Βικιπαίδεια:Ανεξάρτητες πηγές
 | Αυτή η σελίδα αποτελεί δοκίμιο. Περιέχει συμβουλές ή γνώμες ενός ή περισσοτέρων συντακτών της Βικιπαίδειας. Τα δοκίμια δεν ανήκουν στις πολιτικές και οδηγίες της Βικιπαίδειας και ορισμένα αντιπροσωπεύουν ευρέως αποδεκτούς κανόνες και απόψεις, ενώ άλλα μπορεί να παρουσιάζουν την οπτική γωνία κάποιας μειοψηφίας. |
 | Αυτή η σελίδα με λίγα λόγια: Οι ανεξάρτητες πηγές διακρίνονται από την έλλειψη άμεσης επιρροής από τα εμπλεκόμενα υποκείμενα. Η Βικιπαίδεια ενθαρρύνει τη χρήση ανεξάρτητων πηγών επειδή αυτές συνδέονται συνήθως με την αξιοπιστία, την έλλειψη μεροληψίας και την ακρίβεια των γεγονότων. |
Ο εντοπισμός και η χρήση ανεξάρτητων πηγών (ονομάζονται επίσης τρίτες πηγές) βοηθά τους συντάκτες να δημιουργούν λήμματα που δεν έχουν προωθητικό χαρακτήρα και παρουσιάζουν δίκαια το θέμα, χωρίς δυσανάλογη βαρύτητα στις απόψεις του ίδιου του υποκειμένου. Η χρήση ανεξάρτητων πηγών βοηθά στην προστασία του εγχειρήματος από άτομα που χρησιμοποιούν τη Βικιπαίδεια για αυτοπροβολή, προσωπικό οικονομικό όφελος και άλλες καταχρήσεις. Η εξάρτηση από ανεξάρτητες πηγές διασφαλίζει ότι ένα λήμμα μπορεί να γραφτεί από μια ισορροπημένη, αμερόληπτη οπτική γωνία και όχι από την οπτική γωνία του ίδιου του υποκειμένου ή ατόμων με προσωπικά κίνητρα. Η έμφαση στις απόψεις αμερόληπτων πηγών είναι απαραίτητη για την επίτευξη μιας ουδέτερης οπτικής γωνίας. Διασφαλίζει επίσης ότι τα λήμματα μπορούν να καταγράψουν την αξία ενός θέματος και τον ρόλο του στην κοινωνία, αντί να προσφέρουν έναν τηλεφωνικό κατάλογο ή το περιεχόμενο ενός διαφημιστικού φυλλαδίου.
Κατά τον καθορισμό του τύπου της πηγής, υπάρχουν τρία ξεχωριστά, βασικά χαρακτηριστικά προς αναγνώριση:
- Είναι αυτή η πηγή αυτοεκδιδόμενη ή όχι; (Για αυτό το ερώτημα, δείτε Αυτοεκδιδόμενες πηγές.)
- Είναι αυτή η πηγή ανεξάρτητη ή τρίτο μέρους, ή συνδέεται στενά με το υποκείμενο;
- Είναι αυτή η πηγή πρωτογενής ή όχι; (Για αυτό το ερώτημα, δείτε Πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές.)
Κάθε πιθανός συνδυασμός αυτών των τριών χαρακτηριστικών έχει εμφανιστεί σε πηγές στη Βικιπαίδεια. Οποιοσδήποτε συνδυασμός μπορεί να παράγει μια πηγή που είναι χρησιμοποιήσιμη για κάποιο σκοπό. Ο εντοπισμός αυτών των χαρακτηριστικών θα σας βοηθήσει να καθορίσετε πώς μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις πηγές.
Αυτή η σελίδα ασχολείται κυρίως με το δεύτερο ερώτημα: εντοπισμός και χρήση ανεξάρτητων και μη ανεξάρτητων πηγών.
Εντοπισμός ανεξάρτητων πηγών
[επεξεργασία κώδικα]Μια ανεξάρτητη πηγή είναι μια πηγή που δεν έχει άμεσο συμφέρον σε ένα δεδομένο θέμα της Βικιπαίδειας και, ως εκ τούτου, αναμένεται να καλύψει το θέμα από μια αμερόληπτη οπτική γωνία. Οι ανεξάρτητες πηγές έχουν συντακτική ανεξαρτησία (π.χ. οι διαφημιστές δεν υπαγορεύουν το περιεχόμενο) και καμία σύγκρουση κινήτρων (δηλαδή, δεν υπάρχει πιθανότητα προσωπικού, οικονομικού ή πολιτικού κέρδους από την ύπαρξη της δημοσίευσης).
Το συμφέρον σε ένα θέμα γίνεται «άμεσο» όταν η πηγή (ο συγγραφέας, ο εκδότης κ.λπ.) αναπτύσσει οποιαδήποτε οικονομική ή νομική σχέση με το θέμα. Ένα συμφέρον με αυτή την έννοια μπορεί να είναι είτε θετικό είτε αρνητικό. Παράδειγμα θετικού συμφέροντος είναι να γράφετε για τον εαυτό σας, την οικογένειά σας ή ένα προϊόν που κατασκευάζεται ή πωλείται από την εταιρεία ή τον εργοδότη σας. Παράδειγμα αρνητικού συμφέροντος είναι η ιδιοκτησία ή η εργασία σε μια εταιρεία που ανταγωνίζεται το υποκείμενο του λήμματος. Αυτές οι συγκρούσεις συμφερόντων κάνουν τους συντάκτες της Βικιπαίδειας να υποπτεύονται ότι οι πηγές από αυτά τα άτομα θα δώσουν μεγαλύτερη σημασία στην προώθηση των δικών τους συμφερόντων παρά στην προώθηση της γνώσης για το θέμα.
Η ανεξαρτησία δεν συνεπάγεται απαραίτητα αντικειμενικότητα. Μια ανεξάρτητη πηγή μπορεί να έχει μια έντονα θετική ή αρνητική άποψη για ένα θέμα. Για παράδειγμα, ένας ακαδημαϊκός μπορεί να γράψει για τον αλφαβητισμό και να υποστηρίζει σθεναρά την εκπαίδευση όλων των παιδιών. Εάν ο συγγραφέας δεν αποκομίζει προσωπικό όφελος από αυτό, τότε η δημοσίευση παραμένει μια ανεξάρτητη πηγή για το θέμα.
Υλικό από πηγές που είναι αυτοεκδιδόμενες, πρωτογενείς ή μεροληπτικές λόγω σύγκρουσης συμφερόντων μπορεί να παίξει ρόλο στη συγγραφή ενός λήμματος, αλλά η πληροφορία που τεκμηριώνει την εγκυκλοπαιδικότητα του θέματος πρέπει να προέρχεται από ανεξάρτητες πηγές τρίτων.
Λήμματα που δεν αναφέρουν ανεξάρτητες πηγές θα πρέπει να επισημαίνονται με το πρότυπο {{χωρίς ανεξάρτητες πηγές}}, και αν δεν μπορεί να εντοπιστεί ουσιαστική κάλυψη σε ανεξάρτητες αξιόπιστες δευτερογενείς πηγές, τότε το λήμμα θα πρέπει να προταθεί για διαγραφή. Εάν το περιεχόμενο του λήμματος είναι καθαρά προωθητικό, μπορεί να γίνει υποψήφιο για γρήγορη διαγραφή βάσει του κριτηρίου Γ11.
Επεξήγηση
[επεξεργασία κώδικα]Η Βικιπαίδεια προσπαθεί να διατηρεί το υψηλότερο δυνατό επίπεδο και να αποφεύγει τη συγγραφή θεμάτων από μεροληπτική οπτική γωνία. Λήμματα που βασίζονται σε πολλαπλές ανεξάρτητες πηγές είναι συνήθως λιγότερο μεροληπτικά.
Εάν η Βικιπαίδεια είναι μια εγκυκλοπαίδεια που συνοψίζει απόψεις και όχι μια αποθήκη για απόψεις, τα λήμματα πρέπει να αποδεικνύουν ότι το θέμα τους έχει αναφερθεί σε αξιόπιστες πηγές ανεξάρτητες από το ίδιο το θέμα. Αυτές οι πηγές θα πρέπει να είναι ανεξάρτητες τόσο από το θέμα όσο και από τη Βικιπαίδεια, και να ανταποκρίνονται στα πρότυπα που περιγράφονται στις Αξιόπιστες πηγές.
Παραδείγματα
[επεξεργασία κώδικα]| Γράφετε για... | Δυνητικά ανεξάρτητη πηγή | Μη ανεξάρτητη πηγή |
|---|---|---|
| μια επιχείρηση | Μέσα ενημέρωσης, κρατικές υπηρεσίες | Ιδιοκτήτης, εργαζόμενοι, εταιρική ιστοσελίδα, δελτία τύπου, διαφημιστικά, ιστοσελίδα ανταγωνιστή |
| ένα πρόσωπο | Μέσα ενημέρωσης, ακαδημαϊκά βιβλία | Το ίδιο το άτομο, μέλη της οικογένειας, φίλοι, εργοδότης, υπάλληλοι |
| μια πόλη | Εθνικά μέσα ενημέρωσης, εγχειρίδια, εγκυκλοπαίδειες | Ιστοσελίδα του δημάρχου, τοπικοί σύλλογοι προώθησης, ιστοσελίδα τοπικού επιμελητηρίου |
| ένα βιβλίο, μουσική, ταινία | Κριτική σε εφημερίδα ή περιοδικό, ακαδημαϊκό βιβλίο | Ιστοσελίδα της εταιρείας παραγωγής ή του εκδοτικού οίκου, σημειώσεις στο οπισθόφυλλο, αυτοβιογραφία του δημιουργού |
Κάθε λήμμα στη Βικιπαίδεια θα πρέπει να βασίζεται σε επαληθεύσιμες δηλώσεις από πολλαπλές ανεξάρτητες αξιόπιστες πηγές με φήμη για τον έλεγχο των γεγονότων και την ακρίβεια.
Μη ανεξάρτητες πηγές
[επεξεργασία κώδικα]_-_Internal.jpg)
Οι μη ανεξάρτητες πηγές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παροχή περιεχομένου, αλλά μερικές φορές η σύνδεση της πηγής με το θέμα πρέπει να προσδιορίζεται σαφώς. Για παράδειγμα, η φράση «Ο Οργανισμός Χ δήλωσε ότι 10.000 άτομα προσήλθαν στη διαμαρτυρία που οργάνωσε» είναι συνήθως αποδεκτή, αλλά η φράση «10.000 άτομα προσήλθαν στη διαμαρτυρία» συνήθως δεν είναι, καθώς οι διοργανωτές έχουν κίνητρο να υπερβάλουν.
Οι μη ανεξάρτητες πηγές δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται για την τεκμηρίωση της εγκυκλοπαιδικότητας, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη συμπλήρωση μη αμφιλεγόμενων λεπτομερειών ή για την παρουσίαση της άποψης του υποκειμένου.
Δελτία τύπου
[επεξεργασία κώδικα]Ένα δελτίο τύπου σαφώς δεν είναι ανεξάρτητη πηγή. Πολλές λιγότερο αξιόπιστες ειδησεογραφικές πηγές γράφουν άρθρα βασισμένα σχεδόν αποκλειστικά σε ένα δελτίο τύπου (μια πρακτική που ονομάζεται «churnalism»). Είναι κρίσιμο να ελέγχετε αν μια πηγή απλώς αναπαράγει ένα δελτίο τύπου.
Σχέση με την εγκυκλοπαιδικότητα
[επεξεργασία κώδικα]Οι μη ανεξάρτητες πηγές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εδραίωση της εγκυκλοπαιδικότητας. Η βασική πολιτική Βικιπαίδεια:Τι δεν είναι η Βικιπαίδεια απαιτεί να είναι δυνατή η επαλήθευση ενός θέματος σε ανεξάρτητες πηγές, αλλιώς το θέμα δεν μπορεί να έχει ξεχωριστό λήμμα στη Βικιπαίδεια.
Λήμματα χωρίς ανεξάρτητες πηγές
[επεξεργασία κώδικα]Ένα λήμμα που επί του παρόντος δεν έχει ανεξάρτητες πηγές δεν πρέπει πάντα να διαγράφεται αμέσως. Μπορεί απλώς να βρίσκεται σε ατελή κατάσταση. Εξετάστε το ενδεχόμενο να ζητήσετε βοήθεια στη σελίδα συζήτησης του λήμματος ή να τοποθετήσετε το πρότυπο {{Πηγές}}.
Εάν καμία έρευνα δεν αποδίδει πηγές, τότε μπορεί να είναι δυνατή η συγχώνευση της πληροφορίας σε ένα άλλο ευρύτερο θέμα.
