Δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης

Παγκόσμιος χάρτης της κατάταξης των χωρών με βάση τον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης (βασισμένος σε δεδομένα του 2021, δημοσιεύτηκε το 2022).

≥ 0,950   0,900–0,950   0,850–0,899   0,800–0,849   0,750–0,799

0,700–0,749   0,650–0,699   0,600–0,649   0,550–0,599   0,500–0,549

0,450–0,499   0,400–0,449   ≤ 0,399   Μη διαθέσιμα στοιχεία

Ο Δείκτης Ανθρώπινης Ανάπτυξης (ΔΑΑ), (αγγλικά: Human Development Index, HDI) είναι στατιστικός δείκτης ο οποίος χρησιμοποιείται για να κατατάσσει τις χώρες με βάση την «ανθρώπινη ανάπτυξη». Αποτελεί ένα σύνθετο μέτρο που κατασκευάζεται με βάση τρεις επί μέρους δείκτες οι οποίοι σχετίζονται με το προσδόκιμο ζωής, τον βαθμό εκπαίδευσης και την ποιότητα ζωής. Με βάση το ΔΑΑ γίνεται χαρακτηρισμός μιας χώρας σε υποανάπτυκτη, αναπτυσσόμενη ή ανεπτυγμένη. Χρησιμοποιείται επίσης για να μετρήσει την επίδραση των οικονομικών πολιτικών στην ποιότητα ζωής.

Ο ΔΑΑ δημιουργήθηκε από τον Πακιστανό οικονομολόγο Μαχμπούμπ ουλ Χακ (1934 - 1998) και την ομάδα επιστημόνων που σύστησε. Στην ομάδα αυτή συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Γκουστάβ Ράνις του πανεπιστημίου Γέιλ και ο Λόρδος Μεγκνάντ Ντεσάι του "London School of Economics". Ο βραβευμένος με Νόμπελ Ινδός οικονομολόγος Αμάρτια Σεν θεμελίωσε το εννοιολογικό πλαίσιο στο οποίο στηρίζεται ο δείκτης.

Ο ΔΑΑ χρησιμοποιείται έκτοτε από τον ΟΗΕ στην ετήσια Αναφορά Ανθρώπινης Ανάπτυξης. Χαρακτηρίστηκε από τον Σεν ως «κοινό μέτρο» λόγω των περιορισμών του, αλλά παρ'όλα αυτά εστιάζει την προσοχή του σε ευρύτερες διαστάσεις ανάπτυξης από το κατά κεφαλήν εισόδημα που εκτόπισε.

Ο ΔΑΑ μετράει τα επιτεύγματα μιας χώρας στις τρεις βασικές συνιστώσες της ανθρώπινης ανάπτυξης:

• Μια μεγάλης διάρκειας και υγιή ζωή, όπως χαρακτηρίζεται από το προσδόκιμο ζωής στην γέννηση
• Γνώση και μόρφωση, όπως χαρακτηρίζεται από το ποσοστό αναλφαβητισμού και το αναμενόμενο βαθμό εκπαίδευσης
• Μια ευπρεπή ποιότητα ζωής, όπως χαρακτηρίζεται από το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) κατά κεφαλήν και την αγοραστική ισότιμη δύναμη.

Κάθε χρόνο, τα μέλη του ΟΗΕ καταχωρούνται και κατατάσσονται σύμφωνα με το ΔΑΑ τους.

Ένας εναλλακτικός δείκτης στο ΔΑΑ, που εστιάζει στο ποσοστό φτώχειας της κάθε χώρας, είναι ο Δείκτης Ανθρώπινης Φτώχειας.

Υπολογιστικά παραδείγματα.

Δείκτης	Μέτρο	Ελάχιστη τιμή	Μέγιστη τιμή	Τύπος
Μακροβιότητα	Προσδόκιμο ζωής στην γέννηση (LE)	25 χρονών	85 χρονών	$L={\frac {\mathrm {LE} -25}{60}}$
Μόρφωση	Δείκτης ενήλικου αναλφαβητισμού (LR)	0%	100%	$E={\frac {2\mathrm {LR} +\mathrm {CGER} }{3}}$
	Δείκτης εγγραφών στο εκπαιδευτικό σύστημα (CGER)	0%	100%
ΑΕΠ	ΑΕΠ κατά κεφαλήν (Ισότιμη αγοραστική δύναμη) (GDPpc)	100 USD	40.000 USD	$G={\frac {\log _{10}\mathrm {GDPpc} -2}{2\mathrm {.} 60206}}$

Αναφορές

• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2006)
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2007)
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2009)
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2010)
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2011)
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2013)
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (2014)
• Η Έκθεση του 2018 δημοσιεύτηκε στις 14 Σεπτεμβρίου του 2018.
• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης του 2023

Η πιο πρόσφατη λίστα με τις χώρες ανά Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2025.

Δείτε επίσης

• Κατάλογος χωρών κατά δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης
• Ανεπτυγμένη χώρα
• Αναπτυσσόμενες χώρες
• Δείκτης Ανθρώπινης Φτώχειας

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Human Development Report Office
• Human Development Index
• Human Development Tools and Rankings
• Κατάλογος των χωρών κατά HDI στο NationMaster.com
• Χάρτης της ανθρώπινης ανάπτυξης