Εκλογές στο Τσαντ
Στο Τσαντ διεξάγονται εκλογές για πρόεδρο και για κοινοβούλιο.
Ο Πρόεδρος εκλέγεται από τον λαό με το σύστημα των 2 γύρων (εισήχθη το 1996). Η θητεία του προέδρου είναι πενταετής.
Η Εθνοσυνέλευση είναι το νομοθετικό σώμα και αριθμεί 188 αιρετά μέλη, με τετραετή θητεία.
Προεδρικές εκλογές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πρόσφατες (2024)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Προηγούμενες προεδρικές εκλογές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]1969
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι πρώτες άμεσες προεδρικές εκλογές έγιναν στις 15 Ιουνίου 1969. Προηγουμένως ο πρόεδρος εκλεγόταν από ένα εκλεκτορικό κολέγιο. Ο πρόεδρος Φρανσουά Τομπαλμπάγιε εισήγαγε την άμεση εκλογή από το λαό.[1] Την περίοδο εκείνη μοναδικό νόμιμο κόμμα ήταν το Προοδευτικό Κόμμα του Τσαντ, στο πλαίσιο ενός μονοκομματικού καθεστώτος. Έτσι, ο Τομπαλμπάγιε εξελέγη πρόεδρος χωρίς αντίπαλο.[2] Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το ποσοστό του 93%.[3]
1996
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι επόμενες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν για πρώτη φορά σε 2 γύρους, στις 2 Ιουνίου 1996 (πρώτος γύρος) και στις 3 Ιουλίου της ίδιας χρονιάς (2ος γύρος). Ήταν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές στην ιστορία του Τσαντ και διεξήχθησαν έπειτα από πολλές αναβολές και καθυστερήσεις. Ο πρόεδρος Ντεμπί επανεξελέγη επικρατώντας με 69,09% στον δεύτερο γύρο του Ουαντέλ Αμπντελκαντέρ Καμουγκέ, ο οποίος έλαβε 30,91% των ψήφων, με τη συμμετοχή να καταγράφεται στο 67,5% στον πρώτο γύρο και 77,7% στον δεύτερο γύρο.[3]
Έπειτα από τη νίκη του, που επισκιάστηκε από καταγγελίες για νοθεία και τρομοκράτηση των μελών της αντιπολίτευσης (οι καταγγελίες επιβεβαιώθηκαν από τους διεθνείς παρατηρητές), ο Ντεμπί ορκίστηκε πρόεδρος στις 8 Αυγούστου 1996.[4]
2001
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Ντεμπί, από το Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας, επανεξελέγη και στις εκλογές που διενεργήθηκαν στις 20 Μαΐου 2001, συγκεντρώνοντας το 63% των ψήφων στον πρώτο γύρο. Στις 28 Μαΐου συνελήφθησαν 6 υποψήφιοι από την αντιπολίτευση και ενώ είχαν συνάντηση στην οικία του ενός από αυτούς, του Σαλέ Κεμπζαμπό. Επίσης, σκοτώθηκαν 4 ακτιβιστές της αντιπολίτευσης. Οι συλληφθέντες απελευθερώθηκαν μερικές ώρες αργότερα. Έπειτα από δύο ημέρες, έγιναν ξανά συλλήψεις των 6 υποψηφίων της αντιπολίτευσης, οι οποίοι απελευθερώθηκαν στο σύνολό τους , έπειτα από τηλεφώνημα του προέδρου της Παγκόσμιας Τράπεζας Τζέιμς Γούλφεσον στον πρόεδρο Ιντρίς Ντεμπί. Η ορκωμοσία του Ντεμπί για άλλη μία θητεία έγινε στις 8 Αυγούστου.[4]
2006
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σε άλλη μία επανεκλογή του Ιντρίς Ντεμπί κατέληξαν και οι προεδρικές εκλογές του 2006, που διεξήχθησαν στις 3 Μαΐου 2006.[5] Ο τελευταίος έλαβε ποσοστό 64,67% στον πρώτο γύρο. Η νίκη του Ντεμπί υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική Ένωση, ωστόσο ορισμένοι διπλωμάτες της Δύσης εξέφρασαν την έκπληξή τους αναφορικά με την έγκριση αυτήν.[6] Η αντιπολίτευση κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αγνοήσει τις εκλογές και κατηγόρησε τη Γαλλία ότι υποστήριξε τον Ντεμπί προκειμένου να εξυπηρετήσει τα δικά της συμφέροντα (η Γαλλία διατηρεί στρατιωτική δύναμη στη χώρα).[7] Η διαφωνία για τη συμμετοχή στις εκλογές υπήρξε έντονη, με την αντιπολίτευση να επιμένει στο ότι το ποσοστό συμμετοχής ήταν μόνο 2%, ενώ η επίσημη εφορευτική επιτροπή υπολόγισε τη συμμετοχή γύρω στο 60%.[5] Ο Ντεμπί ορκίστηκε για 3η συνεχή θητεία στις 8 Αυγούστου 2006.[8]
