Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός

Ο όρος ελληνορωμαϊκός πολιτισμός ή ελληνορωμαϊκός κόσμος χρησιμοποιείται ευρύτατα στην ιστοριογραφία και δηλώνει τον σύνθετο πολιτισμό που προέκυψε κατά την αρχαιότητα από τη συνάντηση και συγχώνευση του ρωμαϊκού και του ελληνικού πολιτισμού. Στη συνέχεια, ο πολιτισμός αυτός εξαπλώθηκε σε όλον τον μεσογειακό κόσμο και στην Εγγύς Ανατολή, όπου ήδη από την ελληνιστική εποχή ο ελληνικός πολιτισμός είχε ισχυρή επιρροή, μέσω της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο είναι εμφανής η διάδοση, συστηματοποίηση και εξέλιξη της ελληνικής τέχνης, της φιλοσοφίας και της ρητορικής, της νομικής αλλά και της τεχνολογίας, στον ευρύτερο χώρο της ρωμαϊκής επικράτειας και με την προσθήκη λατινικών επιρροών. Οι επιτεύξεις σε αυτούς τους τομείς βασίστηκαν στη διάχυση της γνώσης, η οποία στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό στα επιτεύγματα της κλασικής και ελληνιστικής εποχής, μέσα στη σχετική πολιτική και οικονομική σταθερότητα και τις ασφαλείς επικοινωνίες που επέβαλλε η Ρωμαϊκή Ειρήνη (Pax Romana).

Ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός διατηρήθηκε κυρίαρχος στον μεσογειακό χώρο μέχρι τον εκχριστιανισμό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ. Παλιότερα, συνηθιζόταν να λέγεται ότι ο ελληνικός πολιτισμός είναι το θεμέλιο του νεότερου δυτικού πολιτισμού, σήμερα όμως δείχνει ορθότερη η θέση ότι ο δυτικός πολιτισμός βασίστηκε στη ρωμαϊκή εκδοχή του ελληνικού. ^[1]

Γεωγραφική έκταση

Με βάση τον παραπάνω ορισμό, μπορεί να θεωρηθεί με βεβαιότητα ότι οι «πυρήνες» του ελληνορωμαϊκού κόσμου ήταν οι ακτές της Μεσογείου, και συγκεκριμένα η Ιταλική Χερσόνησος, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιβηρική Χερσόνησος (Ισπανία, Πορτογαλία και Ανδόρα), η Χερσόνησος της Ανατολίας (που σήμερα ανήκει στην Τουρκία), η Γαλατία (σημερινή Γαλλία), η περιοχή της Συρίας (σύγχρονες λεβαντινικές χώρες, Κεντρική και Βόρεια Συρία, Λίβανος, Ισραήλ και Παλαιστίνη), η Αίγυπτος και η Ρωμαϊκή Αφρική (που αντιστοιχεί στη σύγχρονη Τυνησία, την Ανατολική Αλγερία και τη Δυτική Λιβύη).

Στην περιφέρεια αυτού του κόσμου βρίσκονταν η λεγόμενη «Ρωμαϊκή Γερμανία» (οι σύγχρονες αλπικές χώρες της Αυστρίας και της Ελβετίας και η νοτιοδυτική Γερμανία), η Ιλλυρία (η σύγχρονη Βόρεια Αλβανία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και οι ακτές της Κροατίας), η περιοχή της Μακεδονίας, η Θράκη (που αντιστοιχεί στη σύγχρονη Νοτιοανατολική Βουλγαρία, τη Βορειοανατολική Ελλάδα και το ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκίας), η Μοισία (που αντιστοιχεί περίπου στη σύγχρονη Κεντρική Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Βόρεια Βουλγαρία και τη ρουμανική Δοβρουτσά) και η Παννονία (που αντιστοιχεί στη σύγχρονη Δυτική Ουγγαρία, τα αυστριακά κρατίδια του Μπούργκενλαντ, την Ανατολική Σλοβενία και τη Βόρεια Σερβία).

Περιλαμβάνονταν επίσης η Δακία (που αντιστοιχεί περίπου στη σύγχρονη Ρουμανία και Μολδαβία), η Νουβία (μια περιοχή που αντιστοιχεί περίπου στο νότιο άκρο της Αιγύπτου και στο σύγχρονο Βόρειο Σουδάν), η Μαυριτανία (που αντιστοιχεί στο σύγχρονο Μαρόκο, τη Δυτική Αλγερία και τη Βόρεια Μαυριτανία), η Πετραία Αραβία (που αντιστοιχεί στη σύγχρονη περιοχή Χετζάζ της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας, της Νότιας Συρίας και της χερσονήσου του Σινά της Αιγύπτου) και η Ταυρική Χερσόνησος (η σύγχρονη Κριμαία και οι ακτές της Ουκρανίας).

Ο ελληνορωμαϊκός κόσμος είχε έναν άλλο «κόσμο» ή αυτοκρατορία στα ανατολικά του, τους Πέρσες, με τους οποίους υπήρχε συνεχής αλληλεπίδραση: η Κύρου Ανάβασις του Ξενοφώντα, οι Περσικοί Πόλεμοι, οι διάσημες μάχες του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας, η ελληνική τραγωδία Πέρσαι του Αισχύλου, η ήττα του Πέρση αυτοκράτορα Δαρείου Γ΄ από τον Μέγα Αλέξανδρο και η κατάκτηση της περσικής αυτοκρατορίας ή οι δυσκολίες των μεταγενέστερων Ρωμαίων στρατηγών με τους περσικούς στρατούς, όπως ο Πομπήιος, και ο Μάρκος Λικίνιος Κράσσος (κατακτητή του σκλάβου στρατηγού Σπάρτακου), ο οποίος ηττήθηκε στο πεδίο της μάχης και αποκεφαλίστηκε από τις περσικές δυνάμεις. ^[2]

Σημειώσεις και παραπομπές

↑ Μαντάς, σ. 66.
↑ Αππιανός, Ἐμφύλιοι πόλεμοι.

Δείτε επίσης

Πηγές

Αππιανός. Εμφύλιοι πόλεμοι
Μαντάς, Κώστας. "Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός": Ευσταθεί ένας τέτοιος όρος;, Ελληνική Αρχαιολογία, τ.77, σ.66-70. (pdf)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Ελληνορωμαϊκός κόσμος στο Wikimedia Commons

Αυτό το λήμμα σχετικά με ένα ιστορικό θέμα χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το.

[1] Μαντάς, σ. 66.

[2] Αππιανός, Ἐμφύλιοι πόλεμοι.

[1]

[2]