Βρετανικό χιούμορ

Το βρετανικό χιούμορ φέρει ένα έντονο στοιχείο σάτιρας που στοχεύει στον παραλογισμό της καθημερινής ζωής. Συνηθισμένα θέματά του περιλαμβάνουν τον σαρκασμό, την ειρωνεία, τα πειράγματα, τις προσβολές, τον αυτοσαρκασμό, θέματα ταμπού, τα λογοπαίγνια, τα υπονοούμενα, το πνεύμα και το βρετανικό ταξικό σύστημα. Αυτά συχνά συνοδεύονται από μια αδιάφορη εκφορά που είναι παρούσα στο σύνολο της βρετανικής αίσθησης του χιούμορ. Το βρετανικό χιούμορ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κρύψει τα συναισθήματα με τρόπο που φαίνεται άσχημος στα μάτια άλλων πολιτισμών. Αστεία γίνονται για τα πάντα και σχεδόν κανένα θέμα δεν είναι απαγορευμένο, αν και η έλλειψη λεπτότητας κατά τη συζήτηση αμφιλεγόμενων ζητημάτων ενίοτε εκλαμβάνεται ως αναισθησία. Πολλές βρετανικές κωμικές σειρές έχουν σημειώσει διεθνή επιτυχία, χρησιμεύοντας ως αναπαράσταση της βρετανικής κουλτούρας στο εξωτερικό.

Θέματα

Ορισμένα από τα θέματα που χαρακτηρίζουν το βρετανικό χιούμορ των τελών του 20ού αιώνα ήταν:

Υπονοούμενα

Τα υπονοούμενα στο βρετανικό χιούμορ είναι εμφανή στη λογοτεχνία ήδη από το έπος Μπέογουλφ και τον Τζέφρι Τσόσερ και αποτελούν διαδεδομένο θέμα σε πολλά βρετανικά λαϊκά τραγούδια. Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ χρησιμοποιούσε συχνά υπονοούμενα στις κωμωδίες του, αλλά και σε άλλα έργα του. Ένα παράδειγμα στην πέμπτη σκηνή (τέταρτη πράξη) της τραγωδίας Άμλετ, αναφέρει:

Μα τον Θεόν, είν' εντροπή μεγάλη·

παίρνουν εύκολ', αν εύρουν, τώρα οι νέοι·

Η κωμωδία της Παλινόρθωσης είναι διαβόητη τόσο για τα υπονοούμενα όσο και για τη σεξουαλική της τόλμη, μια ιδιότητα που ενθαρρύνθηκε προσωπικά από τον Κάρολο Β΄ της Αγγλίας (1660–1685) και από τους εκκεντρικούς αριστοκράτες της αυλής του.

Στη βικτωριανή εποχή, το θέατρο μπουρλέσκ συνδύαζε τη σεξουαλικότητα και το χιούμορ στις παραστάσεις του. Στα τέλη του 19ου αι., άρχισαν να πωλούνται ευρέως περιοδικά όπως το Punch το οποίο εμφάνιζε υπονοούμενα στα σκίτσα και τα άρθρα του.

Καρτ ποστάλ του Λανς Θάκερεϊ, με έναν παγωτατζή να διακόπτει ένα ζευγάρι σε τρυφερές στιγμές στην παραλία

