Γράφει η Δήμητρα Καρατραγιάννη*

Ενας από τους Νομούς του Βορειοελλαδικού χώρου που ανήκει στην περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας είναι ο νομός Κιλκίς που φέρει το όνομα της Πρωτεύουσάς του. Ο Άγιος Πέτρος λοιπόν, ανήκει στον νομό Κιλκίς και αποτελεί πλέον μέρος του καλλικρατικού δήμου Παιονίας που έχει ως έδρα το Πολύκαστρο. Βρίσκεται 4 χιλιόμετρα από τη δυτική όχθη του ποταμού Αξιού και 25 χιλιόμετρα βόρεια της εθνικής οδού Θεσ/νίκης-Εδέσσης, ενώ έχει υψόμετρο 22 μέτρα.

Πριν την ίδρυση του χωριού, υπήρχαν οικισμοί από καλύβες στην γύρω περιοχή του Αξιού ποταμού, όπου ζούσαν κολίγοι, υπόδουλοι στους Τούρκους τσιφλικάδες και αφέντες της περιοχής. Πριν τη δημιουργία του χωριού, υπήρχε παράδοση ελληνικής παιδείας. Οι οικογένειες, σε συνεννόηση μεταξύ τους, έπαιρναν διδασκάλους της ελληνικής γλώσσας, οι οποίοι δίδασκαν ελληνική γραφή. Η παιδεία μάλιστα ήταν μάλλον ελεύθερη, γιατί οι τοπικοί Τούρκοι, σε αντίθεση με τους Βούλγαρους αργότερα, παρείχαν στους χριστιανούς προστασία και ασφάλεια. 

Η ίδρυση του χωριού Άγιος Πέτρος (Πέτροβον) που σημαίνει  «κάμπος του Πέτρου»

Το χωριό διοικούνταν από Αλβανό πασά στα χρόνια της τουρκοκρατίας, κατά την μαρτυρία του ιερέα Αθανάσιου Μούσα, ο οποίος ερεύνησε την ιστορία του χωριού. Το χωριό ιδρύθηκε το 1810. 

Από όσα αναφέρονται στο βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα «Τα μυστικά του Βάλτου», προκύπτει ότι υπήρχε το χωριό στα χρόνια της τουρκοκρατίας και οι κάτοικοί του είχαν πολύ ανεπτυγμένη την ελληνοχριστιανική συνείδηση. Αυτό αποδεικνύει και ο μεγάλος αριθμός κατοίκων που πήραν μέρος και θυσιάστηκαν στον Μακεδονικό Αγώνα εναντίον των κομιτατζήδων. 

Από τις ηρωικές μορφές του Πετρόβου υπήρξε ο ιερέας Παπα-μανόλης (Παπαμποζίνος), ο οποίος ανέπτυξε ηρωική αντίσταση στον εκβουλγαρισμό του Πετρόβου. 

Από το 1650 υπήρχε χτισμένη μια παλιά εκκλησία στη θέση της νέας εκκλησίας. Στον ναό της υπήρχαν εικόνες με αφιερώματα στην ελληνική γλώσσα έως το 1825. Τόσο η παλιά, όσο και η νέα εκκλησία είναι αφιερωμένη στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο που τιμώνται από την Εκκλησία στις 29 Ιουνίου.

Μαζί με την εκκλησία, οι κάτοικοι του χωριού έχτισαν και παραδοσιακό διδακτήριο, για τη λειτουργία σχολείου, απέναντι από την εκκλησία το οποίο ήταν διώροφο κτίριο, με βάση τη μαρτυρία του διδασκάλου Παπαδόπουλου Γεώργιου από τον Άγιο Πέτρο που γεννήθηκε το έτος 1874 όπου φοίτησε 3 έτη. Το σχολείο αυτό ήταν αρκετά παλιό και κατεδαφίστηκε. Κτίστηκε καινούργιο το 1898 με βάση τη μαρτυρία του κατοίκου Κεχαγιά Πέτρου. Η διδασκαλία λειτουργούσε κατά το πρότυπο των παραδοσιακών διδακτηρίων της τουρκοκρατίας που γινόταν με τα βιβλία της εκκλησίας. Το δάσκαλο τον συντηρούσαν οι κάτοικοι του χωριού. Αυτός μιλούσε και την σλαβική διάλεκτο εκτός από τα ελληνικά. Το νεότερο σχολείο χτίστηκε και λειτούργησε το 1934.

Παραδοσιακό ιδίωμα

Δεσπόζουσα θέση κατέχει και η ντοπιολαλιά μας με το σλαβικό πυρήνα της και τις ελληνικές προσμείξεις που τόσο χαρακτηριστικά απηχεί την ιστορία και τον πολιτισμό αυτού του τόπου.

Η γλώσσα είναι μείγμα κυρίως σλαβικών, βουλγαρικών, σερβικών, βλάχικων και ελληνικών στοιχείων. Όποιος μεταφράσει τα παλιά βιβλία, θα βρει την ελληνική ψυχή τους μέσα στους ξένους φθόγγους. Σήμερα οι Πετροβιώτες χρησιμοποιούν την εντόπια ελληνική γλώσσα.

Η ενδυμασία των κατοίκων

Η γυναικεία ενδυμασία της εντόπιας φορεσιάς που την υφαίνουν στον αργαλειό, αποτελούνταν από υφαντό φόρεμα και μονόχρωμη ποδιά. Στο κεφάλι φορούσαν λουλουδάτες μαντίλες που τις ονόμαζαν «σερμπέντες». Ακόμη υφαίνουν στον αργαλειό ενδυμασίες εσωτερικές και εξωτερικές του άνδρα, τσάντες για τα παιδιά, σακίδια και τουρβάδες. Όλα ήταν χειροποίητα. Οι εντόπιοι άνδρες φορούσαν υφαντό πουκάμισο άσπρο με μαύρο παντελόνι. Ενώ οι γυναίκες θρακιώτισσες ντυνόντουσαν πιο μοντέρνα. Τα ρούχα τους τα έραβαν σε μοδίστρες στο χωριό και τα μαλλιά τους ήταν καλοχτενισμένα και πιασμένα σε «κότσο».  

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και τον ξεριζωμό του ελληνισμού της Μικράς Ασίας και του Πόντου από τις πατρογονικές τους εστίες, πλήθος Ελλήνων εγκαταστάθηκε ως γνωστό στο νομό Κιλκίς. Στις 24 Ιουλίου 1924 με την Συνθήκη της Λοζάννης, γίνεται η ανταλλαγή του πληθυσμού όπου έρχονται πρόσφυγες από Τουρκία και το 1925 έχουμε αφήξεις από την ανατολική Θράκη. Οι πρόσφυγες στον Άγιο Πέτρο ήρθαν σε δυο δόσεις και εγκαταστάθηκαν. Το 1929 ήρθαν οι λεγόμενοι Καρασινιώτες. Συνολικά στο χωριό κατοικούν πέντε ράτσες: οι Καρασινιώτες, οι Κουμπουρλιώτες, οι Ντόπιοι, Οι Θρακιώτες και τέσσερις πέντε οικογένειες Σαρακατσαναίων με διαφορετικά ήθη και έθιμα η καθεμιά. 

Μέχρι το 1940 όλοι στο χωριό ήταν ενωμένοι. Το 1941 υπήρχε αναβρασμός. Το 1944 στον εμφύλιο πόλεμο το χωριό πλήρωσε βαρύτατο φόρο αίματος, καθώς είχε πολλά θύματα και από τις δυο παρατάξεις. Πολλοί μάλιστα φύγανε σε άλλες πόλεις για να γλιτώσουν. Καταστράφηκαν και κάηκαν πολλά σπίτια την περίοδο εκείνη. Μετά την καταστροφή αυτή και αφού ησύχασαν κάπως τα πράγματα στο χωριό, μια επιτροπή ανέλαβε την εφαρμογή του Αμερικάνικου Σχεδίου Μάρσαλ, το οποίο βοήθησε την ανασυγκρότηση του χωριού χτίζοντας μικρά πέτρινα σπίτια όπου εγκαταστάθηκαν οι οικογένειες. Πολλά από αυτά σώζονται ακόμη και σήμερα.

Με την διάκριση μόνιμων κατοίκων και εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους το 2001 προέκυψαν 1813 κάτοικοι. Οι τωρινοί κάτοικοι του Αγίου Πέτρου ασχολούνται βασικά με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Πολλοί νέοι σπουδάζουν κι έτσι το χωριό έχει λαμπρούς επιστήμονες. Οι Πετροβιώτες είναι ευσεβείς ορθόδοξοι χριστιανοί, αγαπούν τον τόπο τους, έχουν άριστες σχέσεις μεταξύ τους και διακρίνονται για την εργατικότητα, την νοικοκυροσύνη και επιδίδονται σε έργα προόδου για την ανάπτυξη του χωριού.

Θα ολοκληρώσω με μια ευχή, το χωριό μας ο Άγιος Πέτρος, να εξακολουθήσει να υπάρχει, πάντοτε να βιώνει την ευημερία και την προκοπή που του αξίζει. Και πάντοτε να υπάρχουν άνθρωποι που θα το αγαπούν και θα το επιλέγουν για τόπο κατοικίας τους και θα αγωνίζονται για την ευημερία και την πρόοδό του. Γιατί ένας τόπος δεν είναι τίποτε περισσότερο από τους κατοίκους του, τους ανθρώπους εκείνους που υπήρξαν, αυτούς που υπάρχουν και εκείνους που θα υπάρξουν στο μέλλον. Και η ύπαρξη τους είναι η σπουδαιότερη του παρακαταθήκη. Αναδιφώντας λοιπόν στην ιστορία του χωριού, ξαναέζησα τις αγωνίες και τους πόθους, τις χαρές και τις λύπες και την ιστορία των προγόνων μας. Και το αγάπησα ακόμη περισσότερο.

Θέλω να ευχαριστήσω ειδικότερα την γιαγιά Μαργίτσα Ιωαννίδου για τον χρόνο που μου αφιέρωσε, για την συνέντευξη που της πήρα. Είναι γεννημένη το 1914 και όταν ήρθε στον Άγιο Πέτρο ήταν 10 χρονών. Σήμερα είναι 97 και αφηγείται τα όσα θυμάται.

*Η Δήμητρα Καρατραγιάννη κατοικεί εδώ και 21 χρόνια στον Άσπρο, από όπου κατάγεται ο σύζυγός της. Ωστόσο, ποτέ δεν έπαψε να αγαπά και να σκέφτεται το χωριό όπου πέρασε τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια, τον Άγιο Πέτρο, γνωστό παλιότερα και ως «Πέτροβο», που είναι και το χωριό του αείμνηστου πατέρα της. Εκεί μεγάλωσε και διατηρεί τις καλύτερες αναμνήσεις. Το συγκεκριμένο κείμενο, λοιπόν, είναι ένας μικρός φόρος τιμής στον αγαπημένο της Άγιο Πέτρο, με αφορμή την εορτή των πολιούχων του, Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιουνίου.