Ελευθερία του τύπου
H ελευθερία του τύπου, ορθότερα σήμερα ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, γνωστή και ως ελευθεροτυπία (αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με την ομώνυμη εφημερίδα) είναι η θεμελιώδης αρχή ότι η επικοινωνία και η έκφραση με διάφορα μέσα, είτε έντυπα, είτε ηλεκτρονικά, και ιδίως η δημοσίευση, πρέπει να ασκείται ελεύθερα και αυτό να αποτελεί δικαίωμα.[2] Η ελευθερία αυτή υπονοεί ότι δεν υπάρχει λογοκρισία από το κράτος ή την κυβέρνηση, και συχνά προστατεύεται από το σύνταγμα μιας χώρας ή από νόμους. Συχνά οι ίδιοι νόμοι ή το ίδιο συνταγματικό άρθρο προστατεύουν και την ελευθερία του λόγου, δίνοντας έτσι μια ισότιμη μεταχείριση στην προφορική και τη δημοσιευμένη έκφραση. Πολλές χώρες προστατεύουν επίσης την ακαδημαϊκή ελευθερία.
Οι περιορισμοί της ελευθερίας του τύπου από την κυβέρνηση ή το κράτος μπορεί να περιλαμβάνουν την απαγόρευση δημοσιεύσεως απόρρητων πληροφοριών και κρατικών μυστικών, την ποινικοποίηση της δυσφημίσεως δια του τύπου, ή την προστασία από την παραβίαση της ιδιωτικότητας ή δικαστικών εντολών. Σε χώρες όπου δεν υπάρχει ελευθερία του τύπου, το κράτος μπορεί να απαιτεί έγκριση υλικού πριν από τη δημοσίευσή του, ή να τιμωρεί τη διανομή εγγράφων επικριτικών προς την κυβέρνηση ή το κράτος, ή προς ορισμένες πολιτικές απόψεις. Αρχές με υψηλά επίπεδα διαφάνειας υπόκεινται σε νομοθεσία για την ελευθερία της πληροφορίας, που επιτρέπει στους πολίτες ευρεία πρόσβαση σε πληροφορίες που φυλάσσονται από το κράτος.
Η ελευθερία του τύπου θεσμοθετήθηκε τυπικά στη Μεγάλη Βρετανία το 1695, αλλά η Σουηδία υπήρξε η πρώτη χώρα στον κόσμο που υιοθέτησε τη νομικώς προστατευμένη ελευθερία του τύπου, με την ομώνυμη Πράξη του 1766, παρότι αυτή δεν εντάχθηκε στο σύνταγμα εξαιτίας της αντιθέσεως των αριστοκρατών.[3] Η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών το 1948 αναφέρει: «Καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης, που σημαίνει το δικαίωμα να μην υφίσταται δυσμενείς συνέπειες για τις γνώμες του, και το δικαίωμα να αναζητεί, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες, με οποιοδήποτε μέσο έκφρασης, και από όλο τον κόσμο.» (άρθρο 19)[4]
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «2025 World Press Freedom Index». Reporters Without Borders. 2025.
- ↑ Youm, Kyu Ho (2015). «Freedom of the Press». Στο: Wright, James D., επιμ. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (2η έκδοση). Elsevier, σσ. 392-397. doi:. ISBN 978-0-08-097087-5.
- ↑ Nordin, Jonas (2023). The Swedish Freedom of the Press Ordinance of 1766: Background and Significance. Στοκχόλμη: The National Library of Sweden. ISBN 978-91-7000-474-2.
- ↑ Nations, United. «Universal Declaration of Human Rights». United Nations. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Φεβρουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2017.
