Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης
Συντεταγμένες: 39°0′29″N 20°44′7″E / 39.00806°N 20.73528°E
| Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης | |
|---|---|
| αρχαιολογικό μουσείο | |
 | |
 | |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 39°0′29″N 20°44′7″E |
| Διοικητική υπαγωγή | Δήμος Πρέβεζας |
| Τοποθεσία | Νικόπολη |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Ολοκλήρωση | 1913 |
| Ιστότοπος | |
| Επίσημος ιστότοπος | |
 Πολυμέσα | |
| Δεδομένα () | |
Το Αρχαιολογικό μουσείο Νικόπολης βρίσκεται στο 5ο χιλιόμετρο Πρέβεζας-Ιωαννίνων κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Νικόπολης.
Αποπερατώθηκε το έτος 2009 και υπάγεται στη διοικητική μέριμνα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πρέβεζας[1].
Πρώτο Αρχαιολογικό Μουσείο στο κτίριο τζαμιού
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Πρέβεζα απελευθερώθηκε από την Οθωμανική κατοχή στις 21 Οκτωβρίου 1912. Σύντομα άρχισαν αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή της Νικόπολης από τον Αλέξανδρο Φιλαδελφέα[2] και τα ευρήματα συγκεντρώθηκαν ως συλλογή μέχρι το έτος 1940 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πρέβεζας, το οποίο στεγαζόταν στο κτίριο ενός μεγάλου Οθωμανικού τζαμιού[2] στην οδό Περδικάρη, ακριβώς απέναντι από το σημερινό κινηματοθέατρο Όασις. Δυστυχώς αυτό το ‘’τζαμί – μουσείο’’ βομβαρδίστηκε από Ιταλικά αεροπλάνα κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο του 1940 και υπέστη μεγάλες καταστροφές, αλλά και λεηλασίες αρχαιοτήτων[3][2].
Τα ερείπιά του γκρεμίστηκαν μεταπολεμικά και στο χώρο αυτό κτίστηκε αργότερα το 1955 με εντολή του Βασιλιά Παύλου η Λέσχη Προσκόπων, που υπάρχει και σήμερα. Ακριβώς μπροστά από τη Λέσχη Προσκόπων υπάρχουν δύο γρανιτένιοι κίονες του Οθωμανικού Τζαμιού, του οποίου έστω διασώζεται η φωτογραφία[4].
Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τις αρχαιολογικές έρευνες του Αλέξανδρου Φιλαδελφέα (1913) συνέχισε ο Σωτήριος Δάκαρης[2] και μετέπειτα ο Αναστάσιος Ορλάνδος, ο οποίος έκανε αναστηλώσεις στη Βασιλική Αλκίσωνος και στο Ρωμαϊκό Ωδείο. Το έτος 1965, το Υπουργείο Πολιτισμού έκτισε ένα μικρό κτίριο εντός των παλαιοχριστιανικών τειχών, 70 μέτρα από τη Βασιλική Α΄ Δουμετίου, με σκοπό τη στέγαση του Αρχαιολογικού Μουσείου Νικόπολης[2]. Αποτελείται από ένα μικρό προθάλαμο και δύο συνεχόμενες αίθουσες και απέχει 7 χιλιόμετρα από την πόλη της Πρέβεζας.
Το 1972 έγινε η έκθεση ευρημάτων από τον αρχαιολογικό χώρο της Νικόπολης[2] και κτίστηκε μία ισομήκης με το μουσείο αποθήκη, όπου τοποθετήθηκαν τα μη εκθέσιμα γλυπτά και τα ευρήματα των ανασκαφών[5]. Τα ανευρεθέντα αρχαιολογικά αντικείμενα στην Αρχαία Νικόπολη φυλάσσονταν εκεί μέχρι το έτος 2009. Όμως τα άλλα ευρήματα από τους άλλους αρχαιολογικούς χώρους του Νομού Πρέβεζας (Βερενίκη – Μιχαλίτσι, Θησαυρός Στεφάνης, ευρήματα Νεκρομαντείου του Αχέροντα, ευρήματα Αρχαίας Κασσώπης, ευρήματα Σπήλαιου Ασπροχάλικου, ευρήματα από το Αρχαίο Όρραον, κλπ) εκτίθενται ή φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων.
Το έτος 2008-2009, όλα τα εκθέματα του παλιού Αρχαιολογικού Μουσείου Νικόπολης συσκευάσθηκαν και μεταφέρθηκαν στο Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης[2].
Έτσι, το παλιό Μουσείο είναι πλέον κενό και αποτελεί γραφείο των αρχαιοφυλάκων του χώρου, όπου βρίσκεται η παλαιοχριστιανική Βασιλική του Δουμετίου.
Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Από το έτος 1998 άρχισε να κτίζεται με αρκετά τεχνικά προβλήματα το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης, το οποίο αποπερατώθηκε το έτος 2006[6]. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά το κτίσιμό του κατέρρευσε η μια οροφή, ενώ κατά την παράδοσή του πλημμύρισε από βροχή το υπόγειο[7].
Βρίσκεται στο 5ο χιλιόμετρο της Λεωφόρου Πρέβεζας-Αρτας. Το έτος 2007 το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του στο κοινό με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Μουσείων και ήδη από το 2009 λειτουργεί κανονικά[2][6].
Το Μουσείο περιλαμβάνει συλλογή αρχιτεκτονικών μελών από τον χώρο της Νικόπολης, συλλογή γλυπτών από τον χώρο της Νικόπολης, κτερίσματα από το νεκροταφείο της ευρύτερης περιοχής της Νικόπολης, κλπ. Το κτίριο του Μουσείου, συνολικής επιφάνειας 2.150 τετραγωνικών μέτρων, ανεγέρθηκε σε οικόπεδο έκτασης 20 περίπου στρεμμάτων, που βρίσκεται στην είσοδο της πόλης της Πρέβεζας[2]. Περιλαμβάνει δύο κύριους εκθεσιακούς χώρους εμβαδού 200 τετραγωνικών μέτρων έκαστος, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, χώρους διοίκησης, εργαστήρια συντήρησης, αποθηκευτικούς χώρους, χώρους εξυπηρέτησης κοινού (εκδοτήριο εισιτηρίων, πωλητήριο, αναψυκτήριο) και ξενώνα[8][2].
Το έργο «Εξοπλισμός - Έκθεση Νέου Μουσείου Νικόπολης», προϋπολογισμού 1.400.000 ευρώ, που υλοποιείται από τη ΛΓ΄ ΕΠΚΑ στο πλαίσιο του Γ΄ Κ.Π.Σ. (ΠΕΠ Ηπείρου), περιλαμβάνει τη μεταφορά, καταγραφή, φωτογράφηση και αποθήκευση των αρχαιοτήτων στο νέο κτίριο, τη συντήρηση των εκθεμάτων, τον εξοπλισμό αποθηκών, εργαστηρίων συντήρησης, γραφείων, εκθεσιακών και κοινόχρηστων χώρων, τη σύνταξη μουσειολογικής - μουσειογραφικής μελέτης, και τέλος, την έκθεση των αρχαιοτήτων στο νέο Μουσείο[8].
Σημαντικά εκθέματα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στα εκθέματα του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Νικοπόλεως περιλαμβάνονται μεταξύ των άλλων τα εξής [5]:
- Μαρμάρινα:
- Μαρμάρινα επιτύμβια γλυπτά, με εγχάρακτα το ονομα του νεκρού, το όνομα του πατέρα του, το επάγγελμα, την ηλικία θανάτου και χαιρετισμό.
- Μαρμάρινος βωμός αφιερωμένος στην αυτοκράτειρα Σαβίνη, σύζυγο του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου, πού ταυτιζόταν με την επιτόπια Άρτεμη Κελκαία, πού λατρευόταν τοπικά.
- Μαρμάρινες σαρκοφάγοι, με ανάγλυφα κοσμήματα ανθοπλοκάμων, κεφάλια λεόντων, κλπ.
- Μαρμάρινος καθιστός λέων του 3ου- 4ου αιώνα π.Χ. Βρέθηκε στο θέατρο Οκταβιανού.
- Μαρμάρινο άγαλμα της Αθηνάς (Μινέρβα) που δημηγορεί, ρωμαϊκό αντίγραφο του 4ου αιώνα π.Χ. της Ελληνιστικής περιόδου. Πιθανολογείται ότι το πρωτότυπο ανήκε στη σχολή του Πραξιτέλη.
- Μαρμάρινο άγαλμα «Μικρά Ηρακλειώτις». Βρέθηκε νοτειοδυτικά της ρωμαϊκής πόλης και χρονολογείται στον 1ο αιώνα π.Χ.
- Μαρμάρινη κεφαλή - πορτρέτο του στρατηγού Αγρίππα. Βρέθηκε από τον φύλακα αρχαιοτήτων Γεώργιο Νούσια σε καλλιεργούμενο αγρό της Νικόπολης και παραδόθηκε στο μουσείο[9]. Είναι σπασμένο στα 2/3+1/3 και κολλημένο.
- Μαρμάρινη γυναικεία κεφαλή της Φαυστίνας της Νεωτέρας, συζύγου του Μάρκου Αυρηλίου.
- Μαρμάρινο κυλινδρικό βάθρο ανδριάντα, με ανάγλυφη αμαζονομαχία. Βρέθηκε στην Βασιλική του Αλκίσωνος και εχρησιμοποιείτο ως βάση του άμβωνος. Eίναι μαρμάρινο, και γύρω του ανάγλυφα απεικονίζεται μια αμαζονομαχία. Το 30% περίπου της αμαζονομαχίας είναι σμιλευμένο με κοπίδι και σε ένα τμήμα του διασώζεται μεταγενέστερο ψηφιδωτό με αγίους.
- Μαρμάρινη προτομή του Αύγουστου Οκταβιανού. Βρέθηκε στο Μνημείο Αυγούστου το 2003 από τις ανασκαφές του Κωνσταντίνου Ζάχου[10], συντηρήθηκε και εκτίθεται στο Νέο Μουσείο.
- Μαρμάρινα τραπεζοφόρα. Μαρμάρινη ανάγλυφη πλάκα, με αναπαράσταση αρχαίου συμποσίου. Βρέθηκε κοντά στο Υδραγωγείο. Παριστάνει ένα ζευγάρι σε ερωτική περίπτυξη, ενώ ένας μικρός δούλος κρατά κανάτι για να πλύνει τα πόδια τού αφεντικού. Η γυναίκα είναι σε πολύ τρυφερή ερωτική στάση ενώ ο άνδρας απεικονίζεται κατάκοπος, σε πλήρη κατάρρευση.
- Μαρμάρινο ημικυλινδρικό βάθρο με θεούς και ήρωες: Το βάθρο αυτό βρέθηκε το 2001 στην ανασκαφή του Μνημείου Αυγούστου[11]. Πιθανολογείται ότι πρόκειται για ένα από τα δύο βάθρα των αγαλμάτων του γεωργού Νίκωνα και του γάϊδαρου Ευτύχιου. Η ημικυκλική όψη του βάθρου φέρει ανάγλυφο διάκοσμο, στον οποίο απεικονίζονται δέκα μορφές θεών και ηρώων. Μεταξύ αυτών αναγνωρίσθηκαν ο Απόλλων, η Άρτεμις, ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Ηρακλής και η Αθηνά. Πρόκειται για έργο νέο-Αττικού εργαστηρίου των χρόνων του αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου[12]. Το βάθρο μεταφέρθηκε στο εργαστήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων για συντήρηση και στη συνέχεια εκτέθηκε στο Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης.
- Γυάλινα αντικείμενα: Δακρυδόχες, πήλινα λυχνάρια, κοσμήματα, περόνες μαλλιών, νομίσματα, καθώς και γυάλινη τεφροδόχος κάλπη, εύρημα του 1972.
- Πήλινα: αγγεία, λυχνάρια και κύπελλα.
- Μεταλλικά:
- Ορειχάλκινο αγαλματίδιο του Ερμή, ο οποίος κρατάει στο δεξί του χέρι ένα ψάρι και στο αριστερό χέρι ιμάτιο.
- Θνήσκων Γαλάτης
- Ορειχάλκινο κόσμημα
- Χρυσά κοσμήματα
- Μεταλλικά γεωργικά εργαλεία
- Άλλα εκθέματα: Πέραν των προαναφερθέντων εκθεμάτων, βρίσκονται στη διάθεση της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων (ΙΒ΄ ΕΠΚΑ), πληθώρα αρχαιολογικών ευρημάτων, τόσο από τη Νικόπολη όσο και από άλλους αρχαιολογικούς χώρους του Νομού Πρέβεζας.
Οι αίθουσες του μουσείου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η πορεία του επισκέπτη στους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου ξεκινά από το χώρο υποδοχής, όπου, όπως προαναφέρθηκε, γίνεται η απαραίτητη σύνδεση του Μουσείου με τον αρχαιολογικό χώρο. Κατόπιν ο επισκέπτης οδηγείται στους κύριους εκθεσιακούς χώρους μέσω ενός κατηφορικού διαδρόμου, όπου ένα χρονολόγιο, από τον 3ο αι. ως το 31 π.Χ., ενημερώνει τον επισκέπτη για τα κυριότερα γεγονότα, που προηγήθηκαν της ίδρυσης της Νικόπολης[8][13].
Η γένεση και η πορεία της πόλης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Αίθουσα Α', με θέμα «Η γένεση & η πορεία της Πόλης» παρουσιάζεται αρχικά η αιτία, που οδήγησε στη δημιουργία της πόλης και, στη συνέχεια, η εξέλιξή της κατά τη Ρωμαϊκή και την Παλαιοχριστιανική εποχή. Ο επισκέπτης παρακολουθεί διαδοχικά την ίδρυση της πόλης, τη θέση της μέσα στο Ρωμαϊκό κόσμο και την ιστορική της εξέλιξη παράλληλα με την τύχη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας[13].
Η ζωή στην πόλη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Αίθουσα Β', με θέμα: «Η Ζωή στην πόλη», αναπτύσσονται θεματικές ενότητες, οι οποίες δεν εξαρτώνται απόλυτα από χρονολογικά κριτήρια. Προβάλλονται επιμέρους τομείς και εκφάνσεις του βίου των κατοίκων της Νικόπολης, όπως η εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα. Σκιαγραφείται, επίσης, ο ιδιωτικός βίος και η στάση των ανθρώπων απέναντι στο θάνατο. Οι δύο χρονικές περίοδοι ακμής της Νικόπολης, Ρωμαϊκή και Παλαιοχριστιανική, παρουσιάζονται στην Αίθουσα Β', ιδωμένες από μία διαφορετική σκοπιά, καταδεικνύοντας τη συνέχεια της ζωής στην πόλη. Δημιουργείται ένα είδος νοητού «περιπάτου» του επισκέπτη, δίνοντας την αίσθηση, ότι περιέρχεται μέσα από το λιμάνι, τα εμπορικά καταστήματα, τα εργαστήρια, τα σπίτια και τα νεκροταφεία της πόλης.
Στο διάδρομο απέναντι από την έξοδο της Αίθουσας Β', εκτίθεται αναπαραγωγή του κεντρικού τμήματος της Tabula Peutingeriana, μεσαιωνικού αντιγράφου ρωμαϊκού χάρτη, στο οποίο απεικονίζεται η Ακτία Νικόπολη, σε σχέση με άλλα μεγάλα κέντρα στην ευρύτερη περιοχή[13].
Ανακαλύπτοντας τη Νικόπολη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο διάδρομος Γ' τέλος, με θέμα «Ανακαλύπτοντας τη Νικόπολη», είναι αφιερωμένος στην ανασκαφική έρευνα στον αρχαιολογικό χώρο της Νικόπολης. Η ενότητα διαρθρώνεται σε τρεις επιμέρους θεματικούς άξονες, προκειμένου ο επισκέπτης να διαμορφώσει πλήρη εικόνα για την αρχαιολογική έρευνα στη Νικόπολη, από τις αρχές του 20ου αιώνα έως σήμερα[8]. Ακολουθεί η ιστορία των ανασκαφών τα τελευταία 100 χρόνια μετά την απελευθέρωση της Πρέβεζας και της Νικόπολης και την ενσωμάτωση στο νέο ελληνικό κράτος, οι πρώτες έρευνες από τον Αλέξανδρο τον Φιλαδελφέα, η μεγάλη έκρηξη των ερευνών στην μεσοπολεμική και μεταπολεμική περίοδο, αλλά και οι εργασίες ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου κατά την τελευταία δεκαετία του 20ού και την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα[13].
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Υπουργείο- Προβολή Υπηρεσίας». www.culture.gov.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 «ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ – Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης». nicopolismuseum.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2025.
- ↑ Λάζαρος Συνέσιος: Μονογραφία «Πρέβεζα. Γνωριμία με το σήμερα και το Χθές», Πρέβεζα 2009
- ↑ Νίκος Καράμπελας, Λεύκωμα «Νικόπολις – Πρέβεζα», 1994, Εικ. 145, 146
- 1 2 «Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Μουσείο Νικόπολης στην Πρέβεζα». odysseus.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2025.
- 1 2 Συκκα, Της Γιωτας (3 Ιουλίου 2008). «Ανοίγει επιτέλους το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης». Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2025.
- ↑ Εφημερίδα «Τοπική Φωνή», 2007: Πλημμύρισε το Υπόγειο του Αρχαιολογικού Μουσείου"
- 1 2 3 4 Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης Αρχειοθετήθηκε 2010-03-13 στο Wayback Machine.. ΛΓ Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας.
- ↑ Φάκλαρη, Υπατία (2020). «Επιτύμβιες στήλες από τη Νικόπολη» (PDF). Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. σελ. 20. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2025.
- ↑ Bendali, Frederic; Godron, Michel (2024-10-10). «Altitude, geological substrate, and dynamics of Natura 2000 habitat types in Cretan low-vegetation pastures» (στα αγγλικά). Academia Environmental Sciences and Sustainability 1 (3). doi:. ISSN 2997-6006. https://www.academia.edu/124600681/Altitude_geological_substrate_and_dynamics_of_Natura_2000_habitat_types_in_Cretan_low_vegetation_pastures.
- ↑ Ανακοίνωση ΙΒ' Εφορείας Αρχαιοτήτων: «Βρέθηκε τάφος του 4ου μ.Χ. αιώνα στον οποίο υπήρχε ένα ημικυλινδρικό μαρμάρινο βάθρο. Το βάθρο έχει διαστάσεις ύψος 71 cm, και διάμετρο 110 cm. Ανακαλύφθηκε στις 17 Μαΐου 2001 κατά τη διάρκεια εργασιών ανάδειξης και αποκατάστασης στο Τρόπαιο της Ναυμαχίας Ακτίου (Μνημείο Αυγούστου στη Σμυρτούλα)» (Αθηναϊκές εφημερίδες, 1η Ιουνίου 2001, και περιοδικό «Αρχαιολογία», Ιούνιος 2001)
- ↑ Κωνσταντίνος Ζάχος: «Ανακοίνωση στα ΜΜΕ», 2001
- 1 2 3 4 Γεώργιος Ρήγινος (2010).
Βιβλιογραφία - Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ρήγινος Γεώργιος: «Το Νέο Μουσείο Νικόπολης», Εφημερίδα «Νέοι Αγώνες Ηπείρου», Ιούλιος, 2010.
- Καράμπελας Νικόλαος: «Νικόπολις – Πρέβεζα», Λεύκωμα, έκδοση 1991, και 1994.
- Συνέσιος Λάζαρος: «Πρέβεζα. Σύντομη Ιστορική αναδρομή και Μνημεία», έκδοση Νομαρχίας Πρέβεζας, 1995
- Συνέσιος Λάζαρος: Μονογραφία «Πρέβεζα. Γνωριμία με το σήμερα και το Χθες», Πρέβεζα 2009.
