close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Θεραπεία μεταστροφής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Image
Θεραπεία μεταστροφής στη Μονάδα Βοήθειας Παραγωγής του Κουβανικού Στρατού το 1967.

Θεραπεία μεταστροφής[α] (αγγλ. conversion therapy) ονομάζεται η ψευδοεπιστημονική ψυχολογική πρακτική που επιδιώκει την αλλαγή του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου ενός ατόμου ώστε αυτή να συμβαδίζει με τις ετεροφυλόφιλες και cisgender νόρμες. Η σημερινή επιστημονική συναίνεση είναι πως η θεραπεία μεταστροφής είναι αναποτελεσματική και δυνητικά επιβλαβής για την ψυχική υγεία του ατόμου.[6] Αρμοδιότητες διάφορων χωρών στην Ασία, την Ευρώπη, την Ωκεανία και την Αμερική έχουν εγκρίνει νόμους κατά της πρακτικής.[7]

Ιστορικά, η θεραπεία μεταστροφής ήταν η θεραπεία επιλογής για άτομα που αποκάλυπταν έλξη προς το ίδιο φύλο ή παρουσίαζαν μη συμμόρφωση με τους έμφυλους ρόλους, χαρακτηριστικά που παλαιότερα θεωρούνταν παθολογίες από το ιατρικό κατεστημένο. Όταν εφαρμόζεται σήμερα, η θεραπεία μεταστροφής μπορεί να συνιστά απάτη, και όταν εφαρμόζεται σε ανηλίκους, μορφή κακοποίησης. Έχει χαρακτηριστεί από ειδικούς ως αντίθετη προς τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ορολογία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορισμένοι ειδικοί και ακτιβιστές θεωρούν τον όρο «θεραπεία μεταστροφής» ακατάλληλο, καθώς δεν πρόκειται για αληθινή θεραπεία. Εναλλακτικοί όροι περιλαμβάνουν προσπάθειες αλλαγής σεξουαλικού προσανατολισμού (sexual orientation change efforts ή SOCE), προσπάθειες αλλαγής ταυτότητας φύλου (gender identity change efforts ή GICE) και, συλλογικά, προσπάθειες αλλαγής σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου (sexual orientation and gender identity change efforts ή SOGICE).[8]

Πρακτικές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καθώς οι κοινωνικές στάσεις απέναντι στην ομοφυλοφιλία έχουν γίνει πιο ανεκτικές με την πάροδο του χρόνου, οι πιο σκληρές μέθοδοι θεραπείας μεταστροφής, όπως η αποστροφή, έχουν μειωθεί. Η κοσμική θεραπεία μεταστροφής προσφέρεται λιγότερο συχνά λόγω της μειωμένης ιατρικής παθολογικοποίησης της ομοφυλοφιλίας, και οι θρησκευόμενοι θεραπευτές έχουν γίνει πιο κυρίαρχοι.[9] Πολλά παλαιότερα ήδη θεραπείας μεταστροφής είναι πλέον παράνομα σε πολλές χώρες του κόσμου.[7]

Θεραπεία αποστροφής

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θεραπεία αποστροφής που χρησιμοποιήθηκε σε ομοφυλόφιλους περιελάβανε ηλεκτροσόκ και φάρμακα που προκαλούν ναυτία κατά την παρουσίαση ερωτικών εικόνων του ίδιου φύλου. Η διακοπή των αποστροφικών ερεθισμάτων συνήθως συνοδευόταν από την παρουσίαση ερωτικών εικόνων του αντίθετου φύλου, με στόχο την ενίσχυση των ετεροφυλοφιλικών συναισθημάτων.[10] Μια άλλη μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε ήταν η μέθοδος της συγκαλυμμένης ευαισθητοποίησης, η οποία περιλαμβάνει την καθοδήγηση των ασθενών να φανταστούν ότι κάνουν εμετό ή δέχονται ηλεκτροσόκ, γράφοντας ότι έχουν διεξαχθεί μόνο μεμονωμένες μελέτες περιπτώσεων και ότι τα αποτελέσματά τους δεν μπορούν να γενικευτούν. Ο Haldeman γράφει ότι οι μελέτες συμπεριφορικής εξαρτημένης μάθησης τείνουν να μειώνουν τα ομοφυλοφιλικά συναισθήματα, αλλά δεν αυξάνουν τα ετεροφυλοφιλικά συναισθήματα, αναφέροντας τη μελέτη του Ρανγκασάμι «Δυσκολίες στην διέγερση και την αύξηση της ετεροφυλοφιλικής ανταπόκρισης σε έναν ομοφυλόφιλο: Μια αναφορά περίπτωσης», που δημοσιεύτηκε το 1982, ως τυπική από αυτή την άποψη.[11]

Άλλες μέθοδοι θεραπείας αποστροφής, εκτός από το ηλεκτροσόκ, περιελάμβαναν παγόλουτρα, κατάψυξη, καύση μέσω μεταλλικών πηνίων και καταναγκαστική εργασία. Σκοπός ήταν το άτομο να συνδέσει τα ομοφυλοφιλικά συναισθήματα με τον πόνο και έτσι να οδηγήσει στη μείωσή τους. Αυτές οι μέθοδοι έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές.[12]

Εγχείρηση εγκεφάλου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις δεκαετίες του 1940 και 1950, ο Αμερικάνος νευρολόγος Γουόλτερ Φρίμαν έκανε δημοφιλή την διακογχική λοβοτομή ως θεραπεία για την ομοφυλοφιλία. Έκανε προσωπικά έως και 3,439[13] λοβοτομές σε 23 πολιτείες, εκ των οποίων 2,500 χρησιμοποιούσαν την διακογχική μέθοδο του,[14] παρότι αυτός δεν είχε περάσει επίσημη χειρουργική εκπαίδευση.[15]

Στη Δυτική Γερμανία, ένα είδος εγχείρησης εγκεφάλου που συνήθως περιλαμβάνει καταστροφή του κοιλιομεσαίου πυρήνα του υποθαλάμου πραγματοποιούταν σε ορισμένους ομοφυλόφιλους άνδρες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και του 1970. Η πρακτική επικρίθηκε από τον σεξολόγο Φόλκμαρ Σίγκους.[16]

Ευνουχισμός και μεταμόσχευση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές του εικοστού αιώνα στη Γερμανία, πραγματοποιήθηκαν πειράματα στα οποία ομοφυλόφιλοι άνδρες υποβλήθηκαν σε μονομερή ορχεκτομή και μεταμοσχεύθηκαν σε αυτούς όρχεις ετεροφυλόφιλων ανδρών. Αυτές οι επεμβάσεις απέτυχαν ολοκληρωτικά.[17]

Image
Ο Φρίντριχ-Πάουλ φον Γκρόζχαϊμ (1908–2006) γλίτωσε από στρατόπεδο συγκέντρωσης αφού συμφώνησε να ευνουχιστεί υπό πίεση το 1938.

Ο χειρουργικός ευνουχισμός ομοφυλόφιλων ανδρών ήταν ευρέως διαδεδομένος στην Ευρώπη κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.[18] Ο ηγέτης των Ες-Ες, Χάινριχ Χίμλερ, διέταξε την αποστολή ομοφυλόφιλων ανδρών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, καθώς δεν θεωρούσε επαρκή μια ποινή φυλάκισης περιορισμένης χρονικής διάρκειας για την εξάλειψη της ομοφυλοφιλίας. Αν και θεωρητικά εθελοντικός, ορισμένοι ομοφυλόφιλοι υποβλήθηκαν σε σοβαρή πίεση και εξαναγκασμό για να συμφωνήσουν στον ευνουχισμό. Δεν υπήρχε όριο ηλικίας· μερικά αγόρια ηλικίας μόλις 16 ετών ευνουχίστηκαν. Όσοι συμφώνησαν στον ευνουχισμό μετά από καταδίκη βάσει της Παραγράφου 175 εξαιρέθηκαν από τη μεταφορά σε στρατόπεδο συγκέντρωσης μετά την ολοκλήρωση της νόμιμης ποινής τους.[19] Ορισμένοι κρατούμενοι στρατοπέδων συγκέντρωσης υποβλήθηκαν επίσης σε ευνουχισμό.[20] Υπολογίζεται ότι 400 έως 800 άνδρες ευνουχίστηκαν.[21]

Ο ενδοκρινολόγος Καρλ Βάρνετ προσπάθησε να αλλάξει τον σεξουαλικό προσανατολισμό των ομοφυλόφιλων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης εμφυτεύοντας τους ένα σφαιρίδιο τεστοστερόνης. Τα περισσότερα θύματα, κρατούμενοι στο Μπούχενβαλντ, πέθαναν λίγο αργότερα.[22][20]

Ο χημικός ευνουχισμός χρησιμοποιήθηκε επίσης σε άλλες Δυτικές χώρες, βασικό παράδειγμα όντας αυτό του Άλαν Τούρινγκ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Διακονίες πρώην ομοφυλόφιλων/τρανς

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θεραπεία μεταστροφής συχνά προωθείται από θρησκευτικούς οργανισμούς που αποπειρώνται να χρησιμοποιήσουν την θρησκεία για να εξαλείψουν την ομοφυλοφιλία.[23][24][25][26] Οι πρώην τρανς οργανισμοί συχνά συμπίπτουν και παρουσιάζουν το να είναι κανείς τρανς ως εγγενώς αμαρτωλό ή ενάντια στο σχέδιο του Θεού. Συχνά παθολογοποιούν τη διαφοροποίηση των ταυτοτήτων φύλων με τον ισχυρισμό ότι είναι φαινόμενο που προκαλείται λόγω τραύματος, κοινωνικής μετάδοσης ή «ιδεολογίας φύλου».[27][28]

Ο πρώην γκέι οργανισμός «ομπρέλα» Exodus Interntional των ΗΠΑ σταμάτησε τις δραστηριότητές του τον Ιούνιο του 2013, και το τριμελές του διοικητικό συμβούλιο εξέδωσε δήλωση στην οποία αποκήρυξε τους στόχους του οργανισμού και ζήτησε συγγνώμη για τη ζημιά που είχε προκαλέσει η επιδίωξή τους στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.[29][30]

Ύπνωση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ύπνωση χρησιμοποιήθηκε στη θεραπεία μεταστροφής από τον 19ο αιώνα από τους Ρίχαρντ φον Κραφτ-Έμπινγκ και Άλμπερτ φον Σρενκ-Νότσινγκ. Το 1967, ο Καναδός ψυχίατρος Πίτερ Ρόπερ δημοσίευσε μια μελέτη περίπτωσης για τη θεραπεία 15 ομοφυλόφιλων (μερικών από τα οποία πιθανότατα θα θεωρούνταν αμφιφυλόφιλα με τα σύγχρονα πρότυπα) ατόμων με ύπνωση. Υποστηρίζεται ότι 8 εμφάνισαν «αξιοσημείωτη βελτίωση» (αναφέρεται ότι έχασαν εντελώς τη σεξουαλική έλξη προς το ίδιο φύλο), 4 ήπιες βελτιώσεις (μείωση των «ομοφυλοφιλικών τάσεων») και 3 καμία βελτίωση μετά από υπνωτική θεραπεία. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η ύπνωση μπορεί κάλλιστα να παράγει πιο ικανοποιητικά αποτελέσματα από αυτά που μπορούν να επιτευχθούν με άλλα μέσα», ανάλογα με την υπνωτική ευαισθησία των ατόμων.[31]

Ψυχανάλυση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χάλντεμαν γράφει ότι η ψυχαναλυτική θεραπεία της ομοφυλοφιλίας αποτυπώνεται στο έργο των Ίρβινγκ Μπίμπερ et al. στο βιβλίο τους «Ομοφυλοφιλία: Μια Ψυχαναλυτική Μελέτη Ανδρών Ομοφυλόφιλων». Υποστήριξαν τη μακροχρόνια θεραπεία που στοχεύει στην επίλυση των ασυνείδητων παιδικών συγκρούσεων που θεωρούσαν υπεύθυνες για την ομοφυλοφιλία. Ο Χάλντεμαν σημειώνει ότι η μεθοδολογία του Μπίμπερ έχει επικριθεί επειδή βασιζόταν σε ένα κλινικό δείγμα, η περιγραφή των αποτελεσμάτων βασιζόταν στην υποκειμενική εντύπωση του θεραπευτή, και τα δεδομένα παρακολούθησης ήταν κακώς παρουσιασμένα. Ο Μπίμπερ ανέφερε ποσοστό επιτυχίας 27% από τη μακροχρόνια θεραπεία, αλλά μόνο το 18% των ασθενών στους οποίους ο Μπίμπερ θεώρησε τη θεραπεία επιτυχημένη ήταν εξαρχής αποκλειστικά ομοφυλόφιλοι, ενώ το 50% ήταν αμφιφυλόφιλοι. Κατά την άποψη του Χάλντεμαν, αυτό καθιστά παραπλανητικούς ακόμη και τους μη εντυπωσιακούς ισχυρισμούς του Μπίμπερ για επιτυχία.[32]

Ο Χάλντεμαν συζητά άλλες ψυχαναλυτικές μελέτες σχετικά με τις προσπάθειες αλλαγής της ομοφυλοφιλίας. Η μελέτη των Κουράν και Παρ με τίτλο «Ομοφυλοφιλία: Μια ανάλυση 100 ανδρικών περιπτώσεων», που δημοσιεύτηκε το 1957, δεν ανέφερε σημαντική αύξηση στην ετεροφυλοφιλική συμπεριφορά. Η μελέτη των Μάγιερσον και Λιφ με τίτλο «Ψυχοθεραπεία ομοφυλοφίλων: Μια μελέτη παρακολούθησης δεκαεννέα περιπτώσεων», που δημοσιεύτηκε το 1965, ανέφερε ότι τα μισά από τα 19 άτομα ήταν αποκλειστικά ετεροφυλόφιλα στη συμπεριφορά τέσσερα και μισό χρόνια μετά τη θεραπεία, αλλά τα αποτελέσματά της βασίστηκαν στην αυτοαναφορά των ασθενών και δεν είχαν εξωτερική επικύρωση. Κατά την άποψη του Χάλντεμαν, οι συμμετέχοντες στη μελέτη που ανέφεραν αλλαγή ήταν αμφιφυλόφιλοι εξαρχής και οι συγγραφείς της ερμήνευσαν λανθασμένα την ικανότητα για ετεροφυλοφιλικό σεξ ως αλλαγή σεξουαλικού προσανατολισμού.[33]

Διορθωτική θεραπεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο όρος «διορθωτική θεραπεία» έχει χρησιμοποιηθεί ως συνώνυμο για την θεραπεία μεταστροφής σε γενικές γραμμές,[34] ωστόσο έχει υποστηριχθεί ότι αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο είδος θεραπείας σχετικό με τους ψυχολόγους Ελίζαμπεθ Μόμπερλι και Τζόζεφ Νικολόζι.[35] Ο Τζακ Ντρέσερ γράφει:[36]

...η επιδίωξη της ολοκλήρωσης μέσω του ερωτισμού μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου υποκινείται από την φοβισμένη προσμονή ότι η ανδρική αυτοεπιβολή τους αναπόφευκτα θα αποτύχει και θα οδηγήσει σε ταπείνωση.