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, διαδόθηκαν ευρέως οι προκλητικές καρτ ποστάλ σε στιλ γελοιογραφίας. Στο απόγειό τους, πωλούνταν 16 εκατομμύρια προκλητικές καρτ ποστάλ ετησίως. Αυτές συχνά ήταν άσεμνες, με υπονοούμενα και διττές ερμηνείες, και παρουσίαζαν στερεοτυπικούς χαρακτήρες όπως εφημέριους, μεγαλόσωμες κυρίες και συζύγους που έκαναν σεξ. Αυτό το στιλ κωμωδίας ήταν συνηθισμένο στα μιούζικ χολ και στην κωμική μουσική του Τζορτζ Φόρμπι. Πολλοί κωμικοί από τα μιούζικ χολ εργάστηκαν στο ραδιόφωνο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με χαρακτήρες που χρησιμοποίησαν εκτενώς υπονοούμενα. Τα υπονοούμενα εμφανίζονται επίσης σε μεγάλο βαθμό σε πολλές βρετανικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές των τελών του 20ού αι. Η σειρά Carry On βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε υπονοούμενα, και πολλά από τα σκετς του The Two Ronnies έχουν παρόμοιο πνεύμα. Τα υπονοούμενα με ελάχιστη λεπτότητα χρησιμοποιήθηκαν ευρέως από τον Μπένι Χιλ, και το σκετς "Nudge Nudge" των Monty Python χλευάζει ανοιχτά τον παραλογισμό τέτοιων υπονοούμενων.

Μέχρι το τέλος του 20ού αι., η πιο διακριτική έκφραση του σεξουαλικού χιούμορ έγινε της μόδας, όπως στις σειρές Δεν είναι οι ειδήσεις των 9 και Μαύρη οχιά, ενώ τα Bottom"και Viz συνέχισαν την τάση με πιο έντονα σεξουαλικά υπονοούμενα. Στη σύγχρονη βρετανική κωμωδία,τα υπονοούμενα έχουν γίνει διάσημο μέρος του τηλεοπτικού προγράμματος μαγειρικής The Great British Bake Off.

Σάτιρα

Το αρχικό καστ του Beyond the Fringe, 1963

Ασέβεια προς τα μέλη του κατεστημένου και της εξουσίας, όπως στα παρακάτω παραδείγματα:

• Beyond the Fringe, θεατρική επιθεώρηση (1960–1966).
• That Was the Week That Was (TW3), σάτιρα που μεταδιδόταν αργά το βράδυ στην τηλεόραση του BBC Two (1962–1966).
• Private Eye, σατιρικό περιοδικό (1961–).
• Δεν είναι οι ειδήσεις των 9, μια σατιρική εκπομπή με σκετς, γνωστή για την έναρξη της καριέρας των Ρόουαν Άτκινσον, Γκριφ Ρις Τζόουνς, Πάμελα Στίβενσον και Μελ Σμιθ στο BBC2 (1979–1982).
• Μάλιστα κύριε υπουργέ, πολιτική κωμική σειρά στο BBC2 (1980–1988).
• Spitting Image, τηλεοπτική κωμωδία με μαριονέτες που σατιρίζει τους διάσημους και ισχυρούς στο ITV (1984–1996). Αναβίωσε στο Britbox (2020-2021).
• Το Drop the Dead Donkey, κωμική σειρά του Channel 4 που σατίριζε τα εβδομαδιαία γεγονότα (1990–1998).
• Το Have I Got News for You, σατιρικό παιχνίδι που προβλήθηκε αρχικά στο BBC2 και αργότερα στο BBC1 (1990–).
• The Day Today, τηλεοπτική σάτιρα της δεκαετίας του '90 (1994).
• Brass Eye, αμφιλεγόμενη εναλλακτική εκπομπή στο Channel 4 (1997–2001).
• The Armando Iannucci Shows, σατιρική τηλεοπτική εκπομπή στο Channel 4 (2001).
• The Thick of It, σατιρική πολιτική κωμική σειρά (2005–2012).
• Mock the Week, σατιρικό τηλεπαιχνίδι επικαιρότητας στο BBC2 (2005–2022).
• Time Trumpet, τηλεοπτική σάτιρα της δεκαετίας του '00 (2006).
• The Last Leg, Channel 4 (2012–).
• The Bugle, σατιρικό podcast, αρχικά με τους Άντι Σάλτσμαν και Τζον Όλιβερ (2007–).

Παράλογο

Ο Μάικλ Πέιλιν και ο Τζον Κλιζ των Monty Python στο σκετς "Dead Parrot" το 2014

Το παράλογο και το σουρεαλιστικό αποτευπώνεται σε παραδείγματα όπως τα παρακάτω:

• The Goon Show, σουρεαλιστική ραδιοφωνική εκπομπή στο BBC Home Service (1951–1960).
• Bonzo Dog Doo Dah Band, μουσικό συγκρότημα με τραγούδια εμπνευσμένα από τη μουσική της δεκαετίας του 1920 και κωμικά ροκ τραγούδια (1962–).
• The Magic Roundabout, μεταγλωττισμένη παρωδία ενός γαλλικού παιδικού κινουμένου σχεδίου που έγινε καλτ (1964–1971).
• Q του Σπάικ Μίλιγκαν, μια εκπομπή με σκετς που αποτέλεσε έμπνευση για τους Monty Python στο BBC2 (1969–1982).
• Monty Python, κωμικός θίασος, αρχικά με σκετς έμεναν ανολοκλήρωτα (1969–1983).
• I’m Sorry I Haven’t a Clue, παιχνίδι ραδιοφωνικού πάνελ με παράξενα παιχνίδια, στο BBC Radio 4 (1974–).
• Γυρίστε τον Γαλαξία με ωτοστόπ, σε μορφή ραδιοφώνου, βιβλίου, τηλεοπτικής σειράς και ταινίας (1978–).
• Count Duckula, εκπομπή κινουμένων σχεδίων στο ITV (1988–1993).
• Red Dwarf, κωμική σειρά επιστημονικής φαντασίας στο BBC 2 και στο Dave (1988–1999, 2009, 2012–)
• Brittas Empire, κωμική σειρά του Κρις Μπάρι που διαδραματίζεται σε ένα κέντρο αναψυχής στο BBC1 (1991–1997).
• The Smell of Reeves and Mortimer, εκπομπή ποικίλης ύλης με σκετς και τραγούδια στο σουρεαλιστικό είδος της κωμωδίας στο BBC (1993–1995).
• Shooting Stars, τηλεπαιχνίδι χωρίς κανόνες στο BBC2 (1993–2011).
• Big Train, σκετς με παράλογες καταστάσεις που παρουσιάζονται με ρεαλιστικό, ανέκφραστο ύφος στο BBC2 (1998–2002).
• The Mighty Boosh, κωμική φαντασία με ασυναρτησίες και αναφορές στην ποπ κουλτούρα (1998–2009, 2013).
• The League of Gentlemen, κωμική, μακάβρια σειρά για τους εκκεντρικούς κατοίκους ενός φανταστικού χωριού, που προβλήθηκε στο BBC2 (1999–2002, 2017).
• Black Books, κωμική σειρά για έναν ιδιοκτήτη βιβλιοπωλείου, με σουρεαλιστικά και ανόητα στοιχεία, στο Channel 4 (2000–2004).
• The Armando Iannucci Shows, κωμική παράσταση σκετς που αξιοποιεί τον σουρεαλισμό (2001).
• Green Wing, πειραματική κωμική σειρά που χρησιμοποιεί σουρεαλισμό, επιταχυνόμενη/επιβραδυνόμενη κάμερα και αιθέριες, ονειρικές σκηνές στο Channel 4 (2004–2007).

Μακάβριο

Το μαύρο χιούμορ, στο οποίο σοβαρά ή και τραγικά θέματα και γεγονότα αντιμετωπίζονται με χιουμοριστικό ή σατιρικό τρόπο, όπως στα παρακάτω παραδείγματα:

• Nighty Night, τηλεοπτική σειρά για μια κοινωνιοπαθή αισθητικό που σκηνοθετεί τον θάνατο του συζύγου της για να κλέψει τον σύζυγο της ανάπηρης γειτόνισσάς της.
• Jam, μια τηλεοπτική κωμωδία με σκετς και άμπιεντ μουσική.
• Garth Marenghi's Darkplace, κωμωδία τρόμου που περιστρέφεται γύρω από το υπερφυσικό, διαδραματίζεται σε ένα νοσοκομείο τη δεκαετία του 1980.
• Murder Most Horrid, τηλεοπτική σειρά στην οποία η Ντον Φρεντς υποδύεται δολοφόνους και θύματα.
• Snuff Box, μια σειρά σκετς για έναν δήμιο και τον βοηθό του, οι οποίοι κάνουν αστεία ή ανάλαφρες συζητήσεις ενώ κρεμούν ανθρώπους.
• Death at a Funeral, μαύρη κωμωδία του 2007.
• Ο 13ος κληρονόμος, ταινία όπου δολοφονεί για να κληρονομήσει μια θέση, με πρωταγωνιστή τον Άλεκ Γκίνες σε πολυάριθμους ρόλους.
• Τέσσερις λέοντες, ταινία του 2010 που σατιρίζει τους τζιχαντιστές τρομοκράτες εντός της βρετανικής κοινωνίας.
• Inside No. 9, σειρά μαύρης κωμωδίας και δράματος (2014–2024).

Σουρεαλισμός και χάος

• Vic Reeves Big Night Out (1990 και 1991) παρωδία των εκπομπών βαριετέ που κυριάρχησαν στα πρώτα χρόνια της τηλεόρασης, αλλά στις αρχές της δεκαετίας του 1990 είχαν αρχίσει να χάνουν τη δημοτικότητά τους.
• Bottom (1991–1995) γνωστό για το χαοτικό του χιούμορ και το εξαιρετικά βίαιο σλάπστικ του.
• The Young Ones (1982–1984), βρετανική κωμική σειρά για τέσσερις φοιτητές που ζουν μαζί. Συνδύαζε το παραδοσιακό στιλ της κωμικής σειράς με βίαιο σλάπστικ, ασυνάρτητες ανατροπές πλοκής και σουρεαλισμό.

Το χιούμορ στην καθημερινότητα

Το χιούμορ, που δεν είναι απαραίτητα εμφανές στους συμμετέχοντες, είναι εγγενές στην καθημερινή ζωή, όπως φαίνεται στα παρακάτω:

• Gavin & Stacey
• The Cockfields
• Benidorm
• Father Ted
• Only Fools and Horses
• Hancock's Half Hour
• Till Death Us Do Part
• Steptoe and Son
• Porridge
• Human Remains
• I'm Alan Partridge
• Το γραφείο
• The Royle Family
• Spaced
• Peep Show
• The Fall and Rise of Reginald Perrin
• One Foot in the Grave
• Monkey Dust
• Μηχανοργάνωση για κλάματα
• The Inbetweeners
• The Vicar of Dibley
• Come Dine with Me, ριάλιτι μαγειρικής με εκκεντρικούς μάγειρες και καλεσμένους
• Citizen Khan, κωμωδία καταστάσεων με θέμα μια οικογένεια ασιατικής καταγωγής στο Μπέρμιγχαμ
• Uncle, με τον κωμικό Νικ Χελμ

Ενήλικες και παιδιά

Ο «πόλεμος» μεταξύ γονέων/δασκάλων και παιδιών, όπως στα παρακάτω παραδείγματα:

• The Beano and The Dandy, κόμικς του εκδότη DC Thomson
• Just William, σειρά βιβλίων
• My Family, βρετανική τηλεοπτική σειρά
• Outnumbered, βρετανική τηλεοπτική σειρά
• Uncle με πρωταγωνιστή τον κωμικό Νικ Χελμ

Βρετανικό ταξικό σύστημα

Ο Μπέρτι Γούστερ και ο Τζιβς στο Ανοιξιάτικα καπρίτσια

Το βρετανικό ταξικό σύστημα, ιδίως οι ταξικές εντάσεις μεταξύ των χαρακτήρων, όπως αποτυπώνονται στα παρακάτω παραδείγματα:

• Dad's Army, κωμική τηλεοπτική σειρά
• Rising Damp, κωμική τηλεοπτική σειρά
• Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο, κωμική τηλεοπτική σειρά
• Keeping Up Appearances, κωμική τηλεοπτική σειρά
• You Rang, M'Lord?, κωμική τηλεοπτική σειρά
• Absolutely Fabulous, κωμική τηλεοπτική σειρά
• To the Manor Born, κωμική τηλεοπτική σειρά
• Μαύρη οχιά, κωμική τηλεοπτική σειρά
• The New Statesman, πολιτική κωμική τηλεοπτική σειρά
• Μάλιστα κύριε υπουργέ, πολιτική κωμική τηλεοπτική σειρά
• Red Dwarf, τηλεοπτικές σειρές και μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας
• Are You Being Serviced, κωμική τηλεοπτική σειρά που σατιρίζει τα πολυκαταστήματα

Ντροπή λόγω κοινωνικής ανικανότητας

Ο Ρόουαν Άτκινσον ως μίστερ Μπιν

Η ντροπή λόγω κοινωνικής ανικανότητας, όπως αποτυπώνεται στα:

• Mr. Bean, κωμική τηλεοπτική σειρά με πρωταγωνιστή τον Ρόουαν Άτκινσον
• Το γραφείο, κωμική τηλεοπτική σειρά με πρωταγωνιστή τον Ρίκι Τζέρβεϊς
• Some Mothers Do 'Ave 'Em, κωμική σειρά με πρωταγωνιστή τον Μάικλ Κρόφορντ
• Alan Partridge, κωμική τηλεοπτική σειρά με πρωταγωνιστή τον Στιβ Κούγκαν
• Da Ali G Show, σατιρική κωμική τηλεοπτική σειρά με σκετς και πρωταγωνιστή τον Σάσα Μπάρον Κόεν
• One Foot in the Grave, κωμική τηλεοπτική σειρά, 1990 έως 2000
• Peep Show, τηλεοπτική σειρά
• Citizen Khan, κωμική σειρά για μια βρετανική, οικογένεια ασιατικής καταγωγής στο Μπέρμιγχαμ

Στερεότυπα

Τα ανέκδοτα του τύπου «Ένας Άγγλος, ένας Ιρλανδός και ένας Σκωτσέζος» είναι κοινά σε πολλούς πολιτισμούς και χρησιμοποιούνται συχνά στα Αγγλικά, συμπεριλαμβάνοντας και άλλες εθνότητες για την αξιοποίηση πολλών στερεοτύπων. Αυτού του είδους στερεότυπου αποτελεί παράδειγμα το 'Allo 'Allo!, ένα πρόγραμμα που, αν και διαδραματίζεται στη Γαλλία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρουσιάζεται σκόπιμα με υπερβολική προφορά, χλευάζοντας τα βρετανικά στερεότυπα αλλά και τους ξένους. Αυτό ισχύει και για πολλά από τα στερεότυπα για την επαρχία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η επαρχιώτικη προφορά και οι αντίστοιχες διάλεκτοι χρησιμοποιούνται σε προγράμματα όπως Hancock's Half Hour, Auf Wiedersehen, Pet and Red Dwarf.

