Ιάκωβος Τομπάζης
| Ιάκωβος Τομπάζης | |
|---|---|
 λιθογραφική απεικόνιση του Ιάκωβου Τομπάζη από τον Καρλ Κρατσάϊζεν, 1828 | |
| Γέννηση | 1782 Ύδρα, Εγιαλέτι του Αρχιπελάγους, Οθωμανική Αυτοκρατορία |
| Θάνατος | 11 Σεπτεμβρίου 1829 Ύδρα, Α΄ Ελληνική Δημοκρατία |
| Χώρα | .svg){kind=small} Οθωμανική Αυτοκρατορία.svg){kind=small} Α΄ Ελληνική Δημοκρατία |
| Κλάδος | Φιλική Εταιρεία Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό |
| Εν ενεργεία | 1818-1829 |
| Βαθμός | Ναύαρχος |
| Μάχες/πόλεμοι | Ελληνική Επανάσταση του 1821 |
| Τέκνα | Γεώργιος Τομπάζης |
| Αδέλφια | Μανώλης Τομπάζης |
| Ιδιότητα | Έμπορος Πλοιοκτήτης |
 Σχετικά πολυμέσα | |
| δεδομένα () | |
Ο Ιάκωβος Γιακουμάκης (Τομπάζης) (1782 - 11 Σεπτεμβρίου 1829) ήταν Έλληνας ναυτικός του 19ου αιώνα, που δραστηριοποιήθηκε ως έμπορος και αγωνιστής της Επανάστασης του 1821, συμβάλλοντας καθοριστικά στους θαλάσσιους αγώνες για την ανεξαρτησία. Ήταν γνωστός για τη φιλοπατρία, τη φιλομάθεια, το ήθος και την ανιδιοτέλειά του.[1]
Βιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Γεννημένος στην Ύδρα, ο Ιάκωβος Γιακουμάκης ήταν ο πρωτότοκος υιός του Νικολάου Γιακουμάκη, μέλους επιφανούς ναυτικής οικογενείας με καταγωγή από τα Βουρλά της επαρχίας Σμύρνης, η οποία εγκαταστάθηκε στο νησί το έτος 1668. Μητέρα του ήταν η Άννα Μωραΐτη, με καταγωγή από την Τροιζήνα. Είχε έναν αδελφό, τον Μανώλη. Η οικογένεια Γιακουμάκη, διατηρώντας ισχυρή ναυτική παράδοση, μετονομάστηκε το 1816 σε «Τομπάζη», επωνυμία που προήλθε από τον τύπο εμπορικού πλοίου (τουμπάζι) το οποίο κατείχαν και διηύθυναν οι αδελφοί Ιάκωβος και Μανώλης Τομπάζης. Από νεαράς ηλικίας, ο Ιάκωβος ακολούθησε τον ναυτικό βίο, αναπτύσσοντας έντονη δραστηριότητα στους τομείς της ναυτιλίας, της ναυπηγικής και του θαλάσσιου εμπορίου. Η επιμέλειά του και η ενασχόλησή του με τις θαλάσσιες τέχνες τεκμηριώνονται εύγλωττα μέσα από τα σωζόμενα χειρόγραφά του.
Η μύησή του στη Φιλική Εταιρεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το έτος 1818 μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία εν Κωνσταντινούπολη, υπό του Παναγιώτη Σέκερη, γεγονός το οποίο σηματοδότησε την ενεργό του ένταξη στο επαναστατικό κίνημα. Από την περίοδο αυτή και εξής, διατήρησε συστηματική και ουσιώδη αλληλογραφία με εξέχουσες μορφές του Αγώνα, όπως τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, τον Νότη Μπότσαρη, τον Παπαφλέσσα, τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και άλλους πρωτεργάτες της Εθνεγερσίας. Η εν λόγω αλληλογραφία, μέρος της οποίας σώζεται μέχρι σήμερα, καταδεικνύει την ενεργό του συμβολή στη διαμόρφωση στρατηγικών συνεργασιών και τον καθοριστικό του ρόλο στην προετοιμασία του Επαναστατικού Αγώνα.
Η συμμετοχή του στον Αγώνα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Με την έναρξη της Επαναστάσεως στην Ύδρα, ο Ιάκωβος Τομπάζης ανεδείχθη, διά κοινής αποφάσεως πάντων των Υδραίων πλοιάρχων, σε πρώτο ναύαρχο του υδραίικου στόλου και, την 28ην Απριλίου 1821,[2][3] έδωσε τον όρκο υπέρ της Πατρίδος επί της ναυαρχίδας Θεμιστοκλής:[1]
Ορκίζομαι εις τον αληθινόν Θεόν τον υπερασπιζόμενον τον δίκαιον, τον εκδικούμενον τον κακόν και παραβάτην των ηθικών του Ευαγγελίου αρετών· ορκίζομαι εις το θείον και Ιερόν Ευαγγέλιον· ορκίζομαι εις την ελευθερίαν και εις την μέλλουσαν του Γένους ανέγερσιν, παρόντων των αξιοτίμων Καπεταναίων της Ύδρας, να φυλάξω όσα ακολουθούν: Α). Να αναδεχθώ την προσωρινήν αξίαν του Ναυάρχου του ναυτικού Ύδρας, έως ου να τελειώση η εκστρατεία μας, εις την οποίαν η πατρίς μας έστειλεν κατά την κοινήν ψήφον των συμπατριωτών μου Καπεταναίων, την οποίαν αναδέχομαι προθύμως και με την αναγκαίαν φιλογένειαν. Β). Να ακούω τας διαταγάς της βουλής της Ύδρας, όπου ήθελε τύχει να μας πέμψη. Γ). Να κινήσω το ναυτικόν της Ύδρας κατά του βαρβάρου τυράννου της Πατρίδος και των οπαδών του, χωρίς να βλάψω άλλον, όπου κριθή εύλογον από το κοινόν συμβούλιον. Δ). Εις αναποκτήτους τόπους, η εχθρικόν πλοίον να σέβωμαι την ιδιοκτησίαν των αθώων ομογενών μας, των Ευρωπαϊκών υπηκόων, και αυτών των Τούρκων, όταν παραδίδωσι τα όπλα χωρίς πόλεμον. Ε). Επειδή το ναυτικόν μας είναι ενωμένον με τα πλοία των άλλων δύο Νησίων, να συνεργώ με τ' αυτών εις τον κοινόν σκοπόν, κατά την απόφασιν, ήτις θέλει γίνεται εις τα πολεμικά μας συμβούλια κατά καιρούς. Ζ). Να φέρω ή να στείλω εις Ύδραν το μέρος των λαφύρων, όπου ο παρών στόλος ήθελε κάμη, δια να μοιράση ή πατρίς κατά τους διορισθέντας νόμους. Η). Αν δε παραβώ τον άνω εκτεθέντα όρκον μου, κηρύττομαι ανάξιος του εμπιστευθέντος μου υπουργήματος, και υπόχρεως, να δώσω λόγον εις τον Θεόν, εις την πατρίδα μου, και εις όλους τους αρχηγούς του Γένους.
— Εν τω Ελληνικώ Στόλω τη 28 Απριλίου 1821. Ο Ναύαρχος ΓΙΑΚΟΥΜΑΚΗΣ Ν. ΤΟΥΜΠΑΖΗΣ
Πλήρως αφοσιωμένος στον Αγώνα, διέθεσε ολόκληρη την περιουσία του στην υπηρεσία του Έθνους και προέβη εις τη μετασκευή των τεσσάρων ιδιόκτητων πλοίων του εις πολεμικά, προσφέροντάς τα ανεπιφύλακτα στον επαναστατικό στόλο. Υπήρξε, επιπροσθέτως, ο πρώτος εισηγητής της χρήσεως πυρπολικών σκαφών, καινοτομία η οποία απετέλεσε αποφασιστικότατο παράγοντα επιτυχίας κατά την εξέλιξη των ναυτικών επιχειρήσεων της Επαναστάσεως.
