Μαντώ Μαυρογένους (ταινία)

Μαντώ Μαυρογένους
Κινηματογραφική αφίσα
Σκηνοθεσία	Κώστας Καραγιάννης
Παραγωγή	Παντελής Φιλιππίδης
Σενάριο	Κώστας Καραγιάννης Νίκος Καμπάνης
Πρωταγωνιστές	Τζένη Καρέζη, Πέτρος Φυσσούν, Ελένη Ερήμου, Άλκης Γιαννακάς, Σταύρος Ξενίδης, Κάκια Παναγιώτου, Γιώργος Μοσχίδης, Λαυρέντης Διανέλλος, Θόδωρος Έξαρχος, Ντίνος Καρύδης, Μίλτος Κοντέας, Αθηνόδωρος Προύσαλης, Τιτίκα Βλαχοπούλου, Τίμος Περλέγκας, Δημήτρης Παπαγιάννης, Θανάσης Παπαδόπουλος και Δημήτρης Μπισλάνης
Μουσική	Κώστας Καπνίσης
Φωτογραφία	Βασίλης Βασιλειάδης
Μοντάζ	Ανδρέας Ανδρεαδάκης
Εταιρεία παραγωγής	Καραγιάννης - Καρατζόπουλος
Πρώτη προβολή	27  Δεκεμβρίου 1971
Διάρκεια	110 λεπτά
Προέλευση	Ελλάδα
Γλώσσα	Ελληνικά
δεδομένα ()

Μαντώ Μαυρογένους είναι ο τίτλος μιας ελληνικής περιπετειώδους-ιστορικής-βιογραφικής-ρομαντικής ταινίας του 1971, σε σκηνοθεσία του Κώστα Καραγιάννη και σενάριο των Κώστα Καραγιάννη-Νίκου Καμπάνη. Η παραγωγή ανήκει στην Καραγιάννης-Καρατζόπουλος Α.Ε. και πρωταγωνιστεί η Τζένη Καρέζη στον ρόλο της ομώνυμης ηρωίδας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Η ταινία, που γυρίστηκε στο Ναύπλιο, προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 27 Δεκεμβρίου 1971.

Πλοκή

Η ταινία αρχίζει στην Αθήνα του 1840, όταν η περασμένης ηλικίας πια Μαντώ Μαυρογένους έχει πάει να ζητήσει τη σύνταξη που δικαιούνται οι αγωνιστές της επανάστασης. Με αυτή την αφορμή αρχίζει να θυμάται γεγονότα της ζωής της: τότε η δράση μεταφέρεται στην Βιέννη του 1820, σε μια συγκέντρωση φοιτητών σχετικά με την ετοιμασία της επανάστασης. Μεταξύ των παρευρισκόμενων βρίσκονται ο Νικόλας και η Μαντώ. Η συνάντηση διακόπτεται από στρατιώτες του Μέττερνιχ και η Μαντώ φεύγει για το νησί της. Εκεί απορρίπτει τα προξενιά της μητέρας της και αποφασίζει να ξοδέψει τη προίκα της για τον αγώνα και να πολεμήσει τους Τούρκους η ίδια. Έτσι, ο ιερέας θείος της τη μυήει στη Φιλική Εταιρεία.