Ο όρος «διορθωτική» αναφέρεται στην υπόθεση του Νικολόζι ότι η έλξη προς το ίδιο φύλο είναι η ασυνείδητη προσπάθεια ενός ατόμου να «αυτοεπιδιορθώσει» τα συναισθήματα κατωτερότητας.[37][38]

Αφότου η Καλιφόρνια απαγόρευσε τις πρακτικές μεταστροφής, ο Νικολόζι υποστήριξε ότι η «διορθωτική θεραπεία» δεν επιχειρούσε να αλλάξει άμεσα τον σεξουαλικό προσανατολισμό, αλλά αντίθετα ενθάρρυνε την διερεύνηση των υποκείμενων αιτιών του, οι οποίες πίστευε ότι συχνά ήταν παιδικά τραύματα.[39]

Γαμήλια θεραπεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παλαιότερες εκδόσεις του ICD του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας περιλάμβαναν τη «διαταραχή σεξουαλικής σχέσης», στην οποία ο σεξουαλικός προσανατολισμός ή η ταυτότητα φύλου ενός ατόμου δυσκολεύει τη δημιουργία ή τη διατήρηση μιας σχέσης με έναν σεξουαλικό σύντροφο. Η πεποίθηση ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός τους έχει προκαλέσει προβλήματα στη σχέση τους μπορεί να οδηγήσει ορισμένους ανθρώπους να στραφούν σε έναν θεραπευτή γάμου για βοήθεια στην αλλαγή του σεξουαλικού τους προσανατολισμού.[40] Η «διαταραχή σεξουαλικού προσανατολισμού» αφαιρέθηκε από το πιο πρόσφατο ICD, το ICD-11, αφότου η Ομάδα Εργασίας για τις Σεξουαλικές Διαταραχές και τη Σεξουαλική Υγεία έκρινε ότι η συμπερίληψή της ήταν αδικαιολόγητη.[41]

Θεραπεία Διερεύνησης Φύλου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Θεραπεία Διερεύνησης Φύλου (Gender Exploratory Therapy, GET) είναι μια μορφή θεραπείας μεταστροφής[42][43][44][45] που χαρακτηρίζεται από την απαίτηση υποχρεωτικής εκτεταμένης ψυχοθεραπείας, η οποία επιχειρεί να βρει παθολογικές ρίζες για τη δυσφορία φύλου, ενώ ταυτόχρονα καθυστερεί την κοινωνική και ιατρική φυλομετάβαση, τις οποίες θεωρεί έσχατες λύσεις.[46][47][48][49][50] Οι επαγγελματίες της GET υποστηρίζουν ότι η δυσφορία των ασθενών τους προκαλείται από παράγοντες όπως η ομοφοβία, η κοινωνική μετάδοση, το σεξουαλικό τραύμα και ο αυτισμός.[51][52] Μερικοί επαγγελματίες της GET αποφεύγουν να χρησιμοποιούν τα ονόματα και τις αντωνυμίες που έχουν επιλέξει οι ασθενείς τους, αμφισβητώντας την ταυτότητά τους.[53] Σχολιάζοντας τη θεραπεία διερεύνησης φύλου το 2022, η βιοηθικός Φλόρενς Άσλεϊ υποστήριξε ότι η διατύπωσή της ως μη κατευθυνόμενης εξερεύνησης υποκείμενων ψυχολογικών ζητημάτων παρουσίαζε ομοιότητες με πρακτικές ομοφυλοφιλικής μεταστροφής, όπως η «διορθωτική» θεραπεία.[54] Οι πολιτείες των ΗΠΑ που έχουν απαγορεύσει τη φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου ανηλίκων έχουν καλέσει εμπειρογνώμονες μάρτυρες για να υποστηρίξουν ότι η διερευνητική θεραπεία θα πρέπει να είναι η εναλλακτική θεραπεία.[55]

Δεν υπάρχουν γνωστές εμπειρικές μελέτες που να εξετάζουν τα ψυχοκοινωνικά ή ιατρικά αποτελέσματα μετά από την GET.[56][57] Έχουν εκφραστεί ανησυχίες ότι, επειδή δεν παρέχεται εκτιμώμενη διάρκεια της θεραπείας, οι καθυστερήσεις στις ιατρικές παρεμβάσεις ενδέχεται να επιδεινώσουν την ψυχική οδύνη των τρανς νέων,[58][59] ενώ το μοντέλο φροντίδας της επιβεβαίωσης φύλου ήδη προωθεί την εξερεύνηση της ταυτότητας φύλου χωρίς να προτιμάει κάποια συγκεκριμένη ταυτότητα.[60] Οι υποστηρικτές του GET το αρνούνται αυτό.[61]

Το 2017, ο Ρίτσαρντ Γκριν δημοσίευσε μια νομική στρατηγική που ζητούσε την παράκαμψη των απαγορεύσεων στη θεραπεία μεταστροφής, χαρακτηρίζοντας την πρακτική ως «εξερεύνηση ή ανάπτυξη ταυτότητας φύλου».[62][63] Υπάρχουν πλέον πολλαπλές ομάδες παγκοσμίως που προωθούν την GET και που έχουν επιτύχει να επηρεάσουν τις νομικές συζητήσεις και την κλινική καθοδήγηση σε ορισμένες περιοχές.[64]

Ιατρική άποψη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα περισσότερα ιατρικά σωματεία παγκοσμίως δηλώνουν θέση κατά της θεραπείας μεταστροφής λόγω της απουσίας επιστημονικών στοιχείων για την αποτελεσματικότητα της, καθώς και τους κίνδυνους που αυτή φέρει.[65][66][67] Ιατρικές οργανώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο ειδικότερα εκφράζουνε ανησυχία για την εγκυρότητα, την αποτελεσματικότητα και την ηθική της θεραπείας μεταστροφής.[67][68][69] Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία αντιτίθεται στην ψυχιατρική θεραπεία που έχει ως βάση την a priori υπόθεση ότι η ομοφυλοφιλία και η διεμφυλικότητα είναι ψυχικές διαταραχές που πρέπει να θεραπευτούν,[70] και περιγράφει τις προσπάθειες αλλαγής τους ως ανήθικες.[71]

Νομικό καθεστώς

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Χάρτης με τις χώρες που έχουν απαγορεύσει τις προσπάθειες αλλαγής σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου σε ανηλίκους.
  Απαγόρευση της θεραπείας αλλαγής σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου
  De facto απαγόρεσυη
  Απαγόρευση ανα περίπτωση
  Η απαγόρευση έχει προταθεί ή βρίσκεται εν αναμονή
  Δεν υπάρχει απαγόρευση

Δείτε επίσης

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Η μετάφραση του αγγλικού όρου conversion therapy που χρησιμοποιείται στην συντριπτική πλειονότητα των δημοσιεύσεων. Αναφέρεται σε πρακτικές για την αλλαγή και σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου.[1][2][3][4][5]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Οι επικίνδυνες θεραπείες «μεταστροφής»». Orlando LGBT. 2 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
  2. ↑ ««Θεραπείες» μεταστροφής: «Ειδικός μού έλεγε να πηγαίνω σε οίκους ανοχής για να μου αρέσουν οι γυναίκες» | LiFO». www.lifo.gr. 10 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
  3. ↑ «Τέλος στις «θεραπείες» μεταστροφής στην Ελλάδα - Ανατριχιαστικές μαρτυρίες». in.gr. 11 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
  4. ↑ «Οι (ψευδο)θεραπείες μεταστροφής στη σύγχρονη Ελλάδα - Psy4you». 17 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
  5. ↑ ΔΗΜΟΣ, ΗΛΙΑΣ (17 Ιουνίου 2022). «"Θεραπείες" μεταστροφής ή κοινά βασανιστήρια; Οι ελλείψεις στον νόμο και οι συγκλονιστικές μαρτυρίες». News 24/7. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
  6. ↑ Higbee, Madison (2022-03-21). «Conversion Therapy in the Southern United States: Prevalence and Experiences of the Survivors». Journal of Homosexuality 69 (4): 612–631. doi:10.1080/00918369.2020.1840213. ISSN 0091-8369. PMID 33206024. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00918369.2020.1840213.
  7. 1 2 Drescher, Jack; Schwartz, Alan; Casoy, Flávio; McIntosh, Christopher A.; Hurley, Brian; Ashley, Kenneth; Barber, Mary; Goldenberg, David και άλλοι. (2016). «The Growing Regulation of Conversion Therapy». Journal of Medical Regulation 102 (2): 7–12. ISSN 2572-1801. PMID 27754500. PMC 5040471. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5040471/.
  8. ↑ Haldeman, Douglas C. (2022). Haldeman, Douglas C., επιμ. Introduction: A history of conversion therapy, from accepted practice to condemnation. Washington: American Psychological Association. σελ. 4. ISBN 978-1-4338-3711-1.
  9. ↑ Andrade, G.; Campo Redondo, M. (2022-02-01). «Is conversion therapy ethical? A renewed discussion in the context of legal efforts to ban it». Ethics, Medicine and Public Health 20: 100732. doi:10.1016/j.jemep.2021.100732. ISSN 2352-5525. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352552521001092.
  10. ↑ Haldeman 1991, σελ. 152
  11. ↑ Haldeman 1991, σελίδες 152–153
  12. ↑ «Summary of Findings: A Review of Scientific Evidence of Conversion Therapy» (PDF). Minnesota Department of Health. 11 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2023.
  13. ↑ Day, Elizabeth (13 Ιανουαρίου 2008). «He was bad, so they put an ice pick in his brain...». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2025.
  14. ↑ «Top 10 Fascinating And Notable Lobotomies». Listverse (στα Αγγλικά). 24 Ιουνίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Δεκεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2025.
  15. ↑ Rowland, Lewis P. (2005-04). «WALTER FREEMAN'S PSYCHOSURGERY AND BIOLOGICAL PSYCHIATRY: A CAUTIONARY TALE» (στα αγγλικά). Neurology Today 5 (4): 70. doi:10.1097/00132985-200504000-00020. ISSN 1533-7006. https://journals.lww.com/neurotodayonline/fulltext/2005/04000/walter_freeman_s_psychosurgery_and_biological.20.aspx.
  16. ↑ Rieber, Inge; Sigusch, Volkmar (1979-11-01). «Psychosurgery on sex offenders and sexual “deviants” in West Germany» (στα αγγλικά). Archives of Sexual Behavior 8 (6): 523–527. doi:10.1007/BF01541419. ISSN 1573-2800. https://doi.org/10.1007/BF01541419.
  17. ↑ Schmidt, Gunter (1985-03-12). «Allies and Persecutors: Science and Medicine in the Homosexuality Issue». Journal of Homosexuality 10 (3-4): 133-134. doi:10.1300/J082v10n03_16. ISSN 0091-8369. https://doi.org/10.1300/J082v10n03_16.
  18. ↑ Lehring, Gary L. (2010). Officially gay: the political construction of sexuality by the U.S. military. Queer politics, queer theories. Philadelphia: Temple University Press. ISBN 978-1-4399-0399-5.
  19. ↑ Wachsmann, Nikolaus (2015). Hitler’s Prisons: Legal Terror in Nazi Germany. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 978-0-300-22829-8.
  20. 1 2 Weindling, Paul Julian (2015). Victims and survivors of Nazi human experiments: science and suffering in the Holocaust. London New York: Bloomsbury academic. ISBN 978-1-4411-7990-6.
  21. ↑ Schwartz, Michael (2021-07-01). «Homosexuelle im modernen Deutschland: Eine Langzeitperspektive auf historische Transformationen» (στα αγγλικά). Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte 69 (3): 377–414. doi:10.1515/vfzg-2021-0028. ISSN 2196-7121. https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/vfzg-2021-0028/html.
  22. ↑ Whisnant, Clayton John (2016). Queer identities and politics in Germany: a history, 1880-1945. New York (N. Y.): Harrington Park Press. ISBN 978-1-939594-09-9.
  23. ↑ Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel, Just the Facts Coalition, 1999, http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/just-the-facts.pdf, ανακτήθηκε στις 14 May 2010
  24. ↑ Drescher & Zucker 2006, σελίδες 126, 175
  25. ↑ Haldeman 1991, σελίδες 149,156–159
  26. ↑ Jones & Yarhouse 2007, σελ. 374
  27. ↑ Robinson, Christine M.; Spivey, Sue E. (17 June 2019). «Ungodly Genders: Deconstructing Ex-Gay Movement Discourses of 'Transgenderism' in the US». Social Sciences 8 (6): 191. doi:10.3390/socsci8060191.
  28. ↑ Jones, Tiffany; Jones, Timothy W.; Power, Jennifer; Pallotta-Chiarolli, Maria; Despott, Nathan (3 September 2022). «Mis-education of Australian Youth: exposure to LGBTQA+ conversion ideology and practises». Sex Education 22 (5): 595–610. doi:10.1080/14681811.2021.1978964.
  29. ↑ Burnett, John (20 Ιουνίου 2013). «Group That Claimed To 'Cure' Gays Disbands, Leader Apologizes». NPR. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Σεπτεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2024.
  30. ↑ Chambers, Alan, I Am Sorry, Exodus International, http://exodusinternational.org/2013/06/i-am-sorry, ανακτήθηκε στις 22 June 2013
  31. ↑ Roper, P. (1967-02-11). «The effects of hypnotherapy on homosexuality». Canadian Medical Association Journal 96 (6): 319–327. ISSN 0008-4409. PMID 6017544. PMC 1935956. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1935956/.
  32. ↑ Haldeman 1991, σελίδες 150–151
  33. ↑ Haldeman 1991, σελίδες 151, 256
  34. ↑ American Psychiatric Association (Μαΐου 2000). «Position Statement on Therapies Focused on Attempts to Change Sexual Orientation (Reparative or Conversion Therapies)». American Psychiatric Association. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιανουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2007. In December of 1998, the Board of Trustees issued a position statement that the American Psychiatric Association opposes any psychiatric treatment, such as "reparative" or conversion therapy, which is based upon the assumption that homosexuality per se is a mental disorder or based upon the a priori assumption that a patient should change his/her sexual homosexual orientation. ... The validity, efficacy and ethics of clinical attempts to change an individual's sexual orientation have been challenged. To date, there are no scientifically rigorous outcome studies to determine either the actual efficacy or harm of "reparative" treatments. (references omitted)
  35. ↑ Drescher 1998
  36. ↑ Nicolosi, Joseph. «The Traumatic Foundation of Male Homosexuality».
  37. ↑ Hicks, Karolyn A. (December 1999). «'Reparative' Therapy: Whether Parental Attempts to Change a Child's Sexual Orientation Can Legally Constitute Child Abuse». American University Law Review 49 (2): 505–547. https://digitalcommons.wcl.american.edu/aulr/vol49/iss2/4/. Ανακτήθηκε στις 10 June 2023.
  38. ↑ Bright 2004, σελίδες 471–481
  39. ↑ Ashley, Florence (6 September 2022). «Interrogating Gender-Exploratory Therapy». Perspectives on Psychological Science 18 (2): 472–481. doi:10.1177/17456916221102325. PMID 36068009.
  40. ↑ Rosik, Christopher H. (2003). «Motivational, Ethical, and Epistemological Foundations in the Treatment of Unwanted Homoerotic Attraction» (στα αγγλικά). Journal of Marital and Family Therapy 29 (1): 13–28. doi:10.1111/j.1752-0606.2003.tb00379.x. ISSN 1752-0606. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1752-0606.2003.tb00379.x.
  41. ↑ Reed, Geoffrey M.; Drescher, Jack; Krueger, Richard B.; Atalla, Elham; Cochran, Susan D.; First, Michael B.; Cohen-Kettenis, Peggy T.; Arango-de Montis, Iván και άλλοι. (2016-10). «Disorders related to sexuality and gender identity in the ICD-11: revising the ICD-10 classification based on current scientific evidence, best clinical practices, and human rights considerations». World psychiatry: official journal of the World Psychiatric Association (WPA) 15 (3): 205–221. doi:10.1002/wps.20354. ISSN 1723-8617. PMID 27717275. PMC 5032510. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5032510/.
  42. ↑ «WPATH, ASIAPATH, EPATH, PATHA, and USPATH Response to NHS England in the United Kingdom (UK)» (PDF). WPATH. 25 Νοεμβρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 30 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2024.
  43. ↑ Bharat, Bharat; Dopp, Alex; Last, Briana; Howell, Gary; Nadeem, Erum; Johnson, Clara; Stirman, Shannon Wiltsey (October 2023). «OSF». The Behavior Therapist (Association for Behavioral and Cognitive Therapies) 46 (7). doi:10.31234/osf.io/gz5mk. https://osf.io/gz5mk/. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  44. ↑ Lawson, Zazie; Davies, Skye; Harmon, Shae; Williams, Matthew; Billawa, Shradha; Holmes, Ryan; Huckridge, Jaymie; Kelly, Phillip και άλλοι. (October 2023). «A human rights based approach to transgender and gender expansive health» (στα αγγλικά). Clinical Psychology Forum 1 (369): 91–106. doi:10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. ISSN 1747-5732. https://explore.bps.org.uk/lookup/doi/10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  45. ↑ Amery, Fran (2023-12-11). «Protecting Children in 'Gender Critical' Rhetoric and Strategy: Regulating Childhood for Cisgender Outcomes». DiGeSt - Journal of Diversity and Gender Studies 10 (2). doi:10.21825/digest.85309. ISSN 2593-0281. https://www.digest.ugent.be/article/id/85309/. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  46. ↑ «WPATH, ASIAPATH, EPATH, PATHA, and USPATH Response to NHS England in the United Kingdom (UK)» (PDF). WPATH. 25 Νοεμβρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 30 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2024.
  47. ↑ Lawson, Zazie; Davies, Skye; Harmon, Shae; Williams, Matthew; Billawa, Shradha; Holmes, Ryan; Huckridge, Jaymie; Kelly, Phillip και άλλοι. (October 2023). «A human rights based approach to transgender and gender expansive health» (στα αγγλικά). Clinical Psychology Forum 1 (369): 91–106. doi:10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. ISSN 1747-5732. https://explore.bps.org.uk/lookup/doi/10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  48. ↑ Amery, Fran (2023-12-11). «Protecting Children in 'Gender Critical' Rhetoric and Strategy: Regulating Childhood for Cisgender Outcomes». DiGeSt - Journal of Diversity and Gender Studies 10 (2). doi:10.21825/digest.85309. ISSN 2593-0281. https://www.digest.ugent.be/article/id/85309/. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  49. ↑ Ashley, Florence (6 September 2022). «Interrogating Gender-Exploratory Therapy». Perspectives on Psychological Science 18 (2): 472–481. doi:10.1177/17456916221102325. PMID 36068009.
  50. ↑ MacKinnon, Kinnon R.; Gould, Wren Ariel; Enxuga, Gabriel; Kia, Hannah; Abramovich, Alex; Lam, June S. H.; Ross, Lori E. (2023-11-29). «Exploring the gender care experiences and perspectives of individuals who discontinued their transition or detransitioned in Canada» (στα αγγλικά). PLOS ONE 18 (11): e0293868. doi:10.1371/journal.pone.0293868. ISSN 1932-6203. PMID 38019738. Bibcode: 2023PLoSO..1893868M.
