιος Μακάριος Ιεροδιάκονος Καλογεράς. Θεσσαλονίκη: Αυτοέκδοση. σελ. 93-6.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 42-55· Γαλανόπουλος, σελ. 19-20· Φορόπουλος, σελ. 310-2· Τσουλκανάκης, σελ. 183-238.
- ↑ Κρικρής, Α. Π. (1996). Συμβολή στην Ιστορία της Πατμιάδος Σχολής. Αθήναι: Αυτοέκδοση. σελ. 70-5.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 3-4· Τσουλκανάκης, σελ. 54-5, 61-2, 82-3 & 93-6.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 4 & 154· Τσουλκανάκης, σελ. 87-93.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 4· Τσουλκανάκης, σελ. 90-3.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 4· Τσουλκανάκης, σελ. 87-9.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 5-6 & 56-77· Τσουλκανάκης, σελ. 239-41, 245-68 & 288-300.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 4-7· Τσουλκανάκης, σελ. 170-2 & 177-8.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 4-5· Τσουλκανάκης, σελ. 176-82.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 5-6· Τσουλκανάκης, σελ. 106-8 & 165-7.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 5· Τσουλκανάκης, σελ. 101-2, 106-8 & 117-8.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 5 & 153-5· Τσουλκανάκης, σελ. 104-6.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 7· Τσουλκανάκης, σελ. 386-92 & 398-401.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 11-3· Τσουλκανάκης, σελ. 169-70 & 407-8.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 14-27 & 155-60· Φορόπουλος, σελ. 300-2 & 304.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 29-31.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 31-3.
- ↑ Μαλανδράκης, σελ. 41· Τσουλκανάκης, σελ. 123.
- ↑ Σολδάτος, Χ. (1995). «Το "Ιεροδιδασκαλείον της Αποκαλύψεως" στην Πάτμο». Μικρασιατικά Χρονικά (19): 21-3.
- ↑ Σολδάτος, σελ. 24-5.
- ↑ Σολδάτος, σελ. 26.
- ↑ Σολδάτος, σελ. 24 & 26-7.
- ↑ Σιδερή, Μ. (2002). «Ιεροδιδασκαλείο του Συλλόγου "Ανατολή" στην Πάτμο». Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού - Μικρά Ασία. Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ Γαλανόπουλος, σελ. 19-20.
- ↑ Μαυρουδής, Μ. (1957). «Το Ιστορικό της Ιδρύσεως της Σχολής». Στο Επετηρίς Πατμιάδος Εκκλησιαστικής Σχολής επί τη Δεκαετηρίδι Αυτής (1947-1957) (σελ. 71-5). Αθήναι: Πατμιάς Εκκλησιαστική Σχολή. σελ. 71-2.
- ↑ Καρμίρης, Ι. Ν. (1949). Προσπάθειαι προς Μόρφωσιν του Ορθοδόξου Ελληνικού Κλήρου: Τα Πεπραγμένα της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως 1945-1949. Αθήναι: Αυτοέκδοση. σελ. 49.
- ↑ Καρμίρης, σελ. 50-1· Γαλανόπουλος, σελ. 20-1· Κρικρής, σελ. 39-41.
- ↑ Γαλανόπουλος, σελ. 21· Μαυρουδής, σελ. 72.
- ↑ Γαλανόπουλος, σελ. 22-3· Μαυρουδής, σελ. 74.
- ↑ Μαυρουδής, σελ. 74-5.
- ↑ Παντελιός, Α. (1968). «Πατμιάς Σχολή, Ιστορία, Σημερινή Κατάστασις, Προοπτικαί». Στο Πάτμος - Παρουσία, 1968 (σελ. 36-7). Πάτμος: Ιερά Μονή Ιωάννου Θεολόγου. σελ. 36.
- ↑ Προβατάκης, Θ. Μ. (2001). «Στατιστικοί Πίνακες Αποφοίτων Πατμιάδας Σχολής 1947-2000». Στο Πατμιάς Εκκλησιαστική Σχολή 1947-1997 (σελ. 153). Αθήνα: Σύνδεσμος Φοιτησάντων στην Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή. σελ. 153.
- ↑ ICOMOS (1999). «Patmos (Greece) No 942». The Historic Centre (Chorá) with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse on the Island of Pátmos. UNESCO - World Heritage Convention. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
- ↑ «Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Τρίκκης και Σταγών κυρός Πολύκαρπος. (1876-1945) (Εκκλησία της Ελλάδος)».
- ↑ «Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βερροίας και Ναούσης κυρός Αλέξανδρος. (1878-1958) (Εκκλησία της Ελλάδος-Νέες Χώρες)».
- ↑ «Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης πρώην Κυθήρων κυρός Μελέτιος. (1892-1972) (Εκκλησία της Ελλάδος)».
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γαλανόπουλος, Α. Μ. (1951). Η Πατμιάς του Γένους Σχολή. Ρόδος: Γενική Διοίκησις Δωδεκανήσου.
- Δασκαλάκης, Α. Μ. (Επιμ.) (1957). Επετηρίς Πατμιάδος Εκκλησιαστικής Σχολής επί τη Δεκαετηρίδι Αυτής (1947-1957). Αθήναι: Πατμιάς Εκκλησιαστική Σχολή.
- Καρμίρης, Ι. Ν. (1949). Προσπάθειαι προς Μόρφωσιν του Ορθοδόξου Ελληνικού Κλήρου: Τα Πεπραγμένα της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως 1945-1949. Αθήναι: Αυτοέκδοση.
- Κρικρής, Α. Π. (1996). Συμβολή στην Ιστορία της Πατμιάδος Σχολής. Αθήναι: Αυτοέκδοση.
- Μαλανδράκης, Μ. Ν. (1911). Η Πατμιάς Σχολή. Αθήναι: Αυτοέκδοση (διδακτορική διατριβή, Φιλοσοφική Σχολή ΕΚΠΑ, 1901).
- Μπουρνής, Α. Θ. (Επιμ.) (1968). Πάτμος - Παρουσία, 1968. Πάτμος: Ιερά Μονή Ιωάννου Θεολόγου.
- Προβατάκης, Θ. Μ. (Επιμ.) (2001). Πατμιάς Εκκλησιαστική Σχολή 1947-1997. Αθήνα: Σύνδεσμος Φοιτησάντων στην Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή.
- Σολδάτος, Χ. (1995). «Το "Ιεροδιδασκαλείον της Αποκαλύψεως" στην Πάτμο». Μικρασιατικά Χρονικά, τ. 19, σελ. 21-35.
- Τσουλκανάκης, Α. Ν. (1994). Ο Μέγας Διδάσκαλος του Γένους Άγιος Μακάριος Ιεροδιάκονος Καλογεράς. Θεσσαλονίκη: Αυτοέκδοση.
- Φορόπουλος, Ν. Λ. (1978). «Δανιήλ Κεραμεύς: Ο Διδάσκαλος και Σχολάρχης της Πατμιάδος Σχολής». Δωδεκανησιακά Χρονικά, τ. Ζ΄, σελ. 297-363.
