Πρωθυπουργός της Ιρλανδίας

Πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας ; Taoiseach
	Θυρεός του Πρωθυπουργού της Ιρλανδίας (Taoiseach)
	Κάτοχος; Μιχόλ Μάρτιν; από 23 Ιανουαρίου 2025
Κατοικία	Merrion Street, Δουβλίνο
Διορισμός από	Πρόεδρος της Ιρλανδίας
Αρχικός κάτοχος	Γ. Τ. Κοσγκρέιβ
Δημιουργία	1922
Ιστοσελίδα	επίσημη ιστοσελίδα

Ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας (στα ιρλανδικά: Τίσεχ, Taoiseach ⁱ// ^[1]) είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης της Ιρλανδικής Δημοκρατίας.

Ο κάτοχος του αξιώματος διορίζεται από τον Πρόεδρο της χώρας έπειτα από την εκλογή του από την Dáil Éireann, όπως λέγεται η κάτω βουλή του Oireachtas (κοινοβούλιο). Παραμένει στη θέση του όσο απολαμβάνει της εμπιστοσύνης της πλειοψηφίας των μελών του Ιρλανδικού Κοινοβουλίου (Dáil).

Η ιρλανδική λέξη taoiseach σημαίνει «αρχηγός» και υιοθετήθηκε στο Σύνταγμα της Ιρλανδίας του 1937 ως ο τίτλος του «αρχηγού της κυβέρνησης ή του πρωθυπουργού^[α]». Είναι ο επίσημος τίτλος μόνο του αρχηγού της κυβέρνησης της Ιρλανδίας. Δεν χρησιμοποιείται ούτε στα αγγλικά ούτε στα ιρλανδικά για τους πρωθυπουργούς άλλων χωρών, οι οποίοι αντ' αυτού αναφέρονται στα ιρλανδικά με τον γενικό όρο príomh-aire.

Σημερινός πρωθυπουργός της Ιρλανδίας (τίσεχ) είναι ο Μιχόλ Μάρτιν.

Κατάλογος αξιωματούχων

Πριν τεθεί σε ισχύ το Σύνταγμα του 1937, ο αρχηγός της κυβέρνησης αναφερόταν ως Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου. Στο αξίωμα αυτό υπηρέτησε πρώτος ο Γουίλιαμ Κογκρέιβ του κόμματος Cumann na nGaedheal την περίοδο 1922–32 και στη συνέχεια ο Έιμαν ντε Βαλέρα του Fianna Fáil την περίοδο 1932–37. Οι πρωθυπουργοί είναι, παραδοσιακά, αριθμημένοι με τέτοιον τρόπο ώστε να συμπεριλαμβάνουν τον Κοσγκρέιβ^[3]^[4]^[5]^[6]. Έτσι, ο Λίο Βαράντκαρ θεωρείται ο 14ος Τίσεχ, όχι ο 13ος.