  51. ↑ Lawson, Zazie; Davies, Skye; Harmon, Shae; Williams, Matthew; Billawa, Shradha; Holmes, Ryan; Huckridge, Jaymie; Kelly, Phillip και άλλοι. (October 2023). «A human rights based approach to transgender and gender expansive health» (στα αγγλικά). Clinical Psychology Forum 1 (369): 91–106. doi:10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. ISSN 1747-5732. https://explore.bps.org.uk/lookup/doi/10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  52. ↑ Caraballo, Alejandra (December 2022). «The Anti-Transgender Medical Expert Industry» (στα αγγλικά). Journal of Law, Medicine & Ethics 50 (4): 687–692. doi:10.1017/jme.2023.9. ISSN 1073-1105. PMID 36883410. https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-law-medicine-and-ethics/article/antitransgender-medical-expert-industry/25EFFECB8F71CA9A37F9F089E13BC41E. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  53. ↑ MacKinnon, Kinnon R.; Gould, Wren Ariel; Enxuga, Gabriel; Kia, Hannah; Abramovich, Alex; Lam, June S. H.; Ross, Lori E. (2023-11-29). «Exploring the gender care experiences and perspectives of individuals who discontinued their transition or detransitioned in Canada» (στα αγγλικά). PLOS ONE 18 (11): e0293868. doi:10.1371/journal.pone.0293868. ISSN 1932-6203. PMID 38019738. Bibcode: 2023PLoSO..1893868M.
  54. ↑ Ashley, Florence (2023-03-01). «Interrogating Gender-Exploratory Therapy» (στα αγγλικά). Perspectives on Psychological Science 18 (2): 472–481. doi:10.1177/17456916221102325. ISSN 1745-6916. PMID 36068009. PMC 10018052. https://doi.org/10.1177/17456916221102325.
  55. ↑ Pauly, Madison· Carnell, Henry (Ιουλίου 2024). «First they tried to "cure" gayness. Now they're fixated on "healing" trans people». Mother Jones (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Ιουνίου 2024.
  56. ↑ MacKinnon, Kinnon R.; Gould, Wren Ariel; Enxuga, Gabriel; Kia, Hannah; Abramovich, Alex; Lam, June S. H.; Ross, Lori E. (2023-11-29). «Exploring the gender care experiences and perspectives of individuals who discontinued their transition or detransitioned in Canada» (στα αγγλικά). PLOS ONE 18 (11): e0293868. doi:10.1371/journal.pone.0293868. ISSN 1932-6203. PMID 38019738. Bibcode: 2023PLoSO..1893868M.
  57. ↑ Leising, Julie (September 2022). «Gender-affirming care for youth—separating evidence from controversy». Bc Medic al Journal 64 (7). https://bcmj.org/sites/default/files/BCMJ_Vol64_No7-premise-corrected%20%28ID%202375120%29.pdf.
  58. ↑ Lawson, Zazie; Davies, Skye; Harmon, Shae; Williams, Matthew; Billawa, Shradha; Holmes, Ryan; Huckridge, Jaymie; Kelly, Phillip και άλλοι. (October 2023). «A human rights based approach to transgender and gender expansive health» (στα αγγλικά). Clinical Psychology Forum 1 (369): 91–106. doi:10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. ISSN 1747-5732. https://explore.bps.org.uk/lookup/doi/10.53841/bpscpf.2023.1.369.91. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  59. ↑ MacKinnon, Kinnon R.; Gould, Wren Ariel; Enxuga, Gabriel; Kia, Hannah; Abramovich, Alex; Lam, June S. H.; Ross, Lori E. (2023-11-29). «Exploring the gender care experiences and perspectives of individuals who discontinued their transition or detransitioned in Canada» (στα αγγλικά). PLOS ONE 18 (11): e0293868. doi:10.1371/journal.pone.0293868. ISSN 1932-6203. PMID 38019738. Bibcode: 2023PLoSO..1893868M.
  60. ↑ MacKinnon, Kinnon R.; Gould, Wren Ariel; Enxuga, Gabriel; Kia, Hannah; Abramovich, Alex; Lam, June S. H.; Ross, Lori E. (2023-11-29). «Exploring the gender care experiences and perspectives of individuals who discontinued their transition or detransitioned in Canada» (στα αγγλικά). PLOS ONE 18 (11): e0293868. doi:10.1371/journal.pone.0293868. ISSN 1932-6203. PMID 38019738. Bibcode: 2023PLoSO..1893868M.
  61. ↑ Santoro, Helen (2 Μαΐου 2023). «How Therapists Are Trying to Convince Children That They're Not Actually Trans». Slate (στα Αγγλικά). ISSN 1091-2339. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιανουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 1 Ιανουαρίου 2024.
  62. ↑ Eckert, A. J. (22 Οκτωβρίου 2022). «Cutting through the Lies and Misinterpretations about the Updated Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People» (στα Αγγλικά). Science-Based Medicine. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2024.
  63. ↑ Green, Richard (2017). «Banning Therapy to Change Sexual Orientation or Gender Identity in Patients Under 18». The Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law 45 (1): 7–11. ISSN 1943-3662. PMID 28270456. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28270456.
  64. ↑ Amery, Fran (2023-12-11). «Protecting Children in 'Gender Critical' Rhetoric and Strategy: Regulating Childhood for Cisgender Outcomes». DiGeSt - Journal of Diversity and Gender Studies 10 (2). doi:10.21825/digest.85309. ISSN 2593-0281. https://www.digest.ugent.be/article/id/85309/. Ανακτήθηκε στις 1 January 2024.
  65. ↑ «EPA Statement on conversion „therapies" and LGBTQ Patients» (PDF). European Psychiatric Association.
  66. ↑ «Position Statement on "Conversion Therapy"» (PDF). New Zealand Psychological Society.
  67. 1 2 «Health and Medical Organization Statements On Sexual Orientation, Gender Identity/Expression and "Reparative Therapy"». Lambda Legal Legacy (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
  68. ↑ «Memorandum of Understanding on Conversion Therapy in the UK» (PDF). Δεκέμβριος 2021.
  69. ↑ «Just the Facts about Sexual Orientation and Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel» (PDF). Just The Facts Coalition.
  70. ↑ «Position Statement on Conversion Therapy and LGBTQ+ Patients» (PDF). American Psychiatric Association.
  71. ↑ Cianciotto, Jason· Cahill, Sean (2006). «Youth in the Crosshairs: the Third Wave of Ex-gay Activism» (PDF). National LGBTQ Task Force. National LGBTQ Task Force Policy Institute. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 5 Ιουνίου 2007. Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2019.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Θεραπεία_μεταστροφής&oldid=11366124"