Ιστορία του Αζερμπαϊτζάν

Σύγχρονος χάρτης του Αζερμπαϊτζάν.

Η ιστορία του Αζερμπαϊτζάν ξεκινά από τους αρχαίους οικισμούς της περιοχής, όπως αυτούς στο σπήλαιο Αζίκ που χρονολογούνται εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν, μέχρι τη σημερινή κατάσταση της χώρας ως ανεξάρτητης δημοκρατίας. Το Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, μια η περιοχή που έχει επηρεαστεί από διάφορες αυτοκρατορίες και πολιτισμούς.

Η αρχαιότητα του Αζερμπαϊζάν σηματοδοτείται από την πρώιμη ανθρώπινη εγκατάσταση στο σπήλαιο Αζίκ, την εμφάνιση πρώιμων κρατών όπως οι Μανναίοι και οι Κιμμέριοι, και την κατάκτηση από διάφορες αυτοκρατορίες, συμπεριλαμβανομένων των Μηδών, των Αχαιμενιδών, των Σκύθων, των Ελλήνων της ελληνιστικής περιόδου, των Παρθών και των Σασσανιδών. Το αρχαίο βασίλειο της Αλβανίας του Καυκάσου ήταν μια σημαντική πολιτική οντότητα, που τελικά υιοθέτησε τον Χριστιανισμό τον 4ο αιώνα μ.Χ. πριν περιέλθει στον έλεγχο των Σασσανιδών.

Ο Μεσαίωνας για το Αζερμπαϊτζάν ήταν μια περίοδος σημαντικών αναταραχών και μετασχηματισμών, που χαρακτηρίστηκε από την άφιξη του Ισλάμ με την αραβική κατάκτηση τον 7ο αιώνα, ακολουθούμενη από την άνοδο και την πτώση διαφόρων φεουδαρχικών κρατών όπως οι Σιρβανσάχ και οι Σαδαδίδες (3ος έως 11ος αιώνας). Βασικά γεγονότα περιλαμβάνουν την ενσωμάτωση της περιοχής στην Αυτοκρατορία των Σελτζούκων, ακολουθούμενη από καταστροφικές μογγολικές εισβολές τον 13ο αιώνα, και την επακόλουθη κυριαρχία του Ιλχανάτου και αργότερα των τουρκικών συνομοσπονδιών Καρά Κογιουνλού και Ακ Κογιουνλού (11ος έως 15ος αιώνας).

Οι δυναστείες των Σαφαβιδών και των Κατζάρων κυβέρνησαν και οι δύο μεγάλο μέρος του σημερινού Αζερμπαϊτζάν, με τους Σαφαβίδες να κυβερνούν από το 1501 έως το 1736 και να καθιερώνουν το Σιιτικό Ισλάμ ως κρατική θρησκεία. Μετά από μια περίοδο αναταραχής που ακολούθησε την κατάρρευση των Σαφαβιδών, οι Κατζάροι ανέλαβαν την εξουσία το 1796, κυβερνώντας το Ιράν μέχρι το 1925 και ενσωματώνοντας τμήματα του σύγχρονου Αζερμπαϊτζάν στην αυτοκρατορία τους. Οι Κατζάροι, που ήταν μια τουρκική φυλή, συνέχισαν να κυβερνούν την περιοχή και ένα σημαντικό μέρος αυτού που είναι τώρα το Ιράν, διατηρώντας τον έλεγχο μέσω μιας κληρονομικής φυλετικής δομής.

Η σύγχρονη ιστορία του Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνει τη σύντομη Λαοκρατική Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν (1918–1920), ακολουθούμενη από την ένταξή του στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το 1991, και την επακόλουθη αποκατάσταση της ανεξαρτησίας του. Μετά την κατάρρευση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1918, το Αζερμπαϊτζάν έγινε το πρώτο έθνος με μουσουλμανική πλειοψηφία που ίδρυσε μια κοσμική, κοινοβουλευτική δημοκρατία, χορηγώντας στις γυναίκες το δικαίωμα ψήφου και ιδρύοντας το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Μπακού. Ωστόσο, αυτή η δημοκρατία ήταν βραχύβια, καθώς ο Κόκκινος Στρατός εισέβαλε το 1920, καθιστώντας το Αζερμπαϊτζάν μέρος της ΕΣΣΔ μέχρι την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας το 1991.