Αρ.	Όνομα (Γέννηση–Θάνατος) Εκλ. περιφέρεια	Διάρκεια θητείας		Κόμμα	Εκτ. Συμβούλιο Σύνθεση			Βουλή (εκλογή)
Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου
1	Γ. Τ. Κοσγκρέιβ (1880–1965) ΜΚ για το Carlow–Kilkenny ως το 1927 ΜΚ για το Cork Borough από το 1927	6 Δεκεμβρίου 1922^[β]	9 Μαρτίου 1932	Σιν Φέιν (υπέρ της συνθήκης)	1η (1ο Εκτελεστικό Συμβούλιο)	SF (PT) (μειοψηφία)	Κέβιν Ο'Χίγκινς	3η (1922)
				Cumann na nGaedheal	2η	CnG (μειοψηφία)	Κέβιν Ο'Χίγκινς	4η (1923)
					3η		Έρνεστ Μπλιθ	5η (Ιούν.1927)
					4ο Εκτελεστικό Συμβούλιο			6η (Σεπτ.1927)
					5ο Εκτελεστικό Συμβούλιο			6η (Σεπτ.1927)
2	Έιμαν ντε Βαλέρα (1882–1975) ΜΚ για το Clare	9 Μαρτίου 1932^[γ]	29 Δεκεμβρίου 1937	Fianna Fáil	6η	FF (μειοψηφία)	Σιν Τ. Ο' Κέλι	7η (1932)
					7η			8η (1933)
					8ο Εκτελεστικό Συμβούλιο			9η (1937)
Taoiseach (Πρωθυπουργός)
(2)	Έιμαν ντε Βαλέρα (1882–1975) ΜΚ για το Clare	29 Δεκεμβρίου 1937	18 Φεβρουαρίου 1948	Fianna Fáil	1η	FF (μειοψηφία)	Σιν Τ. Ο' Κέλι	9η ( ···· )
					2η	FF		10η (1938)
					3η	FF (μειοψηφία)		11η (1943)
					4η	FF	Σιν Λέμας	12η (1944)
3	Τζον Α. Κοστέλο (1891–1976) ΜΚ για το Νοτιοανατολικό Δουβλίνο	18 Φεβρουαρίου 1948	13 Ιουνίου 1951	Fine Gael	5η	FG–Εργ.–CnP–CnT–NL–Αν.	Ουίλιαμ Νόρτον	13η (1948)
(2)	Έιμαν ντε Βαλέρα (1882–1975) ΜΚ για την Clare	13 Ιουνίου 1951	2 Ιουνίου 1954	Fianna Fáil	6η	FF (μειοψηφία)	Σιν Λέμας	14η (1951)
(3)	Τζον Α. Κοστέλο (1891–1976) ΜΚ για το Νοτιοανατολικό Δουβλίνο	2 Ιουνίου 1954	20 Μαρτίου 1957	Fine Gael	7η	FG–Εργ.–CnT	Ουίλιαμ Νόρτον	15η (1954)
(2)	Έιμαν ντε Βαλέρα (1882–1975) ΜΚ για το Clare	20 Μαρτίου 1957	23 Ιουνίου 1959	Fianna Fáil	8η	FF	Σιν Λέμας	16η (1957)
4	Σιν Λέμας (1899–1971) ΜΚ για το Νότιο-Κεντρικό Δουβλίνο	23 Ιουνίου 1959	10 Νοεμβρίου 1966	Fianna Fáil	9η	FF	Σιν Μακέντι	16η (1957)
					10η	FF (μειοψηφία)	Σιν Μακέντι	17η (1961)
					11η	FF	Φρανκ Έικεν	18η (1965)
5	Τζακ Λιντς (1917–1999) TD στην Cork Borough ως το 1969 TD στην Cork City North-West από το 1969	10 Νοεμβρίου 1966	14 Μαρτίου 1973	Fianna Fáil	12η	FF	Φρανκ Έικεν	18η (1965)
5		10 Νοεμβρίου 1966	14 Μαρτίου 1973	Fianna Fáil	13η	FF	Έρσκιν Χ. Τσάλντερς	19η (1969)
6	Λίαμ Κοσγκρέιβ (1920–2017) TD στην Dún Laoghaire and Rathdown	14 Μαρτίου 1973	5 Ιουλίου 1977	Fine Gael	14η	FG–Εργ.	Μπρένταν Κόρις	20ή (1973)
(5)	Τζακ Λιντς (1917–1999) TD στην Cork City	5 Ιουλίου 1977	11 Δεκεμβρίου 1979	Fianna Fáil	15η	FF	Τζορτζ Κόλεϊ	21η (1977)
7	Τσαρλς Χόχεϊ (1925–2006) TD στην Dublin Artane	11 Δεκεμβρίου 1979	30 Ιουνίου 1981	Fianna Fáil	16η	FF	Τζορτζ Κόλεϊ	21η (1977)
8	Γκάρετ Φιτζέραλντ (1926–2011) ΜΚ για το Νοτιοανατολικό Δουβλίνο	30 Ιουνίου 1981	9 Μαρτίου 1982	Fine Gael	17η	FG–Εργ. (μειοψηφία)	Μάικλ Ο' Λίρι	22η (1981)