Σε μια μάχη με τον στρατό του Δράμαλη, οι Έλληνες, με αρχηγό τον πρίγκιπα Δημήτριο Υψηλάντη από τη Ρωσία, νικούν και γιορτάζουν. Η Μαντώ γνωρίζει τον Υψηλάντη και ερωτεύονται. Εκείνη τη στιγμή ένας γέροντας που βρίσκεται στο γλέντι, διαβάζει τη σπάλα του αρνιού και προβλέπει πόνο και δάκρυα για τη Μαντώ, η οποία τώρα αρχίζει να έχει αμφιβολίες για τον Υψηλάντη, αυτός όμως τη καθησυχάζει. Τότε οι στρατιώτες φέρνουν αιχμάλωτο έναν Τούρκο άνθρωπο του Δράμαλη, τον οποίο ανακρίνουν και αργότερα βαφτίζουν χριστιανό, δίνοντάς του το όνομα Κωνσταντής. Ο Υψηλάντης δίνει την εντολή στη Μαντώ να γυρίσει στο νησί της και να γράψει επιστολές σε όλη την Ευρώπη, έτσι ώστε να ο κόσμος εκεί να κινητοποιηθεί και να στείλει χρήματα. Η Μαντώ επιστρέφει στο πατρικό της και εκεί γνωρίζει τον Λεόν Μπαρά, έναν Γάλλο φιλέλληνα ποιητή, ο οποίος θαυμάζει την ομορφιά και τη γενναιότητα της Μαντούς και της κάνει διάφορα κομπλιμέντα. Η συνάντησή τους διακόπτεται από έναν αγγελιοφόρο που ανακοινώνει πως οι Έλληνες πήραν το Ναύπλιο αλλά ο πρίγκιπας Υψηλάντης λαβώθηκε. Η Μαντώ μεταβαίνει στη Πελοπόννησο για να τον συναντήσει.

Εν τω μεταξύ ο υπουργός Ιωάννης Κωλέττης μαθαίνει για την σχέση που έχει η Μαντώ με τον Υψηλάντη, και προειδοποιεί τον δεύτερο να μην προκαλεί με τη στάση του. Σε μια γιορτή το βράδυ, όπου παρευρίσκονται η Μαντώ, ο Υψηλάντης και οι φίλοι τους, εμφανίζεται ο Κωλέττης και λέει στον πρίγκιπα πως δεν είναι επιτρεπτό να διατηρεί δεσμό με μια γυναίκα ενώ δεν έχουν παντρευτεί, εκείνος όμως του απαντά πως θα παντρευτούν με τη Μαντώ μόνο όταν το θελήσουν. Ο Κωλέττης, την επόμενη μέρα, στέλνει δύο άντρες του να πιάσουν τον Κωνσταντή και να τον αναγκάσουν να αποκαλύψει τι είπαν ο Υψηλάντης και η Μαντώ χθες το βράδυ μόλις έφυγε. Το κλίμα γίνεται όλο και πιο τεταμένο, όταν μαθαίνεται πως ο Ιμπραήμ Πασάς έχει φτάσει με το στρατό του έξω από το Μεσολόγγι, ενώ οι Έλληνες βρίσκονται μέσα παγιδευμένοι και απελπισμένοι καθώς είναι, αποφασίζουν να κάνουν έξοδο. Στο συμβούλιο των αρχηγών που πραγματοποιείται για να σωθεί η κατάσταση, οι περισσότεροι, με ιδέα του Κωλέττη, αφαιρούν από τον Υψηλάντη το αξίωμά του και το δικαίωμα να λαμβάνει κάθε πολιτικό ή στρατιωτικό αξίωμα στο μέλλον· με τη κατηγορία επικίνδυνων προθέσεων. Όταν η Μαντώ το μαθαίνει αυτό, πηγαίνει να συναντήσει τον Κωλέττη και ακολουθεί μια σκληρή διαμάχη, στην οποία ο Κωλέττης κατηγορεί τη Μαντώ για ύπουλες φιλοδοξίες και επίτευξη των εξουσιομανικών σκοπών της, ενώ η Μαντώ τον κατηγορεί για προδοσία του Έθνους και τον προειδοποιεί να μην συνεχίσει να εμπλέκεται στη σχέση της με τον Υψηλάντη. Ο Κωλέττης εξοργίζεται και βάζει άντρες του να αιχμαλωτίσουν τη Μαντώ και να τη στείλουν με καράβι πίσω στο νησί της και να της πουν πως θα κινδυνέψει η ζωή της άμα τολμήσει να επιστρέψει. Τότε εμφανίζεται μια νεαρή ζωγράφος από το Παρίσι, η Νίκη Καλογερά, η οποία θέλει να ζωγραφίσει τα πορτραίτα διαφόρων αγωνιστών της Επανάστασης, και θέλει να αρχίσει με αυτό του Υψηλάντη. Αυτός δέχεται τη πρότασή της, παρ' όλο το ακατάλληλο της υγείας του. Στην πραγματικότητα η ζωγράφος είναι υποχείριο στα χέρια του Κωλέττη, ο οποίος την πείθει να δείξει ερωτικό ενδιαφέρον στον πρίγκιπα, για να αποσπάσει τη προσοχή του από τη Μαντώ. Η Μαντώ, ζώντας πια μέσα στη ντροπή, τη θλίψη και την απελπισία, φεύγει από το νησί και πηγαίνει σπίτι τους, όπου, πάνω στο θυμό της, καταστρέφει το πορτραίτο του Υψηλάντη και τσακώνεται με την Καλογερά. Ο Υψηλάντης κατεβαίνει από το δωμάτιό του, σε άθλια κατάσταση, και διώχνει τη ζωγράφο. Έτσι, το ζευγάρι ξανασμίγει και υπόσχεται να μην ξαναχωρίσει ποτέ.

