close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ευκτική (αρχαία ελληνικά)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Η ευκτική είναι μια έγκλιση στα αρχαία ελληνικά ρήματα. Χρησιμοποιείται για να εκφράσει ευχές.

Η ευκτική χρησιμοποιείται στον ενεστώτα, τον αόριστο, τον παρακείμενο και τον μέλλοντα και στις τρεις φωνές (ενεργητική, μέση και παθητική). Έχει πέντε κύριες χρήσεις:

  • Εκφράζει επιθυμίες για το μέλλον.
  • Για να γίνει αναφορά σε μια υποθετική κατάσταση στο μέλλον.
  • Σε προτάσεις που εκφράζουν σκοπό ή τις ενδοιαστικές προτάσεις με σημασία ιστορικού χρόνου. Η υποτακτική διάθεση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ενδοιαστικές προτάσεις για να αναφερθεί στο παρελθόν.
  • Σε δευτερεύουσες προτάσεις αφορά επαναλαμβανόμενα γεγονότα με παρελθοντική σημασία.
  • Για να επιδείξει τον πλάγιο λόγο με παρελθοντική σημασία.

Μαζί, η ευκτική η υποτακτική και η προστακτική καλύπτουν τις περισσότερες χρήσεις της λατινικής υποτακτικής, ωστόσο για αντιπαραδειγματικές καταστάσεις στο παρόν ή το παρελθόν ο υπερσυντέλικος και ο αόριστος χρησιμοποιούνται γι'αυτό στα αρχαία ελληνικά.

Με την πάροδο των αιώνων, η χρήση της ευκτικής υποχώρησε σταδιακά, και πλέον δεν υπάρχει στα ελληνικά.

Παρακάτω δίνεται η κλίση του ρήματος λύω στην ευκτική.

Στην ενεργητική φωνή[1]
Ενεστώτας Μέλλοντας Αόριστος Παρακείμενος
λυοίμι λύσοιμι λύσαιμι λελύκοιμι / λελυκώς, -υῖα, -ός εἴην
λύοις λύσοις λύσαις / λύσειας λελύκοις / λελυκώς, -υῖα, -ός εἴης
λύοι λύσοι λύσαι / λύσειε(ν) λελύκοι / λελυκώς, -υῖα, -ός εἴη
λύοιμεν λύσοιμεν λύσαιμεν λελύκοιμεν / λελυκότες, -υῖαι, -ότα εἴημεν / εἶμεν
λύοιτε λύσοιτε λύσαιτε λελύκοιτε / λελυκότες, -υῖαι, -ότα εἴητε / εἶτε
λύοιεν λύσοιεν λύσαιεν / λύσειαν λελύκοιεν / λελυκότες, -υῖαι, -ότα εἴησαν / εἶεν
Στην μέση φωνή[2]
Ενεστώτας Μέλλοντας Αόριστος Παρακείμενος
λυοίμην λύσοιμην λυσαίμην λελυμένος, -η, -ον εἴην, εἴης, εἴη
λύοιο λύσοιο λύσαιο
λύοιτο λύσοιτο λύσαιτο
λυοίμεθα λυσοίμεθα λυσαίμεθα λελυμένοι, -αι, -α εἴημεν / εἶμεν, εἴητε / εἶτε, εἴησαν / εἶεν
λύοισθε λύσοισθε λύσαισθε
λύοιντο λύσοιντο λύσαιντο
  1. Χ. Οικονόμου, Μιχάλης. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής. σελ. 165, 166.
  2. Χ. Οικονόμου, Μιχάλης. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής. σελ. 167.