Οικογένεια Αρβανιτάκη

Η οικογένεια Αρβανιτάκη (ιταλικά: Arvanitachi‎‎) είναι κρητική οικογένεια με παρουσία επίσης στα Επτάνησα και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Είναι ιδιαίτερα γνωστή για τις πολλές γενιές αγιογράφων και ιερών που ανέδειξε. Άλλα μέλη της οικογένειας διακρίθηκαν ως στρατιωτικοί, πολιτικοί, έμποροι, γιατροί και δικηγόροι.

Ιστορία

Το επώνυμο Αρβανιτάκης καταγράφεται για πρώτη φορά τον 15ο αιώνα στην Κρήτη για οικογένεια αρβανίτικης καταγωγής, η οποία υπηρέτησε τη Δημοκρατία της Βενετίας. Στα βενετικά αρχεία το επώνυμο απαντά με τη μορφή Arvanitachi.

«Αρβανίτικο είναι επίσης και το κοινότατο όνομα Σιδέρης, που δινόταν ως επαγγελματικός προσδιορισμός στους σιδεράδες Αρβανίτες, καθώς και όλα τα ονόματα που έχουν ως πρόθεμα τη λέξη Αρβανίτης, όπως Αρβανιτάκης, Αρβανιτόπουλος κτλ.» Ραφαηλίδης, Β. Έλληνες Και Νεοέλληνες Βασίλης (1988, Athens), 59».

Η οικογένεια πολέμησε στο πλευρό της Δημοκρατίας της Βενετίας σε όλους τους Οθωμανοβενετικούς πολέμους έως την άλωση της Κρήτης από τους Οθωμανούς το 1669. Ορισμένα μέλη παρέμειναν στην Κρήτη, όπου ήταν γνωστά ως ισχυροί τοπικοί πολέμαρχοι. Άλλα μέλη μετοίκησαν σε βενετοκρατούμενα εδάφη για να συνεχίσουν τη στρατιωτική και διοικητική τους σταδιοδρομία.

Το 1671 καταγράφεται η εγκατάσταση του πρώτου μέλους της οικογένειας στη Ζάκυνθο, ενώ άλλα μέλη εγκαταστάθηκαν στους Παξούς και την Κέρκυρα, περιοχές που βρίσκονταν υπό βενετική κυριαρχία.Η οικογένεια εγγράφηκε στο Libro d’Oro των Παξών τον 17ο αιώνα, στο Libro d’Oro της Ζακύνθου στις 25 Σεπτεμβρίου 1785, και στο Libro d’Oro της Κέρκυρας το 1803. Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας και της Αγγλοκρατίας στα Ιόνια Νησιά, μέλη της οικογένειας σπούδασαν σε ιταλικά πανεπιστήμια, όπως της Πάδοβας και της Πίζας. Ως εκ τούτου, η οικογένεια είχε έντονο ιταλικό πολιτισμικό προσανατολισμό έως την ένωση των Ιονίων Νήσων με το Βασίλειο της Ελλάδας το 1864. Αρχειοθετήθηκε 2022-12-26 στο Wayback Machine. Εισήχθησαν στο Libro d'Oro της Κέρκυρας το 1803.

Το οικογενειακό οικόσημο, το οποίο μαρτυρείται τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα, περιγράφεται ως εξής: «χωρισμενο κατα ζωνη ασημενιο (Δ.) και βαθυγαλαζο (Δ.) με δυο τελαμωνες ε 'διαγη χρωματων που φερουν εμφανισιο».

Κλάδος Ζακύνθου

Το 1904 ο Λουδοβίκος Σαλβάτορ αναφέρει ότι η οικογένεια Αρβανιτάκη συγκαταλεγόταν στις δεκαέξι σημαντικότερες οικογένειες του νησιού της Ζακύνθου. Η οικογένεια διέθετε εκτεταμένους αμπελώνες στην περιοχή Αγριλιά και συγκαταλεγόταν στους μεγαλύτερους οινοπαραγωγούς του νησιού στα τέλη του 19ου αιώνα. Παράλληλα, παρήγαγε και δική της ποικιλία καπνού.

Ακολουθώντας τα κοινωνικά πρότυπα της Ενετοκρατίας, η οικογένεια Αρβανιτάκη ανήκε στην αστική αριστοκρατία και είχε έδρα την πόλη της Ζακύνθου. Η οικογενειακή κατοικία, η οποία καταστράφηκε στον σεισμό του 1953, συγκαταλεγόταν στα μεγαλύτερα παλάτσο της πόλης. Είχε ανεγερθεί τον 18ο αιώνα σε βενετσιάνικο παλλαδιανό ρυθμό, με πέντε δωρικούς κίονες στο ισόγειο, τοξωτό χαγιάτι και τρίγλυφα στο ανώτερο τμήμα.

Οι δύο ανώτεροι όροφοι είχαν σχεδιαστεί σε λεγόμενο «γιγαντιαίο ρυθμό», με κίονες που εκτείνονταν καθ’ ύψος και στους δύο ορόφους. Στο αίθριο της κατοικίας βρισκόταν προτομή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βιτέλλιου, η οποία επέζησε του σεισμού του 1953 και δωρήθηκε στο Μουσείο Ζακύνθου από τον ιατρό Giovanni Arvanitachi.

Ο ζακυνθινός κλάδος της οικογένειας Αρβανιτάκη φημίζεται για την ανάδειξη πολυάριθμων αγιογράφων. Πολλές από τις εικόνες τους, έργα της Επτανησιακής Σχολής, συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα δείγματα εκκλησιαστικής ζωγραφικής του 17ου και 18ου αιώνα στη Ζάκυνθο.

Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής αγιογράφοι:

Πανκράτιος Αρβανιτάκης (1635),

Νικόλαος Αρβανιτάκης (1718),

Ευστάθιος Αρβανιτάκης (1732–1743),

Πανκράτιος Αρβανιτάκης (18ος αιώνας),

Νικόλαος Αρβανιτάκης (1784–1787).

Μέλη

• Καπετάν Γεώργιος Αρβανιτάκης (17ος αιώνας), καπετάνιος και στρατιωτικός στην υπηρεσία της Δημοκρατίας της Βενετίας στην Κρήτη.
• Σπυρίδων Αρβανιτάκης (περ. 1820–1844), από τη Ζάκυνθο, γιος του Δον Ζόρζι Αρβανιτάκη. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1820, συμμετείχε ως επικεφαλής λόχου Κεφαλλονιτών στην εξέγερση της Βλαχίας το 1821 και κατέφυγε στη συνέχεια στη Ρωσία. Το 1826 εισήλθε στην ελληνική δημόσια διοίκηση, υπηρέτησε στο Ναύπλιο (περ. 1837) και διετέλεσε Έφορος Αμαλιάπολης το 1844.
• Δρ Δημήτριος Αρβανιτάκης (περ. 1780–1823), από τη Ζάκυνθο, γιος του Ιωάννη Αρβανιτάκη. Υπήρξε υπογράφων του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών των Ιονίων Νήσων (1817) και πρώτος Γερουσιαστής Ζακύνθου. Διετέλεσε Νομάρχης Ζακύνθου το 1823 και φέρεται να ήταν στενός συνεργάτης του Σερ Τόμας Μέιτλαντ.
• Διονύσιος Αρβανιτάκης (περ. 1795–1809), γιος του Ιωάννη Αρβανιτάκη, Προέδρου της Νομικής Σχολής Ζακύνθου και μεταβατικού Διοικητή Ζακύνθου (1805–1809). Από το 1809 διετέλεσε βουλευτής Ζακύνθου.
• Έλενα Αρβανιτάκη (γενν. 1802), κόρη του Δρ Δημητρίου Αρβανιτάκη και σύζυγος του κόμη Δημητρίου Σολωμού, GCMG, Αντιπροέδρου της Ιονίου Βουλής και μεγαλύτερου αδελφού του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού. Το έργο Η γυναίκα της Ζακύνθου (1826–1829) θεωρείται ότι αντλεί στοιχεία από τη δημόσια εικόνα της.
• Δρ Σπυρίδων Αρβανιτάκης (1802–1880), βουλευτής Κέρκυρας, γιος του Νικολάου Αρβανιτάκη. Υπήρξε καθηγητής Ιατρικής στην Ιόνιο Ακαδημία (1844–1865) και εισήγαγε τη διδασκαλία στην ελληνική γλώσσα, αντικαθιστώντας τα ιταλικά. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Λογοτεχνικής Εταιρείας Κέρκυρας και μέλος της Société Phrénologique de Paris. Το 1852 εξελέγη βουλευτής της Ιονίου Βουλής και υπήρξε ενεργό στέλεχος του Κόμματος των Ριζοσπαστών, το οποίο αγωνίστηκε για την ένωση των Επτανήσων με το Βασίλειο της Ελλάδας. Κεντρική οδός της πόλης της Κέρκυρας φέρει το όνομά του.

• Λέανδρος Αρβανιτάκης (1823–1892), καθηγητής Λατινικών και Ελληνικών στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.
• Γεώργιος Αρβανιτάκης (1872–1946), γιος του Λεάνδρου, καθηγητής Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
• Ευάγγελος Αρβανιτάκης (1907–1971), βουλευτής και Υπουργός Συγκοινωνιών της Ελληνικής Κυβέρνησης, ο οποίος συνελήφθη κατά τη διάρκεια της δικτατορίας 1967–1974.