Κινεζικός χαρακτήρας

Με τον όρο Κινεζικός χαρακτήρας ή αλλιώς ιδεόγραμμα εννοούνται τα στοιχεία της κινεζικής γραφής. Οι Κινέζοι αποκαλούν τα ιδεογράμματά τους γράμματα των Χαν (汉字 hàn zì), καθώς Χαν είναι το εθνικό τους προσηγορικό. Τα ιδεογράμματα έχουν μακρά και περίπλοκη ιστορία, και έχουν περάσει από πολλές εξελικτικές φάσεις.

Λειτουργία

Ως γενική αρχή, τα ιδεογράμματα ξεκίνησαν ως απεικονίσεις αντικειμένων του πραγματικού κόσμου. Επί παραδείγματι, το ιδεόγραμμα 泳 (yŏng, κολυμπάω) εξεικονίζει τους κυματισμούς των υδάτων. Ωστόσο, αυτή η θεώρηση πλέον δεν ανταποκρίνεται στο σύνολο των ιδεογραμμάτων. Το κινεζικό σύστημα περιλαμβάνει κυρίως ιδεογράμματα, τα οποία δεν εξεικονίζουν κανένα αντικείμενο του υλικού κόσμου. Ιδεογράμματα που αποδίδουν ρήματα ή αφηρημένες έννοιες γενικότερα ουσιαστικά δεν ανταποκρίνονται στην ιδεογραφία με την στενή έννοια του όρου.

Προέλευση

Η ιστορία των κινεζικών χαρακτήρων χάνεται στα βάθη του χρόνου. Στην πραγματικότητα είναι δύσκολο να ορισθεί πότε μία εικόνα παύει να είναι ζωγραφική και αρχίζει να είναι γραφή, πότε δηλαδή αποκτά σταθερό νόημα και συγκεκριμένη προφορά. Ωστόσο, η αρχαιολογία έχει διάφορα ευρήματα στα χέρια της, τα οποία ρίχνουν φως στην ιστορία των κινεζικών ιδεογραμμάτων.

Επάνω σε μαντικά οστά χελώνας (πριν το 1.250 π.Χ.)

Θεωρείται από πολλούς ότι η παλαιότερη μορφή κινεζικής γραφής εντοπίζεται επάνω σε οστά χελώνας, και λιγότερο σε οστά βοδιού. Αυτά χρησιμοποιούνταν σε μία μαντική μέθοδο η οποία έμεινε γνωστή ως οστά χελώνας (龟甲 guĭ jiā) ή oracle bones στην αγγλική βιβλιογραφία. Στα ελληνικά, έχει προταθεί ο όρος πυρο-οστεομαντεία, επειδή τα οστά θερμαίνονταν και ακολούθως ερμηνεύονταν οι ρογμές. Κατά την διαδικασία προετοιμασίας των οστών, το ερώτημα προς τις θεότητες χαρασσόταν επάνω τους, με αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχουν ανά τον κόσμο περίπου 100.000 μαντικά οστά. Πάνω στα μαντικά οστά χελώνας σώζονται πολλά ιδεογράμματα, τα οποία δείχνουν ότι η κινεζική γραφή ήδη από την εποχή εκείνη είχε μία ωριμότητα. Έχουν ανασκαφθεί μηνύματα του βασιλέως Γου Ντινγκ (武丁 wǔ dīng), ο οποίος εκτιμάται ότι έζησε κατά τα έτη 1324 - 1235 προ Χριστού.

Γραφή επάνω σε μπρούτζινα αντικείμενα (1.250 - 771 π.Χ.)

Η γραφή επάνω σε μπρούτζινα αντικείμενα, την οποίαν οι Κινέζοι αποκαλούν μεταλλική γραφή (金文 jīn wén), χρονολογείται από την ύστερη δυναστεία Σανγκ (商 shāng), δηλαδή 1.250 - 1.046 προ Χριστού, έως και την δυναστεία των δυτικών Τζόου (西周 xī zhōu), δηλαδή 1.046 - 771 προ Χριστού. Τα αντικείμενα που φέρουν γραφή είναι συνήθως τρίποδες χύτρες ή καμπάνες. Κατά την φάση αυτήν, τα ιδεογράμματα είναι ακόμα αρκετά πολύγραμμα και αποδίδουν αρκετά λεπτομερώς το νοούμενο αντικείμενο.

Στην μικροσφραγιστική γραφή (771 - 256 π.Χ.)