Η υγεία του Υψηλάντη επιδεινώνεται όλο και περισσότερο, και ο γιατρός Αφεντάκης λέει στην Μαντώ πως πρέπει να τον εγκαταλείψει γιατί η κατάσταση του πρίγκιπα δεν επιτρέπει τις συγκινήσεις. Η Μαντώ αποκαρδιωμένη δέχεται και φεύγει το βράδυ από το σπίτι με το άλογό της, για να καταλήξει σε ένα πανδοχείο. Μόλις ο Υψηλάντης παρατηρήσει την απουσία της, παίρνει το άλογο του και πηγαίνει μέσα στην καταιγίδα να τη βρει. Τελικά σταθμεύει κι αυτός στο πανδοχείο και εκεί συναντιούνται ξανά. Η επόμενο σκηνή διαδραματίζεται στο δωμάτιο του σπιτιού τους, όπου έχει συγκεντρωθεί πλήθος κόσμου, που περιμένει με αγωνία τα νέα για την κατάσταση του Υψηλάντη. Ο Αφεντάκης ομολογεί στη Μαντώ ότι υγεία του δεν θα καλυτερέψει και πως ζητά να έρθει η ίδια στο δωμάτιο του. Εκεί, ο Υψηλάντης, σίγουρος πως πρόκειται να πεθάνει, λέει στην Μαντώ να παντρευτούν· εκείνη όμως απελπισμένη τον καθησυχάζει.

Η ταινία τελειώνει, ενώ η δράση έχει ξανά μεταφερθεί στην Αθήνα του 1840, όπου η Μαντώ, στην ερώτηση του γραμματέα σχετικά με το τι έχει προσφέρει στον αγώνα, απαντάει: «τίποτα».