Αν και ο ρατσισμός ήταν μέρος του βρετανικού χιούμορ, πλέον αποδοκιμάζεται και ερμηνείες όπως αυτές του Μπέρναρντ Μάνινγκ και του Τζιμ Ντέιβιντσον διακωμωδούνται. Αν και ορισμένοι κάποτε υποστήριζαν ότι κάποιες κωμικές σειρές της δεκαετίας του 1970 στηλίτευαν τον ρατσισμό αντί να τον ακολουθούν, σειρές όπως Love Thy Neighbour και It Ain't Half Hot Mum δεν θεωρούνται πλέον αποδεκτές για προβολή. Το Till Death Us Do Part ήταν μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί με χιούμορ η εισροή μεταναστών στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά πλέον θεωρείται ακατάλληλη για προβολή. Ωστόσο, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού η σειρά Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο, που παρουσίαζε την κακομεταχείριση του Ισπανού σερβιτόρου, Μανουέλ, αλλά ο στόχος ήταν η μισαλλοδοξία του πρωταγωνιστή, Μπάζιλ Φόλτι (Τζον Κλιζ). Αργότερα, The Fast Show χλεύαζε άτομα άλλων φυλών και το Banzai μιμήθηκε ιαπωνικά τηλεπαιχνίδια, τα οποία έχουν υπερβολική αίσθηση βίας, σεξ και δημόσιου παραλογισμού. Το Goodness Gracious Me ανέτρεψε τα στερεότυπα με σκετς όπως το "Going for an English". Ένα επεισόδιο από The Goodies απεικόνιζε όλο τον μαύρο πληθυσμό της Νότιας Αφρικής να φεύγει για να ξεφύγει από τοαπαρτχάιντ, αφήνοντας τους Αφρικάνερ χωρίς κανέναν να καταπιέσουν - έτσι, καθιέρωσαν ένα σύστημα διακρίσεων με βάση το ύψος, στοχοποιώντας κοντούς ανθρώπους.

Εκφοβισμός και σκληρός σαρκασμός

Σκληρός σαρκασμός και εκφοβισμός, αν και με τον εκφοβιστή συνήθως να φέρεται χειρότερα από το θύμα, όπως αποτυπώνεται στα παρακάτω:

• Μαύρη οχιά, από τον Έντμουντ Μπλάκαντερ προς τον βοηθό του, Μπόλντρικ
• The Young Ones, κωμική τηλεοπτική σειρά
• Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο, από τον Μπάζιλ Φόλτι προς τον σερβιτόρο Μανουέλ
• The New Statesman, σατιρίζοντας ένα αυταρχικό συντηρητικό μέλος του Κοινοβουλίου
• The Thick of It, σατιρίζοντας την κουλτούρα της εποχής στην ακμή του Τόνι Μπλερ
• Never Mind the Buzzcocks, σατιρική μουσική εκπομπή με πάνελ
• Mock The Week, σατιρική ειδησεογραφική εκπομπή με πάνελ

Παρωδίες στερεοτύπων

Το σκετς "Nudge Nudge" των Monty Python, από τους Τέρι Τζόουνς και Έρικ Άιντλ στο Monty Python Live (Mostly) το 2014

Χλευασμός των βρετανικών στερεοτύπων, όπως αποτυπώνεται τα παρακάτω:

• Beyond the Fringe
• That Was the Week That Was (TW3)
• Little Britain
• The Fast Show
• The Young Ones
• French and Saunders
• The Day Today
• Brass Eye
• Citizen Smith
• Mind Your Language
• Goodness Gracious Me
• Monkey Dust
• Μαύρη οχιά
• PhoneShop
• Monty Python
• Hale and Pace
• Ali G
• Citizen Khan

Φάρσες και πλάκες

Συνήθως για την τηλεόραση, η εκτέλεση φάρσας σε ένα ανυποψίαστο άτομο ενώ βιντεοσκοπείται κρυφά, όπως για παράδειγμα στα παρακάτω:

• Candid Camera
• Beadle's About
• Game for a Laugh
• Trigger Happy TV
• Balls of Steel
• Prank Patrol

Δείτε επίσης

• Ειρωνεία
• Κωμωδία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Ελεύθερο βιβλίο History of English Humour, Vol. 1, by Alfred Guy Kingan L'Estrange, 1878 στο Project Gutenberg
• "British Humour" Sketch from "Waldorf And Sauron's Extremely Serious Circus", Boardcast [sic] Podcast #2, 2009