Στο κράτος Τσιν κάποια στιγμή εμφανίζεται μία γραφή που προοριζόταν για μικρές σφραγίδες κρατικών αξιωματούχων. Η γραφή αυτή καλείται από τους Κινέζους γραφή των μικρών σφραγίδων (小篆 xiǎo zhuàn).

Αποκρυστάλλωση του συστήματος

Πριν από την ενοποίηση της Κίνας από τον αυτοκράτορα Τσιν (221 π.Χ.), η Κίνα ήταν κατατετμημένη σε διάφορα βασίλεια, τα οποία είχαν δική τους γραφή. Στα διάφορα συστήματα γραφής, ορισμένα ιδεογράμματα ήταν κοινά, ενώ άλλα διέφεραν σημαντικά και προκαλούσαν δυσκολίες στην επικοινωνία. Όταν ο αυτοκράτορας Τσιν ενοποίησε την Κίνα υπό την εξουσία του, διέταξε την αποκρυστάλλωση διαφόρων μέτρων και σταθμών, καθώς και την εκπόνηση ενός συνεκτικού σχεδίου για την γραφή. Καταρτίσθηκαν πίνακες με τα ιδεογράμματα, τα οποία θα παρέμεναν σε χρήση. Είναι εύλογο ότι προτιμήθηκαν γενικά τα ιδεογράμματα του κράτους Τσιν. Η χρήση ιδεογραμμάτων που δεν ανήκαν στους πίνακες αυτούς τιμωρείτο με θάνατο. Το βήμα αυτό ήταν σημαντικό για την πολιτική ενοποίηση της Κίνας και την δυνατότητα διοίκησης της τεράστιας αυτοκρατορίας του Τσιν.

Στην νεότερη εποχή

Παραδοσιακά ιδεογράμματα

Μετά από διάφορες εξελικτικές διαδικασίες, οι κινεζικοί χαρακτήρες αποκρυσταλλώθηκαν σε αυτό το σύστημα που είναι γνωστό ως παραδοσιακά ιδεογράμματα (繁体 fán tĭ). Το σύστημα αυτό χαρακτηρίζεται για τα πολύγραμμα ιδεογράμματά του, και βρίσκεται σε χρήση ακόμα και σήμερα στο Χονγκ Κονγκ και στην Ταϊβάν. Ακόμα, τα παραδοσιακά ιδεογράμματα είναι το σύστημα γραφής που υιοθέτησαν και άλλα έθνη, όπως για παράδειγμα οι Ιάπωνες και οι Κορεάτες (οι δεύτεροι αργότερα εφηύραν το δικό τους αλφάβητο, το οποίον βασίζεται σε κινεζικά ιδεογράμματα). Στο ιαπωνικό σύστημα γραφής, το οποίον πλέον περιέχει κινεζικούς χαρακτήρες αναμεμιγμένους με δύο συλλαβάρια, οι κινεζικοί χαρακτήρες αποκαλούνται kanji, που είναι παραφθορά της προαναφερθείσας λέξης hàn zὶ.

Απλοποιημένα ιδεογράμματα

Ωστόσο, μετά την επικράτηση του κομμουνισμού στην Κίνα, κρίθηκε αναγκαία η απλοποίηση της γραφής, με σκοπό η εκμάθησή της να γίνει ευκολότερη για τις πλατιές λαϊκές μάζες. Έτσι, εκπονήθηκε το σχέδιο μίας μεταρρύθμισης, το οποίον έμεινε γνωστό ως απλοποιημένα ιδεογράμματα (简体 jiăn tǐ) και το οποίον άρχισε να τίθεται σε εφαρμογή από την δεκαετία του '50. Κατά συνέπεια, στην ηπειρωτική Κίνα, αλλά και στην Μαλαισία και στην Σιγκαπούρη, χρησιμοποιούνται έως σήμερα τα απλοποιημένα ιδεογράμματα.

Η απλοποιημένη γραφή της Κίνας είναι αρκετά πιο αφηρημένη από την παραδοσιακή, καθώς απλοποιεί ορισμένες γραμμές των παραδοσιακών ιδεογραμμάτων. Για παράδειγμα, η ρίζα 金 (jīn) των παραδοσιακών ιδεογραμμάτων που εκφράζουν μεταλλικά αντικείμενα απλοποιείται σε 钅. Έτσι, η λέξη χρήματα, η οποία στα παραδοσιακά κινεζικά γράφεται 錢, απλοποιείται σε 钱. Ομοίως, το εθνικό προσηγορικό Χαν （hàn）, από 漢 απλοποιείται σε 汉.