Εν αρχή έπλευσε προς την Χίο,[4] όπου προσπάθησε να προτρέψει τους κατοίκους να εξεγερθούν ενάντια στα Οθωμανικά πλοία που κατέφθαναν. Όμως οι Χιώτες, άοπλοι και εντελώς απροετοίμαστοι, υποχώρησαν, και έτσι ο Τομπάζης γύρισε στην Ύδρα στις 7 Μαΐου. Λίγες ημέρες μετά διηύθυνε την ναυμαχία της Ερεσού, η οποία ανεδείχθη στην πρώτη σημαντική ναυτική νίκη του Αγώνα.[5] Όμως δεν επαναπαύθηκε στις δάφνες του, και ο Τομπάζης μετακινήθηκε κοντά στις Κυδωνιές για να συγκαλέσει πολεμικό συμβούλιο με τους τοπικούς προκρίτους. Όμως αναγκάστηκε να επιστρέψει λίγες μέρες αργότερα, για να διασώσει τον άμαχο πληθυσμό από την εκδικητική μανία των Οθωμανών, οι οποίοι είχαν αρχίσει τις σφαγές στην πόλη. Επιβίβαζε στις λέμβους του όσους κατοίκους μπορούσε και τελικά τους μετέφερε με ασφάλεια πίσω στην πατρίδα του. Μετά την καταστροφή των Κυδωνιών, άρχισε να επικρατεί μεγάλος φόβος μήπως και η Σάμος υποστεί την ίδια μοίρα, έτσι ο Τομπάζης τον με τον στόλο του έπλευσε προς τα εκεί τον Ιούλιο, προκειμένου να εμποδίσει τον Οθωμανικό στόλο από το να προκαλέσει ζημιές στο νησί και στα γειτονικά παράλια. Αφότου ασφάλισε την σωτηρία των κατοίκων, πολιόρκησε τον αντίπαλο στόλο και τον ανάγκασε να μετακινηθεί προς τον Ελλήσποντο.[6] Ένα χρόνο μετά, πρόσφερε με προθυμία την διοίκηση του στόλου του στον Ανδρέα Μιαούλη, με τον οποίο τον συνέδεε αδελφική φιλία καθ' όλη τη διάρκεια του Αγώνα.
Τελευταία χρόνια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Ιάκωβος Τομπάζης απεβίωσε στην Ύδρα το έτος 1829.
Απέκτησε έναν γιο, τον Γεώργιο Τομπάζη (1809-1892), ο οποίος διατέλεσε υποναύαρχος, ναυπηγός και υπουργός επί των Ναυτικών του ελληνικού κράτους.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Οι ναυμάχοι του 1821, Περιοδικό Ιστορικά, Τεύχος 178. Αθήνα: Ελευθεροτυπία. 2003.
- Κωνσταντίνα Αδαμοπούλου–Παύλου· Αννίτα Πρασσά. «Τομπάζης Ιάκωβος ή Γιακουμάκης (1782-1829)». ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2015.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 Αγαπητού, Αγαπητός Σ. (1877). Οι ένδοξοι Έλληνες του 1821 ή Οι πρωταγωνισταί της Ελλάδος. Α΄. Πάτρα: Τυπογραφείο Α. Σ. Αγαπητού. σελ. 353-360.
- ↑ Κορδάτος, Γιάννης (1956–1959). , Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας. 10 (1821-1832) (Νεώτερη Β΄ έκδοση). Αθήνα: 20ος αιώνας. σελίδες 233–234.
- ↑ Φωτιάδης, Δημήτρης (1977). Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 21. 2ος (2η έκδοση). Αθήνα: Ν. Βότσης. σελίδες 101–102.
- ↑ Κορδάτος, Γιάννης (1956–1959). Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας. 10 (1821-1832) (Νεώτερη Β΄ έκδοση). Αθήνα: 20ος αιώνας. σελίδες 391–402.
- ↑ Φωτιάδης, Δημήτρης (1977). Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 21. 2 (2η έκδοση). Αθήνα: Ν. Βότσης. σελ. 106.
- ↑ Καργάκος, Σαράντος (2019). Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση τοῦ 1821. Α΄. Αθήνα: ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ. σελ. 577.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Νικόλαος Φ. Τόμπρος, «Η πορεία της Φιλικής Εταιρείας στη Μεσσηνία και τα μέλη της: Τεκμηριωτικές αναζητήσεις στο αρχείο Μ. Φερέτος», ΚΘ΄ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 16-18 Μαΐου 2008, Θεσσαλονίκη 2009, σελ. 64-84
- Αχ.Διαμαντάρα, «Έγγραφα Φιλικής Εταιρείας, Νισυριακά», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. Θ', σελ. 556-566
- Φιλήμων, Ιωάννης (1834). Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρίας. Ναύπλιο: Τυπογραφία Θ. Κονταξή και Ν. Λουλάκη.
- Καργάκος, Ι. Σαράντος,«Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση τοῦ 1821» , Εκδόσεις Περί τεχνών, Αθήνα, 2019, σελ. 101
- Συλλογικό Έργο, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΑ΄, Εκδοτική Αθηνών, 1975, σελ. 424-432
- Γιάννης Κορδάτος, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, τόμος 10 (1821-1832), Νεώτερη Β΄, Εκδόσεις 20ος αιώνας, Αθήνα, 1956-1959
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Ιάκωβος Τομπάζης στο Wikimedia Commons