2011
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στις προεδρικές εκλογές του 2011 (25 Απριλίου), στις οποίες δεν έλαβαν μέρος σε ένδειξη διαμαρτυρίας πολλοί υποψήφιοι της αντιπολίτευσης, ο Ιντρίς Ντεμπί επανεξελέγη με ποσοστό 88,6%.[9][10]
Πρόεδρος, 25 Απριλίου 2011
| Υποψήφιοι | Κόμματα | Ψήφοι | % |
|---|---|---|---|
| Ιντρίς Ντεμπί | Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας (MPS) | 2.503.813 | 88,66 |
| Αλμπέρ Παχιμί Παντακέ | Εθνικός Συναγερμός για Δημοκρατία στο Τσαντ (RNDT–Le Réveil) | 170.182 | 6,03 |
| Νατζί Μαντού | Σοσιαλιστική Συμμαχία για Ολική Ανανέωση (ASRI) | 150.220 | 5,32 |
| Έγκυρα ψηφοδέλτια | 2.824.215 | 100,00 | |
| Άκυρα | 355.111 | 11,17 | |
| Σύνολο (συμμετοχή 64,22% - τα μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έλαβαν μέρος) | 3.179.326 | ||
| Πηγή: CENI | |||
2016
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στις προεδρικές εκλογές του 2016 πρόεδρος επανεξελέγη ο Ιντρίς Ντεμπί, που έλαβε ποσοστό 61,5% από τον πρώτο γύρο.[11]
2021
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Βουλευτικές εκλογές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πρόσφατες (2024)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Προηγούμενες βουλευτικές εκλογές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πριν την ανεξαρτησία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]1945-46
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στις 15 Δεκεμβρίου 1946 διεξήχθησαν εκλογές για το Γενικό Συμβούλιο στο Τσαντ, με δεύτερο γύρο ψηφοφορίας στις 12 Ιανουαρίου 1947. Η Γαλλική Συντακτική Συνέλευση που εκλέχθηκε το 1945 ψήφισε τον νόμο 46.972 στις 9 Μαΐου 1946, με τον οποίο δημιουργήθηκε ένα Γενικό Συμβούλιο 36 μελών για το Τσαντ. Το συμβούλιο θα εκλεγόταν από ένα ενιαίο εκλογικό σώμα με πλειοψηφικό σύστημα σε έναν γύρο. Θα υπήρχαν δύο εκλογικές περιφέρειες, καθεμία από τις οποίες θα εξέλεγε 18 έδρες. Η νότια περιφέρεια θα περιλάμβανε το Λογκόν, το Μάγιο-Κέμπι και το Μογιέν-Τσαρί, ενώ η βόρεια περιφέρεια θα κάλυπτε την υπόλοιπη επικράτεια. Ωστόσο, ο νόμος δεν προκηρύχθηκε στην Γαλλική Ισημερινή Αφρική.[12]
Λίγο πριν τη λήξη της θητείας της, η νέα Συντακτική Συνέλευση που εκλέχθηκε τον Ιούνιο του 1946 ψήφισε τον νόμο 46.2152 στις 7 Οκτωβρίου 1946, ο οποίος ακύρωσε τον νόμο 46.972 και έδωσε στην προσωρινή κυβέρνηση την εξουσία να δημιουργεί αντιπροσωπευτικές συνελεύσεις με διάταγμα. Αυτή η εξουσία χρησιμοποιήθηκε από τον πρωθυπουργό Ζωρζ Μπιντώ για την έκδοση του διατάγματος 46.2374 στις 25 Οκτωβρίου 1946, με το οποίο δημιουργήθηκαν γενικά συμβούλια για τα εδάφη της Γαλλικής Ισημερινής Αφρικής.[12]
1952
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι εκλογές για τη Εδαφική Συνέλευση διεξήχθησαν στο Τσαντ στις 30 Μαρτίου 1952.[13] Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για τα γκωλλικά κόμματα,[14] με το Συναγερμό του Γαλλικού Λαού να κερδίζει και τις 15 έδρες του Πρώτου Κολεγίου και την Δημοκρατική Ένωση του Τσαντ να κερδίζει τις 24 από τις 30 έδρες του Δεύτερου Κολεγίου.
1957
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν εκλογές για την Εδαφική Συνέλευση στο Γαλλικό Τσαντ στις 31 Μαρτίου 1957. Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για τη συμμαχία Εντέντ (Entente), με επικεφαλής το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ, η οποία κέρδισε 57 από τις 65 έδρες.[15] Η Εντέντ και η Κοινωνική Δράση του Τσαντ κατήλθαν με κοινό ψηφοδέλτιο στο Ουαντάι, ανταγωνιζόμενες το Αφρικανικό Σοσιαλιστικό Κίνημα. Η Εντέντ κέρδισε 57 έδρες, εκ των οποίων το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ έλαβε 32 έδρες, η Ένωση Αγροτών και Ανεξάρτητων του Τσαντ εννέα, η Δημοκρατική και Σοσιαλιστική Ένωση της Αντίστασης επτά, οι Ριζοσπάστες και Ριζοσπάστες Σοσιαλιστές επτά, και το Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Κόμμα του Τσαντ μία.[15]
1959
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 31 Μαΐου 1959. Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ, το οποίο κέρδισε 57 από τις 84 έδρες της διευρυμένης Εθνοσυνέλευσης.[16]
Μετά την ανεξαρτησία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]1962
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 4 Μαρτίου 1962,[17] έπειτα από συνταγματική αναθεώρηση που μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος, με το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ως εκ τούτου, κέρδισε όλες τις έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων έφτασε το 87,5%.
1963
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 22 Δεκεμβρίου 1963. Η χώρα ήταν τότε μονοκομματικό κράτος, με το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ως εκ τούτου, κέρδισε και τις 75 έδρες στην Εθνοσυνέλευση.[2] Η συμμετοχή των ψηφοφόρων έφτασε το 95,41%.
1969
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 14 Δεκεμβρίου 1969.[18] Η χώρα ήταν τότε μονοκομματικό κράτος, με το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ως εκ τούτου, το κόμμα κέρδισε όλες τις έδρες στην Εθνοσυνέλευση, η οποία διευρύνθηκε από 75 σε 101 έδρες. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 95,11%.[19]
1990
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 8 Ιουλίου 1990. Ήταν οι πρώτες εκλογές μετά το 1969 και ακολούθησαν το δημοψήφισμα του προηγούμενου έτους, το οποίο μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος, με την Εθνική Ένωση για την Ανεξαρτησία και την Επανάσταση ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ωστόσο, και οι 436 υποψήφιοι έλαβαν μέρος ως ανεξάρτητοι.[20] Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 56%.
1997
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 5 Ιανουαρίου 1997, με δεύτερο γύρο στις 23 Φεβρουαρίου. Ήταν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές από την ανεξαρτησία της χώρας το 1960 και οδήγησαν σε νίκη του κυβερνώντος MPS (Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας), το οποίο κέρδισε 65 από τις 125 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Ωστόσο, οι εκλογές στιγματίστηκαν από εκλογική απάτη, εκτεταμένη νοθεία ψήφων και τοπικές παρατυπίες, όπως και οι προεδρικές εκλογές του 1996. Συνολικά 30 κόμματα συμμετείχαν στις εκλογές, με 656 υποψηφίους.[21]
2002
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 21 Απριλίου 2002.[22] Το αποτέλεσμα ήταν νίκη του κυβερνώντος Πατριωτικού Κινήματος Σωτηρίας (MPS), το οποίο κέρδισε 113 από τις 155 έδρες στην Εθνοσυνέλευση.
Οι εκλογές επρόκειτο να διεξαχθούν τον Απρίλιο ή τον Μάιο του 2001, αλλά αναβλήθηκαν για ένα έτος ώστε να μπορέσει η Ανεξάρτητη Εθνική Εκλογική Επιτροπή να οργανώσει σωστά τη διαδικασία.[21]
Πριν από τις εκλογές, το MPS σχημάτισε εκλογική συμμαχία με την αντιπολιτευόμενη Συγκέντρωση για τη Δημοκρατία και την Πρόοδο (RDP), αποδυναμώνοντας περαιτέρω την αντιπολίτευση, η οποία ήταν ήδη διασπασμένη λόγω του μποϊκοτάζ από το Κόμμα για την Ελευθερία και την Ανάπτυξη (PLD) και την Ένωση για τη Δημοκρατία και τη Δημοκρατία (UDR). Τα κόμματα PLD και UDR υποστήριξαν ότι οι αρχές δεν παρείχαν επαρκείς εγγυήσεις για τη διεξαγωγή ελεύθερων και δίκαιων εκλογών. Ωστόσο, σχεδόν 40 κόμματα συμμετείχαν στις εκλογές, προτείνοντας συνολικά 427 υποψήφιους.
Το MPS δεν είχε αντίπαλο σε 45 εκλογικές περιφέρειες, ενώ κόμματα που είχαν συμμαχήσει με το MPS ήταν επίσης χωρίς αντίπαλο σε ακόμη 20 έδρες. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ήταν σχετικά υψηλή, εκτός από την πρωτεύουσα Ντζαμένα, όπου μόλις το 22% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων προσήλθε στις κάλπες.
2011
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Δημοψηφίσματα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]1945
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα στο Τσαντ και στην Ουμπάνγκι-Σάρι στις 21 Οκτωβρίου 1945, ως μέρος του ευρύτερου γαλλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Και τα δύο ερωτήματα εγκρίθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 68%.[23]
Μάιος 1946
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα στο Τσαντ και την Ουμπάνγκι-Σάρι στις 5 Μαΐου 1946, ως μέρος του ευρύτερου γαλλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Το προτεινόμενο νέο σύνταγμα απορρίφθηκε από το 66% των ψηφοφόρων, με συμμετοχή 60%.[24]
Οκτώβριος 1946
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα στο Τσαντ και την Ουμπάνγκι-Σάρι στις 13 Οκτωβρίου 1946, ως μέρος του ευρύτερου γαλλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Το προτεινόμενο νέο σύνταγμα απορρίφθηκε από το 77% των ψηφοφόρων, με συμμετοχή 64%. Ωστόσο, το σύνταγμα εγκρίθηκε από την πλειοψηφία των ψηφοφόρων στα συνολικά αποτελέσματα.[24]
1958
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Δημοψήφισμα για το νέο σύνταγμα της Γαλλίας διεξήχθη στο Τσαντ στις 28 Σεπτεμβρίου 1958, ως μέρος ενός ευρύτερου δημοψηφίσματος που πραγματοποιήθηκε σε όλη τη Γαλλική Ένωση. Το νέο σύνταγμα προέβλεπε ότι η χώρα θα γίνει μέρος της νέας Γαλλικής Κοινοπολιτείας αν εγκριθεί, ή θα αποκτήσει ανεξαρτησία αν απορριφθεί. Το σύνταγμα εγκρίθηκε με ποσοστό 98,29% των ψήφων.[25]
1989
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Δημοψήφισμα για σύνταγμα διεξήχθη στις 10 Δεκεμβρίου 1989. Το νέο σύνταγμα μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος με το Εθνική Ένωση για την Ανεξαρτησία και την Επανάσταση ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα, ενώ επιβεβαίωσε και τον Χισέν Χαμπρέ, που είχε αναλάβει την εξουσία με πραξικόπημα το 1982, ως πρόεδρο. Παρείχε επίσης προεδρευόμενη δημοκρατία με μονοθάλαμη Εθνοσυνέλευση. Το σύνταγμα εγκρίθηκε από το 99,9% των ψηφοφόρων,[2] με συμμετοχή 93%.
1996
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διενεργήθηκε δημοψήφισμα για το σύνταγμα στις 31 Μαρτίου 1996, με σκοπό την έγκριση ή απόρριψη του νέου συνταγματικού σχεδίου που προοριζόταν να αντικαταστήσει οριστικά τη Μεταβατική Χάρτα που είχε θεσπιστεί από τη Κυρίαρχη Εθνική Διάσκεψη το 1993.[26] Εγκρίθηκε από το 63% των ψηφοφόρων με συμμετοχή 61%.
2005
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Δημοψήφισμα διεξήχθη στις 6 Ιουνίου 2005 για τροποποιήσεις του συντάγματος του Τσαντ. Οι τροποποιήσεις εγκρίθηκαν από το 66% των ψηφοφόρων.
Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις περιελάμβαναν την κατάργηση του ορίου δύο θητειών για τον Πρόεδρο, την αντικατάσταση της Γερουσίας με ένα Συμβούλιο Πολιτισμού, Οικονομίας και Κοινωνίας, καθώς και την παραχώρηση στον Πρόεδρο εξουσιών για τροποποίηση του Συντάγματος.[27][28]
Οι τροποποιήσεις προτάθηκαν από τον τότε πρόεδρο Ιντρίς Ντεμπί, ο οποίος επρόκειτο να ολοκληρώσει τη δεύτερη θητεία του το 2006. Τον Ιούνιο του 2001 ο Ντεμπί είχε δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφιος στις εκλογές του 2006 και ότι δεν θα άλλαζε το Σύνταγμα, δεσμευόμενος να προετοιμάσει τη χώρα για εναλλαγή στην κυβέρνηση. Το κόμμα του Ντεμπί, το Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας (MPS), υποστήριξε το «ναι», ενώ η αντιπολίτευση ήταν διχασμένη μεταξύ αυτών που καλούσαν σε μποϊκοτάζ και αυτών που καλούσαν σε «όχι». Οι απέχοντες συνενώθηκαν στην «Συντονιστική Επιτροπή Πολιτικών Κομμάτων για την Άμυνα του Συντάγματος» (CPDC), μια συμμαχία 24 κομμάτων, ανάμεσα στα οποία το Συνέδριο για τη Δημοκρατία και την Πρόοδο και η Ένωση για την Ανανέωση και τη Δημοκρατία. Τα κόμματα που κάλεσαν στο «όχι» περιελάμβαναν το Μέτωπο Δυνάμεων Δράσης για τη Δημοκρατία και το Συνέδριο για τη Δημοκρατία – Λινγκί. Η συνταγματική τροποποίηση επέτρεψε στον Ντεμπί να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2006, όπου κέρδισε τρίτη θητεία.
2023
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στις 17 Δεκεμβρίου 2023 διεξήχθη στο Τσαντ συνταγματικό δημοψήφισμα για την έγκριση νέου συντάγματος,[29][30] το οποίο καταρτίστηκε μετά το θάνατο του προέδρου Ιντρίς Ντεμπί το 2021.[31] Το προσχέδιο εγκρίθηκε από το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο στις 27 Ιουνίου 2023.[32]
Το δημοψήφισμα διεξήχθη υπό τη στρατιωτική μεταβατική κυβέρνηση με επικεφαλής τον στρατηγό Μαχαμάτ Ντεμπί, γιο του εκλιπόντος Ιντρίς Ντεμπί. Η υποστήριξη για το "Ναι" ήρθε από το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο που υποστηρίζεται από τον στρατό, το πρώην κυβερνών Κίνημα Πατριωτικής Σωτηρίας (MPS) και το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, την Εθνική Ένωση για τη Δημοκρατία και την Ανανέωση (UNDR) υπό τον πρωθυπουργό Σαλέχ Κεμπζάμπο.[33]
Μικρότερα μέρη της αντιπολίτευσης και ομάδες ανταρτών υποστήριξαν το "Όχι" ή ανακοίνωσαν μποϊκοτάζ, κατηγορώντας τη στρατιωτική χούντα για υπερβολικό έλεγχο στη διαδικασία και χαρακτηρίζοντας το δημοψήφισμα "παρωδία" που στοχεύει στην παραμονή της στρατιωτικής ηγεσίας στην εξουσία.[34][35]
Ο διεθνολόγος Φίντελ Αμάκι Οουσού χαρακτήρισε το δημοψήφισμα ως μέσο νομιμοποίησης της ηγεσίας του Μαχαμάτ Ντεμπί.[36]
Η πλειονότητα των υποστηρικτών του "Όχι" διαφώνησε με τη διατήρηση ενός κεντρικά ελεγχόμενου κράτους, προτείνοντας ένα ομοσπονδιακό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι η κεντρική διακυβέρνηση έχει αποτύχει να αναπτύξει τη χώρα. Μια δημοσκόπηση του Δικτύου Δημοσιογράφων και Ρεπόρτερ του Τσαντ στις αρχές του 2023 έδειξε ότι το 71% των Τσαντιανών προτιμά ομοσπονδιακό σύστημα. Το νέο σύνταγμα όμως παρέχει κάποια αποκέντρωση εξουσιών σε εκλεγμένες τοπικές αρχές, ενώ διατηρεί τη μονάδα δομή του κράτους.[36]
Το δημοψήφισμα δέχθηκε επίσης κριτική για έλλειψη διαφάνειας στην εγγραφή ψηφοφόρων και έλεγχο των υποδομών και της τεχνολογίας που απαιτούνται για την ορθή διεξαγωγή της ψηφοφορίας.[37]
Τα προσωρινά αποτελέσματα, που ανακοινώθηκαν στις 24 Δεκεμβρίου 2023 από την Εθνική Επιτροπή Οργάνωσης του Συνταγματικού Δημοψηφίσματος (Conorec), έδειξαν νίκη του "Ναι" με ποσοστό 86%, έναντι 14% του "Όχι".[38]
Το Ανώτατο Δικαστήριο του Τσαντ επικύρωσε τα επίσημα αποτελέσματα στις 28 Δεκεμβρίου 2023.[39]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Chad: Authoritarian regimes, elections and coups (1962-1996) Αρχειοθετήθηκε 2010-09-02 στο Wayback Machine. EISA
- 1 2 3 Elections in Chad African Elections Database
- 1 2 Nohlen, D, Krennerich, M & Thibaut, B (1999) Elections in Africa: A data handbook, p238 ISBN 0-19-829645-2
- 1 2 «LE PRÉSIDENT DÉBY VEUT FAIRE PLUS ENCORE» (PDF). Diplomat Investissement. Μάρτιος–Απρίλιος 2006. σελ. 9. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 28 Φεβρουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 6 Ιουνίου 2016.
- 1 2 «CHAD: Opposition denounce presidential poll». IRIN. 8 Μαΐου 2006.
- ↑ «African praise for Chad election causes astonishment». Reuters. 5 Μαΐου 2006.
- ↑ «Chad opposition calls for rejection of Deby poll». Reuters. 6 Μαΐου 2006. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 6 Ιουνίου 2016.
- ↑ «Deby sworn in as Chad's president». People's Daily Online. 9 Αυγούστου 2006.
- ↑ «Opposition boycott clouds Chad vote». Al Jazeera. 25 Απριλίου 2011.
- ↑ Καϊμάκη, Βάλια (15 Μαΐου 2011). «Άνθρωποι & Τόποι». Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία (ηλεκτρονική έκδοση). Ανακτήθηκε στις 6 Ιουνίου 2016.
- ↑ «Chadian President Deby re-elected in landslide first-round victory». Reuters. 21 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2016.
- 1 2 Bernard Lanne (1998) Histoire politique du Tchad de 1945 à 1958: administration, partis, élections, KARTHALA Editions, σελ. 98
- ↑ Lanne (1998) σελ. 188
- ↑ Έντουαρντ Μόρτιμερ (1969) France and the Africans 1944–1960: A political history, Faber, σελ. 175
- 1 2 Dolf Sternberger, Bernhard Vogel, Dieter Nohlen & Klaus Landfried (1978) Die Wahl der Parlamente: Band II: Afrika, Erster Halbband, p2241 (στην γερμανική)
- ↑ Sternberger et al. 1978, σελ. 2243 (στα γερμανικά).
- ↑ Chad: Authoritarian regimes, elections and coups (1962-1996) EISA
- ↑ Chad Inter-Parliamentary Union
- ↑ Chad: Authoritarian regimes, elections and coups (1962-1996) Αρχειοθετήθηκε 2010-09-02 στο Wayback Machine. EISA
- ↑ Chad: Elections in 1990 Inter-Parliamentary Union
- 1 2 Elections held in 1997 IPU
- ↑ Εκλογές του 2002 IPU
- ↑ Dolf Sternberger, Bernhard Vogel, Dieter Nohlen & Klaus Landfried (1969) Die Wahl der Parlamente: Band II: Afrika, Zweiter Halbband, p2463 (Γερμανικά)
- 1 2 Sternberger et al. (1969), p2463 Πρότυπο:Ide
- ↑ Frankreich, 28. September 1958 : Verfassung Direct Democracy
- ↑ Failure to protect human rights Αρχειοθετήθηκε August 12, 2007, στο Wayback Machine. Chad: Under the arbitrary rule of the security forces with the tacit consent of other countries 10 Οκτωβρίου 1996. Διεθνής Αμνηστία
- ↑ Lamb, Robert D.· Mixon, Kathryn· Minot, Sarah (1 Μαρτίου 2015). The Uncertain Transition from Stability to Peace (στα Αγγλικά). Rowman & Littlefield. σελίδες 13–14. ISBN 978-1-4422-4056-8.
- ↑ Azevedo, Mario J.· Decalo, Samuel (15 Αυγούστου 2018). Historical Dictionary of Chad (στα Αγγλικά). Rowman & Littlefield. σελ. 281. ISBN 978-1-5381-1437-7.
- ↑ «Chad holds referendum on new constitution amid opposition protests». Al Jazeera (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «Chad holds referendum on new constitution to end military rule». www.aa.com.tr. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «Road To Chad's Constitutional Referendum - Biometric Electoral Roll Update | EISA». www.eisa.org (στα Αγγλικά). 21 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2023.
- ↑ «Tchad: le projet de nouvelle Constitution adopté par le Conseil national de transition». RFI (στα Γαλλικά). 27 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «Chad holds divisive post-coup constitutional referendum». DW (στα Αγγλικά). 17 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ Ramadane, Mahamat (18 Δεκεμβρίου 2023). «Chad holds divisive post-coup constitutional referendum». Reuters.
- ↑ «Chad holds divisive post-coup constitutional referendum».
- 1 2 «After a new constitution, what's next for Chad? – DW – 12/29/2023». dw.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2024.
- ↑ Eizenga, Daniel· Nodjimbadem, Katie (28 Νοεμβρίου 2023). «Chad's Constitutional Referendum Promises a Transition without Change—or Stability». Africa Center for Strategic Studies (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «Référendum constitutionnel au Tchad: le «oui» l'emporte à 86%, selon les résultats officiels provisoires». RFI (στα Γαλλικά). 24 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «Chad: Supreme court approves 'yes' referendum vote». Africanews (στα Αγγλικά). 29 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2023.
