ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان

ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان
بەشێکە لە	ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وەزارەتی ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، United States Navy SEALs
دامەزران	١٣ی تشرینی یەکەمی ١٧٧٥
ناو بە زمانی فەرمی	United States Navy
کارە کۆکراوەکان	مۆزەخانەی دەریایی
وڵات	ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
جێ	پنتاگۆن، ڤیرجینیا
لقەکۆمپانیاکان	Joint Typhoon Warning Center
شوێنی بارەگاکان	پنتاگۆن
وێبگە	https://www.navy.mil/
ھاشتاگ	USNavy، usnavy
بابەتی کارپێکراو	aircraft in United States naval service، United States Navy fleet
ڕێکخستنی شەڕەکە	1989 United States Navy order of battle
‎watercraft prefix	USS
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لقی خزمەتگوزاری دەریایی ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانە و لە دەستووردا وەک ھێزی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستنیشان کراوە. بەھێزترین ھێزی دەریایی جیھانە کە گەورەترین قەبارەی ھەیە، کە لە ساڵی ٢٠٢١دا ٤٫٥ ملیۆن تۆن بووە. خاوەنی گەورەترین گەلی کەشتی فڕۆکەھەڵگرە لە جیھاندا، کە یازدە دانەیان لە خزمەتدان، یەکێکیان لە قۆناغی تاقیکردنەوەدایە، دوو کەشتی نوێ لەژێر دروستکردندان، و شەش کەشتی دیکەش تا ساڵی ٢٠٢٤ پلانیان بۆ دانراوە. ھێزی دەریایی ئەمریکا بەشێکە لە وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکان و یەکێکە لە شەش ھێزە چەکدارەکەی ویلایەتە یەکگرتووەکان و یەکێکە لە ھەشت خزمەتگوزارییە یەکپۆشەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان.

ھێزی دەریایی ئەمریکا ڕەگ و ڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ ھێزی دەریایی کۆنتینێنتاڵ، کە لەکاتی جەنگی شۆڕشی ئەمریکادا دامەزرا و دوای ماوەیەکی کورت بە شێوەیەکی کاریگەر وەک قەوارەیەکی سەربەخۆ ھەڵوەشایەوە. دوای ئەوەی لەسەر دەستی چەتە دەریایییەکانی باربەری لە جەزائیرەوە زیانێکی زۆری لە کەلوپەل و کارمەندانی بەرکەوت، کۆنگرێسی ویلایەتە یەکگرتووەکان یاسای دەریایی ساڵی ١٧٩٤ی بۆ دروستکردنی شەش فریقاتی قورس تێپەڕاند، کە یەکەم کەشتییەکانی ھێزی دەریایی بوون. ھێزی دەریایی ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو لە جەنگی ناوخۆی ئەمریکادا لە ڕێگەی گەمارۆدانی کۆنفیدراسیۆن و دەستبەسەرداگرتنی ڕووبارەکانیاندا. ڕۆڵێکی ناوەندیی ھەبوو لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، بە تێکشکاندنی ھێزی دەریایی ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن لە جەنگی پاسیفیک و بەرەنگاربوونەوەی ژێرئاوگەڕەکانی کرایگزمارین لە جەنگی ئەتڵەسیدا. ھێزی دەریایی ئەمریکا وەک بەھێزترین ھێزی دەریایی جیھان دەرکەوت و شوێنی ھێزی دەریایی بەریتانیای گرتەوە. لە کاتی جەنگی سارددا، نەیاری سەرەکی ھێزی دەریایی، ھێزی دەریایی سۆڤیەت بوو، و ڕۆڵێکی گرنگی وەرگرت لە دابینکردنی ڕێگری ناوەکی لە ڕێگەی ژێرئاوگەڕە بالیستییەکانییەوە. ھێزی دەریایی بەشداربوویەکی سەرەکی بوو لە جەنگەکانی کۆریا و ڤیێتنام، و دواتریش جەنگی کەنداو، جەنگەکانی یووگۆسلاڤیا و جەنگ دژی تێرۆر. وەک ھێزێکی دەریایی ئاوە قووڵەکان کە ھێزەکانی بۆ ناوچە کەناراوەکانی جیھان دەگوازێتەوە، ھێزی دەریایی لە ئێستادا بە ھێزەوە لە ڕۆژاوای پاسیفیک، دەریای ناوەڕاست و زەریای ھیندی جێگیر کراوە، و دەتوانێت بە خێرایی وەڵامی قەیرانە ناوچەیییەکان بداتەوە، ئەمەش وای کردووە ببێتە ئەکتەرێکی بەردەوام لە سیاسەتی دەرەوە و سەربازی ئەمریکادا.

ھێزی دەریایی بەشێکە لە وەزارەتی ھێزی دەریایی، لەگەڵ ھێزی مارینزی ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە خزمەتگوزارییەکی ھاوشان و خوشکییەتی. وەزارەتی ھێزی دەریایی لەلایەن سکرتێرێکی مەدەنی ھێزی دەریایییەوە سەرۆکایەتی دەکرێت. سەرۆکی ئۆپەراسیۆنە دەریایییەکان باڵاترین ئەفسەری ھێزی دەریایییە کە لە وەزارەتی ھێزی دەریاییدا خزمەت دەکات. بە ھەبوونی ٣٣٦٬٩٧٨ کارمەند لە ئەرکی چالاکدا و ١٠١٬٥٨٣ لە یەدەگی ئامادەدا، ھێزی دەریایی ئەمریکا سێیەم گەورەترین لقی خزمەتگوزاری سەربازی ئەمریکایە. تا ساڵی ٢٠٢٣، خاوەنی ٢٩٩ کەشتی جەنگی و نزیکەی ٤٬٠١٢ فڕۆکەی کارایە. ھێزی دەریایی گەورەترین گەلی کەشتییەکانی جیھان کە بە وزەی ناوەکی کاردەکەن ڕادەگرێت، کە لە نێوان ١١ کەشتی فڕۆکەھەڵگر و ٧٠ ژێرئاوگەڕدایە. ھێزی دەریایی ژێرئاوگەڕەکانی جۆری «ئۆھایۆ» بەڕێوەدەبات، کە ١٬٨٩٥ کڵاوەی ناوەکییان بۆ تەرخانکراوە، ئەمەش نوێنەرایەتی ٥١٪ی کۆی پاشەکەوتی ناوەکی ئەمریکا دەکات.

سەرچاوەکان

• بەشداربووانی ویکیپیدیا، «United States Navy»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.