(7)	Τσαρλς Χόχεϊ (1925–2006) ΜΚ για το Βόρειο-Κεντρικό Δουβλίνο	9 Μαρτίου 1982	14 Δεκεμβρίου 1982	Fianna Fáil	18η	FF (μειοψηφία)	Ρέι Μακσάρι	23η (Φεβρ.1982)
(8)	Γκάρετ Φιτζέραλντ (1926–2011) ΜΚ για το Νότιο-Ανατολικό Δουβλίνο	14 Δεκεμβρίου 1982	10 Μαρτίου 1987	Fine Gael	19η	FG–Εργ. FG (μειοψηφία) από τον Ιαν. 1987	Ντικ Σπρινγκ	24η (Νοεμ.1982)
(8)		14 Δεκεμβρίου 1982	10 Μαρτίου 1987	Fine Gael	19η	FG–Εργ. FG (μειοψηφία) από τον Ιαν. 1987	Πίτερ Μπάρι	24η (Νοεμ.1982)
(7)	Τσαρλς Χόχεϊ (1925–2006) ΜΚ για το Βόρειο-Κεντρικό Δουβλίνο	10 Μαρτίου 1987	11 Φεβρουαρίου 1992	Fianna Fáil	20ή	FF (μειοψηφία)	Μπράιαν Λένιχαν	25η (1987)
					21η	FF–PD	Μπράιαν Λένιχαν	26η (1989)
					21η	FF–PD	Τζον Π. Γουίλσον
9	Άλμπερτ Ρέινολντς (1932–2014) ΜΚ για το Longford–Roscommon	11 Φεβρουαρίου 1992	15 Δεκεμβρίου 1994	Fianna Fáil	22η	FF–PD FF (μειοψηφία) από τον Νοέμ. 1992	Τζον Π. Γουίλσον
					23η	FF–Εργ. FF (μειοψηφία) από τον Νοέμ. 1994	Ντικ Σπρινγκ	27η (1992)
					23η	FF–Εργ. FF (μειοψηφία) από τον Νοέμ. 1994	Μπέρτι Αχέρν
10	Τζον Μπρούτον (1947-2024) ΜΚ για το Meath	15 Δεκεμβρίου 1994	26 Ιουνίου 1997	Fine Gael	24η	FG–Lab–DL	Ντικ Σπρινγκ
11	Μπέρτι Αχέρν (1951-) ΜΚ για το Κεντρικό Δουβλίνο	26 Ιουνίου 1997	7 Μαΐου 2008	Fianna Fáil	25η	FF–PD (μειοψηφία)	Μέρι Χάρνεϊ	28η (1997)
					26η	FF–PD	Μέρι Χάρνεϊ	29η (2002)
					26η	FF–PD	Μάικλ Μακντάουελ	29η (2002)
					27η	FF–Πράσινοι–PD	Μπράιαν Κάουεν	30ή (2007)
12	Μπράιαν Κάουεν (1960-) ΜΚ για το Laois–Offaly	7 Μαΐου 2008	9 Μαρτίου 2011	Fianna Fáil	28η	FF–Πράσινοι–PD FF–Πράσινοι–Αν. από τον Νοέμ. 2009 FF (μειοψηφία) από τον Ιαν. 2011	Μαίρη Κάφλαν	30ή (2007)
13	Έντα Κένι (1951-) ΜΚ για το Mayo	9 Μαρτίου 2011	14 Ιουνίου 2017^[7]	Fine Gael	29η	FG–Εργ.	Έιμαν Γκίλμορ	31η (2011)
					29η	FG–Εργ.	Τζόαν Μπέρτον	31η (2011)
					30ή	FG–Αν. (μειοψηφία)	Φράνσις Φιτζέραλντ	32η (2016)
14	Λίο Βαράντκαρ (1979-) ΜΚ για το Δυτικό Δουβλίνο	14 Ιουνίου 2017^[8]	27 Ιουνίου 2020	Fine Gael	31η	FG–Αν. (μειοψηφία)	Φράνσις Φιτζέραλντ
14	Λίο Βαράντκαρ (1979-) ΜΚ για το Δυτικό Δουβλίνο	14 Ιουνίου 2017^[8]	27 Ιουνίου 2020	Fine Gael	31η	FG–Αν. (μειοψηφία)	Σάιμον Κόβενεϊ
15	Μιχόλ Μάρτιν (1960–) ΜΚ για το Cork South-Central	27 Ιουνίου 2020	17 Δεκεμβρίου 2022	Fianna Fáil	32η	FF–FG–Πράσινοι	Λίο Βαράντκαρ	33η (2020)
(14)	Λίο Βαράντκαρ (1979-) ΜΚ για το Δυτικό Δουβλίνο	17 Δεκεμβρίου 2022	9 Απριλίου 2024	Fine Gael	33η	FF–FG–Πράσινοι	Μιχόλ Μάρτιν
16	Σάιμον Χάρις (1986-) ΜΚ για το Wicklow	9 Απριλίου 2024	23 Ιανουαρίου 2025	Fine Gael	34η	FF–FG–Πράσινοι	Μιχόλ Μάρτιν
(15)	Μιχόλ Μάρτιν (1960-) ΜΚ για το Cork South-Central	23 Ιανουαρίου 2025	Σήμερα	Fianna Fáil	35η	FF–FG–Ανεξάρτητοι	Σάιμον Χάρις	34η (2024)

Υποσημειώσεις και παραπομπές

Υποσημειώσεις

↑ Άρθρο 13.1.1º και 28.5.1º του Συντάγματος της Ιρλανδίας: "The head of the Government, or Prime Minister, shall be called, and is in this Constitution referred to as, the Taoiseach.^[2]"
↑ O Κοσγκρέιβ επίσης τέθηκε επικεφαλής της Ιρλανδικής Κυβέρνησης από τις 22 Αυγούστου 1922, στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου ως την επίσημη αναξαρτησία του κράτους στις 6 Δεκεμβρίου 1922.
↑ Ο ντε Βαλέρα επίσης ήταν επικεφαλής της επαναστατικής ιρλανδικής κυβέρνησης που ήταν υπέρ της ανεξαρτησίας από την 1η Απριλίου 1919 ως τις 9 Ιανουαρίου 1922.

Παραπομπές

↑ «Taoiseach: definition of Taoiseach in Oxford dictionary (British & World English). Meaning, pronunciation and origin of the word». Oxford Language Dictionaries. Oxford University Press. 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2013.
↑ Constitution of Ireland
↑ «Coughlan new Tánaiste in Cowen Cabinet». The Irish Times. 17 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2008.
↑ «Taoiseach reveals new front bench». RTÉ News. 7 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2008.
↑ «Cowen confirmed as Taoiseach». BreakingNews.ie. 7 Μαΐου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2008. Invalid |dead-url=dead (βοήθεια)
↑ «Former Taoisigh». Department of the Taoiseach. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2010.
↑ «Kenny's farewell: 'This has never been about me'». RTÉ News. 13 Ιουνίου 2017. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2017.
↑ Lord, Miriam (8 Ιουνίου 2017). «Taoiseach-in-waiting meets man waiting to be taoiseach». The Irish Times. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2017.

[ConstitIrl-3] Άρθρο 13.1.1º και 28.5.1º του Συντάγματος της Ιρλανδίας: "The head of the Government, or Prime Minister, shall be called, and is in this Constitution referred to as, the Taoiseach.^[2]"

[8] O Κοσγκρέιβ επίσης τέθηκε επικεφαλής της Ιρλανδικής Κυβέρνησης από τις 22 Αυγούστου 1922, στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου ως την επίσημη αναξαρτησία του κράτους στις 6 Δεκεμβρίου 1922.

[9] Ο ντε Βαλέρα επίσης ήταν επικεφαλής της επαναστατικής ιρλανδικής κυβέρνησης που ήταν υπέρ της ανεξαρτησίας από την 1η Απριλίου 1919 ως τις 9 Ιανουαρίου 1922.

[1] «Taoiseach: definition of Taoiseach in Oxford dictionary (British & World English). Meaning, pronunciation and origin of the word». Oxford Language Dictionaries. Oxford University Press. 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2013.

[2] Constitution of Ireland

[4] «Coughlan new Tánaiste in Cowen Cabinet». The Irish Times. 17 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2008.

[5] «Taoiseach reveals new front bench». RTÉ News. 7 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2008.

[6] «Cowen confirmed as Taoiseach». BreakingNews.ie. 7 Μαΐου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2008. Invalid |dead-url=dead (βοήθεια)

[7] «Former Taoisigh». Department of the Taoiseach. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2010.

[10] «Kenny's farewell: 'This has never been about me'». RTÉ News. 13 Ιουνίου 2017. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2017.

[IrishTimes2017-06-08a-11] Lord, Miriam (8 Ιουνίου 2017). «Taoiseach-in-waiting meets man waiting to be taoiseach». The Irish Times. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2017.

[1]

[α]

[3]

[4]

[5]

[6]

[β]

[γ]

[7]

[8]

[2]