Διανομή ρόλων

• Τζένη Καρέζη ως Μαντώ Μαυρογένους: μια πλούσια κοπέλα από την Μύκονο, η οποία έρχεται σε σύγκρουση με τον συντηρητισμό της οικογένειάς της και την καχυποψία των συμπατριωτών της, και θυσιάζει την περιουσία της για την έναρξη του Αγώνα. Ερωτεύεται τον Δημήτριο Υψηλάντη και προσπαθούν να ζήσουν τον έρωτά τους.
• Πέτρος Φυσσούν ως Δημήτριος Υψηλάντης: πρίγκιπας της Ρωσίας, ο οποίος έχει έρθει στην επαναστατημένη Ελλάδα για την ετοιμασία του Αγώνα. Ερωτεύεται την Μαντώ Μαυρογένους και εναντιώνεται στην παραδοσιοκρατία της εποχής, και κυρίως της πολιτικής του Κωλέττη.
• Ελένη Ερήμου ως Νίκη Καλογερά: μια νεαρή ζωγράφος που έρχεται από το Παρίσι στην επαναστατημένη Ελλάδα για να κάνει τα πορτραίτα διαφόρων αγωνιστών της Επανάστασης, ανάμεσα σε αυτά και αυτό του Υψηλάντη. Στην πραγματικότητα είναι τοποθετημένη από τον Κωλέττη για να καταστρέψει τη σχέση Μαντούς και Υψηλάντη.
• Άλκης Γιαννακάς ως Σάλας: ο υπαρχηγός του στρατού του Υψηλάντη και πιστός φίλος του.
• Σταύρος Ξενίδης ως Ιωάννης Κωλέττης: Ένας ισχυρογνώμων και δεσποτικός πολιτικός που θεωρεί την σχέση Μαντούς και Υψηλάντη μη επιτρεπτή από το γενικό κοινό και προσπαθεί να τους ξεφορτωθεί με θεμιτά και αθέμιτα μέσα.
• Κάκια Παναγιώτου ως Ζαχαράτη Μπάτη: η μητέρα της Μαντούς, η οποία επιθυμεί να δει τις κόρες της παντρεμένες, ζώντας μια άνετη ζωή. Δεν συμφωνεί με τα σχέδια της Μαντούς για τη σπατάλη της περιουσίας για τον Αγώνα.
• Γιώργος Μοσχίδης ως Αφεντάκης: προσωπικός γιατρός του Υψηλάντη, τοποθετημένος από τον Κωλέττη για να παρακολουθεί το ζευγάρι.
• Λαυρέντης Διανέλλος ως γέρο-μάντης: ένας ηλικιωμένος πολεμιστής που διαβάζοντας τη «σπάλα του αρνιού», προβλέπει το θλιβερό μέλλον της Μαντούς και του Υψηλάντη.
• Θόδωρος Έξαρχος ως πάτερ-Μαύρος: ο ιερωμένος θείος της Μαντούς, ο οποίος τη μυεί στην Φιλική Εταιρεία.
• Ντίνος Καρύδης ως Λεόν Μπαρά: ένας Γάλλος φιλέλληνας ποιητής που επισκέπτεται την επαναστατημένη Ελλάδα για να γνωρίσει τη Μαντώ, την οποία και τελικά θα ερωτευτεί.
• Μίλτος Κοντέας ως Νικόλας: ένας νεαρός φοιτητής στην Βιέννη που, μαζί με άλλους φοιτητές, ετοιμάζουν την οργάνωση της επανάστασης. Είναι ερωτευμένος με τη Μαντώ.
• Αθηνόδωρος Προύσαλης ως Κωνσταντής: ένας εκχριστιανισμένος Τούρκος, στην υπηρεσία του Υψηλάντη.
• Τιτίκα Βλαχοπούλου ως Ειρήνη Μαυρογένους: η μικρή αδερφή της Μαντούς, η οποία ακολουθεί τις προθέσεις της μητέρας της και παντρεύεται έναν πλούσιο γαμπρό.
• Τίμος Περλέγκας ως οπλαρχηγός, στην υπηρεσία του Κωλέττη.
• Δημήτρης Παπαγιάννης ως γραμματέας του Κωλέττη.
• Θάνος Παπαδόπουλος ως συναγωνιστής του Νικόλα.
• Δημήτρης Μπισλάνης ως καπετάνιος.

Υποδοχή

Ο κριτικός κινηματογράφου Σταύρος Γανωτής έδωσε το 2011 μια αρνητική κριτική στην ταινία με 1/5 στα 5 αστέρια του λέγοντας χαρακτηριστικά πως είναι από τα λίγα ελληνικά ηρωικά έργα που μπορεί να σε συγκινήσουν, και σε αυτό φυσικά βοηθάει ο έρωτας των δύο ηρώων και η τελική σκηνή. Πλούσιο και το επιτελείο ηθοποιών, όπως συνηθίζονταν στις αντίστοιχες παραγωγές, αλλά ενώ αυτόνομα ο καθένας κάνει καλή δουλειά, ως σύνολο δεν έχεις αυτή την ταινία ερμηνειών που θα ξεκολλούσε το χολωμένο δράμα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Μαντώ Μαυρογένους (ταινία) στην IMDb (Αγγλικά)
• Μαντώ Μαυρογένους στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος