Κοσμήματα του Στέμματος της Βοημίας
Τα κοσμήματα του Στέμματος της Βοημίας, επίσης Κοσμήματα του Στέμματος της Τσεχίας (τσεχικά: české korunovační klenoty), είναι συλλογή κοσμημάτων, σύμβολα εξουσίας του παλαιού βασιλείου της Βοημίας, που περιλάμβανε κυρίως την περιοχή της σημερινής Τσεχίας.[1]
Μεταξύ των κοσμημάτων της συλλογής, που χρησιμοποιούνταν στην τελετή στέψης των Τσέχων μοναρχών, τα πιο σημαντικά είναι το στέμμα του Αγίου Βεντσέσλαου, προστάτη της χώρας, η βασιλική σφαίρα και το βασιλικό σκήπτρο, καθώς και ο βασιλικός μανδύας, ο χρυσός σταυρός, η λειψανοθήκη και το σπαθί του Αγίου Βεντσέσλαου.
Αρχικά φυλάσσονταν στο κάστρο Κάρλστεϊν, από το 1791 βρίσκονται στον καθεδρικό ναό του Αγίου Βίτου στο κάστρο της Πράγας. Αναπαραγωγές των κοσμημάτων εκτίθενται μόνιμα στην ιστορική έκθεση στο πρώην βασιλικό παλάτι - κάστρο. Το στέμμα κατασκευάστηκε το 1347 για τη στέψη του Καρόλου Δ' και είναι το τέταρτο παλαιότερο στην Ευρώπη.
Μετά την κατάρρευση της μοναρχίας των Αψβούργων που κυβέρνησε το βασίλειο της Βοημίας έως το 1918, τα κοσμήματα έπαψαν να εξυπηρετούν τον αρχικό τους σκοπό, αλλά παρέμειναν ως εθνικό σύμβολο ανεξαρτησίας και αρχαίας ιστορίας.[2]
Περιγραφή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το στέμμα του Αγίου Βεντσέσλαου είναι το παλαιότερο κόσμημα του Βοημικού Στέμματος. Είναι κατασκευασμένο από χρυσό 22 καρατίων και διακοσμημένο με πολύτιμες πέτρες: 19 ζαφείρια, 30 σμαράγδια, 44 σπινέλια, 20 μαργαριτάρια, 1 ρουμπίνι, 1 τουρμαλίνη και 1 γαλαζοπράσινο βήρυλλο. Ζυγίζει σχεδόν δυόμισι κιλά (2.475 γραμμάρια) και, συμπεριλαμβανομένου του σταυρού της κορυφής, φτάνει σε ύψος τα 19 εκατοστά. Η διάμετρός του είναι ομοίως 19 εκατοστά. Στο χρυσό πλαίσιο του σταυρού είναι χαραγμένη η λατινική επιγραφή HIC EST SPINA DE CORONA DOMINI (Εδώ είναι το αγκάθι από το στέμμα του Κυρίου).Το στέμμα κατασκευάστηκε το 1346 για τη στέψη του Καρόλου Δ' ως βασιλιά της Βοημίας, ο οποίος το αφιέρωσε αμέσως στον προστάτη της χώρας Άγιο Βεντσέσλαο και το κληροδότησε για τη στέψη των διαδόχων του Τσέχων βασιλιάδων. Μέχρι τον θάνατό του (1378 ), ο Κάρολος Δ' τοποθέτησε επιπλέον σπάνιους πολύτιμους λίθους, τους οποίους αγόρασε ειδικά για τον σκοπό αυτό.[3]
Το βασιλικό σκήπτρο είναι ράβδος κατασκευασμένη από χρυσό 18 καρατίων, 4 ζαφείρια, 5 σπινέλια και 62 μαργαριτάρια με ένα πολύ μεγάλο σπινέλιο τοποθετημένο στην κορυφή του σκήπτρου. Ζυγίζει 1.013 γραμμάρια και έχει μήκος 67 εκατοστά. Ο άξονας του σκήπτρου είναι επίσης διακοσμημένος με φυτικά μοτίβα.
Η βασιλική σφαίρα είναι επίσης κατασκευασμένη από χρυσό 18 καρατίων, 8 ζαφείρια, 6 σπινέλια και 31 μαργαριτάρια. Ζυγίζει 780 γραμμάρια και με τον σταυρό έχει ύψος 22 εκατοστά. Είναι διακοσμημένη με σφυρήλατα ανάγλυφα σκηνών από την Παλαιά Διαθήκη και το Βιβλίο της Γένεσης.
Το σκήπτρο και η σφαίρα παραγγέλθηκαν από τον Φερδινάνδο Α' των Αψβούργων, ο οποίος στέφθηκε βασιλιάς της Βοημίας το 1526, βασιλιάς της Ουγγαρίας το 1526 και αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1556. Κατασκευάστηκαν από τον χρυσοχόο Χανς Χάλερ μεταξύ 1533 και 1534.
Ο βασιλικός μανδύας κατασκευάστηκε αρχικά για τη στέψη του Φερδινάνδου Β' το 1617 και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε για βασιλικές στέψεις μέχρι το 1836, όταν έγινε η τελευταία στέψη Αυστριακού αυτοκράτορα, του Φερδινάνδου Α' . Είναι κατασκευασμένος από πολυτελές χρυσοκέντητο κόκκινο μπροκάρ και είναι επενδεδυμένος με γούνα ερμίνας. Είναι ημικυκλικός, επιμήκης στο πίσω μέρος και δεν έχει μανίκια. Έχει πλάτος 312 εκ. και μήκος 236 εκ. Ο μανδύας φυλάσσεται χωριστά από τα κοσμήματα σε έναν ειδικά κλιματιζόμενο χώρο αποθήκευσης.
Για τις τελετές στέψης χρησιμοποιήθηκε επίσης το σπαθί του Αγίου Βέντσελα, ένα τυπικό γοτθικό όπλο. Η πρώτη αναφορά του σε ιστορικά αρχεία είναι το 1333, αλλά η λεπίδα χρονολογείται από τον 10ο αιώνα, ενώ η λαβή είναι του 13ου αιώνα και το ύφασμα είναι πιθανώς από την εποχή του Καρόλου Δ'. Το μήκος της σιδερένιας λεπίδας είναι 76 εκ., το πλάτος στο φαρδύτερο σημείο είναι 45 χιλ. και έχει ένα άνοιγμα σε σχήμα σταυρού. Η ξύλινη λαβή είναι επενδυμένη με κίτρινο-καφέ βελούδο κεντημένο με στολίδια σε μορφή κλαδιών δάφνης με χοντρή ασημένια κλωστή. Ο βασιλιάς κρατούσε το σπαθί αμέσως πριν τοποθετήσει το στέμμα πάνω του και μετά την τελετή στέψης, με αυτό έχριζε ανθρώπους του ιππότες.
Η παλαιότερη δερμάτινη θήκη για το στέμμα κατασκευάστηκε για τον Κάρολο Δ' το 1347. Στην κορυφή είναι χαραγμένα τέσσερα σύμβολα: ο αυτοκρατορικός αετός, το λιοντάρι της Βοημίας, το οικόσημο του αρχιεπίσκοπου Άρνοστ του Παρντούμπιτσε και το έμβλημα της Αρχιεπισκοπής της Πράγας και είναι πλούσια διακοσμημένη.
Η πόρτα για τον θάλαμο όπου φυλάσσονται τα κοσμήματα είναι δύσκολα προσβάσιμη και έχει επτά κλειδαριές. Οι επτά τωρινοί κάτοχοι των κλειδιών: ο πρόεδρος της Τσεχίας, ο πρωθυπουργός, ο πρόεδρος της Γερουσίας, ο πρόεδρος της Βουλής, ο δήμαρχος της Πράγας , ο Αρχιεπίσκοπος Πράγας και ο Επίσκοπος του Μητροπολιτικού ναού του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Βίτου στην Πράγα, οι οποίοι πρέπει όλοι να συγκεντρωθούν για το άνοιγμα της πόρτας.[4]
Ιστορικό
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το στέμμα είναι αφιερωμένο στον ηγεμόνα του μεσαιωνικού δουκάτου της Βοημίας το 921 - 935 Άγιο Βεντσέσλαο του Οίκου των Πρεμυσλιδών. Τα κοσμήματα έπρεπε να φυλάσσονται μόνιμα στο παρεκκλήσι του Αγίου Βεντεσλάου στον Καθεδρικό Ναό Αγίου Βίτου. Τα χρησιμοποιούσαν μόνο βασιλιάδες και μόνο την ημέρα της στέψης και έπρεπε να επιστραφούν το βράδυ της ίδιας ημέρας. Μετά το 1918 και την ίδρυση της Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας, έπαψαν να υπηρετούν την αρχική τους λειτουργία, αλλά παρέμειναν σημαντικά ως σύμβολα εθνικής ανεξαρτησίας και κρατικής υπόστασης.
Στο παρελθόν, τα κοσμήματα φυλάσσονταν σε διαφορετικά μέρη, αλλά πάντα μεταφέρονταν σε βασιλικές στέψεις στην Πράγα. Ο Βεντσεσλάβος Δ΄ της Βοημίας (1378–1419) πιθανώς τα μετέφερε στο κάστρο Κάρλστεϊν. Στη συνέχεια, επέστρεψαν στο κάστρο της Πράγας αλλά μεταφέρθηκαν επανειλημμένα για λόγους ασφαλείας: τον 17ο αιώνα, κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου (1631) στάλθηκαν σε μια ενοριακή εκκλησία στο Τσέσκε Μπουντεγιόβιτσε και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν κρυφά στο Αυτοκρατορικό Θησαυροφυλάκιο στη Βιέννη (1637).
Τα κοσμήματα επιστράφηκαν στην Πράγα με την ευκαιρία της στέψης του βασιλιά της Βοημίας Λεοπόλδου Β' το 1791. Εκείνη την εποχή, καθιερώθηκε η σημερινή παράδοση των επτά κλειδιών, αν και οι κάτοχοι των κλειδιών με την πάροδο του χρόνου άλλαξαν ανάλογα με τις πολιτικές και διοικητικές καταστάσεις.
Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση και τους κανονισμούς που όρισε ο Κάρολος Δ' τον 14ο αιώνα, τα κοσμήματα εκτίθενται μόνο σε ειδικές περιστάσεις και μόνο στο κάστρο της Πράγας. Τον 20ό αιώνα υπήρξαν εννέα τέτοιες περιπτώσεις. Το αποκλειστικό δικαίωμα να αποφασίζει για την έκθεση των κοσμημάτων του στέμματος έχει μόνο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.[5]
Θρύλος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ένας παλιός τσεχικός θρύλος αναφέρει ότι κάθε σφετεριστής που τοποθετεί το στέμμα στο κεφάλι του είναι καταδικασμένος να πεθάνει μέσα σε ένα χρόνο. Στον θρύλο στηρίζεται η - ιστορικά ανεπιβεβαίωτη - φήμη ότι ο Ράινχαρντ Χάιντριχ, ο ναζί διοικητής του προτεκτοράτου της Βοημίας και της Μοραβίας, το φόρεσε κρυφά αυτός και ο οκτάχρονος γιος του Κλάους. Ο Χάιντριχ σκοτώθηκε ένα χρόνο αργότερα, στις 4 Ιουνίου 1942, μετά από τραυματισμό σε επίθεση της τσεχικής αντίστασης και ο γιος του Κλάους έπεσε θύμα αυτοκινητιστικού δυστυχήματος στις 24 Οκτωβρίου 1943.
Εικόνες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το σπαθί του Αγίου Βεντσέσλαου και ένα από τα 7 κλειδιά της αίθουσας κοσμημάτων
Η θύρα εισόδου του Θαλάμου του Στέμματος με τις 7 κλειδαριές στον καθεδρικό ναό του Αγίου Βίτου
Η λειψανοθήκη του Αγίου Μαύρου (11ος αιώνα)
Αναπαραγωγές των κοσμημάτων
Ο χρυσός σταυρός
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ . «hrad.cz/en/prague-castle-for-visitors/other/the-bohemian-crown-jewels».
- ↑ . «deutsch.radio.cz/die-boehmischen-kronjuwelen-krone-apfel-zepter».
- ↑ . «habsburger.net/de/objekte/wenzelskrone».
- ↑ . «magicbohemia.com/legends-of-the-bohemian-crown-jewels/».
- ↑ . «visitczechia.com/en-us/things-to-do/events/2024/09/e-prague-czech-crown-jewels-exhibition».
