close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Image
Η οριοθέτηση των θαλασσίων υδάτων κατά το διεθνές δίκαιο

Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982), η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) θεωρείται η θαλάσσια έκταση, εντός της οποίας ένα κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλης εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας από το νερό και τον άνεμο[1]. Εκτείνεται πέραν των χωρικών υδάτων μιας χώρας (συνήθως 12 ναυτικά μίλια) στα 200 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή. Η χρήση του όρου μπορεί να περιλαμβάνει την υφαλοκρηπίδα, ονομαστικά και μόνο. Σε επίπεδο ουσίας δικαίου και συνεπαγόμενων δικαιωμάτων είναι δύο διαφορετικές ζώνες. Η ΑΟΖ δεν συμπεριλαμβάνει τα χωρικά ύδατα, ούτε και την υφαλοκρηπίδα πέραν των 200 ν.μ. Η διαφορά χωρικών υδάτων και ΑΟΖ είναι πως τα χωρικά ύδατα αφορούν σε πλήρη κυριαρχία, ενώ η ΑΟΖ αποτελεί απλό "κυριαρχικό δικαίωμα", το οποίο αναφέρεται στη δικαιοδοσία του παράκτιου κράτους μέχρι και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η επιφάνεια είναι διεθνή ύδατα[2].

Ορισμός της ΑΟΖ

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Παγκόσμιος χάρτης με πληροφορίες ζώνης ώρας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης

Γενικά, η ΑΟΖ μιας χώρας εκτείνεται από τα εξωτερικά όρια των χωρικών υδάτων και μέχρι τα 200 ν.μ. (370 χλμ.), τα οποία υπολογίζονται από τις γραμμές βάσης/ baseline (Άρθρο 57 της Σύμβασης για το Δίκαιο της θάλασσας), οι οποίες δεν συμπίπτουν ακριβώς με την ακτογραμμή [3]. Εξαίρεση σ' αυτόν τον κανόνα αποτελούν οι περιπτώσεις όπου οι ΑΟΖ δύο ή περισσοτέρων χωρών αλληλοεφάπτονται, όταν δηλαδή οι ακτογραμμές των εν λόγω χωρών απέχουν λιγότερο από 400 ναυτικά μίλια (740 χλμ). Στην περίπτωση που οι ΑΟΖ αλληλοεφάπτονται, έγκειται στις χώρες που τις διεκδικούν να ορίσουν από κοινού θαλάσσια σύνορα.[4] Γενικά, κάθε σημείο εντός αλληλοεφαπτόμενης περιοχής περιέρχεται στη δικαιοδοσία της εγγύτερης χώρας.[5]

Στην έκταση της ΑΟΖ συνυπολογίζεται και η συνορεύουσα ζώνη, η οποία εκτείνεται για 12 ν.μ. πέραν του ορίου των εθνικών υδάτων. Οι χώρες μπορούν να αξιώνουν δικαίωμα και στην υφαλοκρηπίδα, η οποία μπορεί να εκτείνεται έως και 350 ν.μ. από την ακτογραμμή και πέραν την ΑΟΖ, ωστόσο αυτές οι περιοχές δεν λογίζονται ως μέρος της ΑΟΖ τους. Ο δια νόμου ορισμός της υφαλοκρηπίδας δεν αντιστοιχεί επακριβώς στη γεωλογική σημασία του όρου, καθώς περιλαμβάνει το υποθαλάσσιο μέρος της ξηράς, καθώς και τον πυθμένα εντός της ΑΟΖ.

Ιστορική αναδρομή της ΑΟΖ

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόλις στα τέλη του 20ύ αιώνα υιοθετήθηκε η ιδέα της κατάτμησης θαλασσίων περιοχών εν είδει ΑΟΖ, ώστε να υπάρχει καλύτερος έλεγχος των αλιευτικών υποθέσεων εκτός εθνικών υδάτων.

Αρχικά, τα εθνικά ύδατα μιας χώρας εκτείνονταν για 3 ν.μ. (6 χλμ) από την ακτογραμμή της -όσο περίπου είναι το βεληνεκές ενός κανονιού. Στη νεότερη εποχή, τα εθνικά ύδατα επεκτάθηκαν στα 12 ναυτικά μίλια (περ. 19 χλμ). Στις αρχές του 1970, το Εκουαδόρ διεκδίκησε την επέκταση των εθνικών του υδάτων στα 200 ν.μ.· κατέσχεσαν έτσι αμερικανικά αλιευτικά και υποχρέωσαν τις ΗΠΑ να πληρώσουν βαριά πρόστιμα για καταπάτηση περιοχής εθνικής κυριαρχίας. Εν τέλει, οι ΗΠΑ συμφώνησαν να τεθεί το θέμα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.[6] Αυτό υπήρξε το πρώτο βήμα για την καθιέρωση των 12 ν.μ. ως νόρμα των εθνικών υδάτων μιας χώρας. Παράλληλα, με την Τρίτη Συμβαση του ΟΗΕ περί Δικαίου της Θάλασσας το 1982, αναγνωρίστηκε διεθνώς ο ορισμός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στα 200 ν.μ.

Το Άρθρο 55, μέρος Ε΄της Σύμβασης, ορίζει τα εξής:

Ειδικό νομικό καθεστώς της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης
Η αποκλειστική οικονομική ζώνη ορίζεται ως η θαλάσσια περιοχή πέραν και εφαπτομένης των εθνικών υδάτων, και υπόκειται σε συγκεκριμένο νομικό καθεστώς όπως ορίζεται στο παρόν παράρτημα, υπό το οποίο τα δικαιώματα και η δικαιοδοσία του οριζόμενου Κράτους, και τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των άλλων Κρατών καθορίζονται από τις διατάξεις της παρούσας Συνθήκης.

ΑΟΖ υπό αμφισβήτηση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ακριβής έκταση της ΑΟΖ είναι συχνά θέμα διαμάχης μεταξύ δύο ή περισσότερων χωρών. Ακολουθεί ένας κατάλογος με μερικές σημαντικές έριδες κάποιων χωρών, επί των θαλασσίων υδάτων τους.

  • Το διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ισλανδίας, γνωστό και ως Πόλεμοι του μπακαλιάρου.
  • Η Νορβηγία βρίσκεται σε έριδα με τη Ρωσία επί των εθνικών τους υδάτων και της ΑΟΖ, όσον αφορά στο Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ.
  • Η Ελλάδα βρίσκεται σε διαμάχη με την Τουρκία, επί της έκτασης της υφαλοκρηπίδας.
  • Η Νότια Κινεζική Θάλασσα αποτελεί μήλο της έριδος μεταξύ πολλών όμορων χωρών.
  • Υπάρχει μια διαφιλονικούμενη περιοχή ανάμεσα στις ΗΠΑ και τον Καναδά, τη λεγόμενη Θάλασσα Μποφόρ. Στην περιοχή υπάρχουν αποθέματα υδρογονανθράκων, τα οποία οι δύο χώρες διεκδικούν.
  • Η διαμάχη επί της νησίδας Rockall (βρίσκεται μεταξύ Ιρλανδίας και Ισλανδίας). Η έριδα είναι επί θέματος ΑΟΖ, παρά για τους πόρους, ή τη γεωστρατηγική σημασία της.
  • Ενα μέρος της Καναδικής ΑΟΖ διεκδικεί η Γαλλία, για λογαριασμό των νήσων Σαιν Πιερ και Μικελόν, των οποίων διατηρεί την κυριαρχία από το 1763 (επίσημα από το 1985). Οι νήσοι περικλείονται ολοκληρωτικά από την ΑΟΖ του Καναδά.

Περιοχές όπου παγετώνες καλύπτουν τη θαλάσσια περιοχή μιας χώρας πέραν της ακτογραμμής της, αποτελούν επίσης πιθανές διαφιλονικούμενες εκτάσεις.[7]

ΑΟΖ κατά χώρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
 Αυτό το λήμμα παρουσιάζει το θέμα από ελληνική οπτική γωνία ή δίνει δυσανάλογο βάρος στην ελληνική πτυχή ενός παγκόσμιου θέματος.
Προσπαθήστε να το ανασκευάσετε ή και να προσθέσετε πληροφορίες έτσι ώστε να καλύπτει πληρέστερα και περισσότερο ουδέτερα το θέμα.
Παρακαλούμε δείτε τη σχετική συζήτηση στη σελίδα συζήτησης του λήμματος.

Ελλάδα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ελλάδα έχει ορίσει ΑΟΖ με την Ιταλία και μερικώς με την Αίγυπτο, ενώ απομένει να ορίσει ΑΟΖ με την Αλβανία, τη Λιβύη, την Κύπρο και την Τουρκία.

Η τουρκική δήλωση περί πολέμου δεν αφορά την ΑΟΖ· η Τουρκία ισχυρίζεται ότι το Αιγαίο, ως ημίκλειστη θαλάσσια περιοχή, πρέπει να τεθεί υπό ειδικό καθεστώς, εν αντιθέσει με άλλες ημίκλειστες θάλασσες όπως την Αδριατική θάλασσα, ή πλήρως κλειστές όπως τη Μαύρη Θάλασσα. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Συνθήκη του ΟΗΕ περί Δικαίου της Θάλασσας, με την οποία τα εθνικά ύδατα μιας χώρας μπορούν να επεκταθούν στα 12 ναυτικά μίλια. Αν και φέρει μόνιμη αντίρρηση στο σχετικό άρθρο της Συνθήκης, η ίδια έχει επεκτείνει τα εθνικά της ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα στα 12 μίλια. Το 1995, κατά την επικύρωση της Συνθήκης από το ελληνικό κοινοβούλιο, η Τουρκία δήλωσε[8] ότι στην περίπτωση που η Ελλάδα επέκτεινε τα εθνικά της ύδατα πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, αυτό θα εκλαμβανόταν ως απόπειρα περιορισμού της καθώς και άμεση προσβολή της εθνικής της κυριαρχίας. Με αυτόν τον ισχυρισμό ισχύει ακόμη και σήμερα το λεγόμενο casus belli.

Την ίδια ώρα, ενώ η Λιβύη δείχνει - μετά και το ξέσπασμα της Αραβικής Άνοιξης- διστακτική στην υπογραφή σχετικής συμφωνίας, η κυβέρνηση του Ισραήλ έχει αναγνωρίσει ήδη τις ΑΟΖ τόσο της Ελλάδας,[9] όσο και της Κύπρου. Στα σχέδιά του είναι η μεταφορά του φυσικού αερίου που θα εξορύσσεται από το κοίτασμα Λεβιάθαν, μέσω ενός υποθαλάσσιου αγωγού ο οποίος θα διέρχεται και από την Ελληνική ΑΟΖ. Κατά το σχέδιο αυτό τεκμαίρεται η αναγνώριση της ελληνικής ΑΟΖ από το Ισραήλ, κάτι που αποτελεί ισχυρό διαπραγματευτικό «χαρτί» για τις ελληνικές διεκδικήσεις.

Κατάταξη κατά έκταση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ακόλουθος κατάλογος περιλαμβάνει εξαρτώμενες περιοχές υπό την κυριαρχία χωρών (συμπεριλαμβανομένων ακατοίκητων περιοχών). αλλά όχι διεκδικήσεις χωρών επί της Ανταρκτικής. Ως εσωτερική έκταση χώρας νοείται η έκταση που καταλαμβάνει η στεριά. συμπεριλαμβανομένων των νήσων.

Χώρα ΑΟΖ σε τ.χλμ Υφαλοκρηπίδα σε τ.χλμ ΑΟΖ+εσωτερική έκταση χώρας σε τ.χλμ
Image Ηνωμένες Πολιτείες11.351.0002.193.52621.814.306
Image Γαλλία11.035.000389.42211.655.724
Image Αυστραλία8.505.3482.194.00816.197.464
Image Ρωσία7.566.6733.817.84324.664.915
Image Ηνωμένο Βασίλειο6.805.586722.8917.048.486
Image Νέα Ζηλανδία6.682.503277.6106.953.478
Image Ινδονησία6.159.0322.039.3818.019.392
Image Καναδάς5.599.0772.644.79515.607.077
Image Ιαπωνία4.479.388454.9764.857.318
Image Χιλή3.681.989252.9474.431.381
Image Βραζιλία3.660.955774.56312.175.832
Image Κιριμπάτι3.441.8107.5233.442.536
Image Μεξικό3.177.593419.1025.141.968
Image Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας2.996.41919.4032.997.121
Image Δανία2.551.238495.6574.761.811
Image Παπούα Νέα Γουινέα2.402.288191.2562.865.128
Image Νορβηγία2.385.178434.0202.770.404
Image Ινδία2.305.143402.9965.592.406
Image Νησιά Μάρσαλ1.990.53018.4111.990.711
Image Πορτογαλία1.727.40892.0901.819.498
Image Φιλιππίνες1.590.780272.9211.890.780
Image Νήσοι Σολομώντα1.589.47736.2821.618.373
Image Νότια Αφρική1.535.538156.3372.756.575
Image Σεϋχέλλες1.336.55939.0631.337.014
Image Μαυρίκιος1.284.99729.0611.287.037
Image Φίτζι1.282.97847.7051.301.250
Image Μαδαγασκάρη1.225.259101.5051.812.300
Image Αργεντινή1.159.063856.3463.939.463
Image Ισημερινός1.077.23141.0341.333.600
Image Ισπανία1.039.23377.9201.545.225
Image Μαλδίβες923.32234.538923.622
Image Κίνα879.666831.34010.520.487
Image Σομαλία825.05255.8951.462.709
Image Περού815.91582.0002.101.131
Image Κολομβία808.15853.6911.949.906
Image Πράσινο Ακρωτήριο800.5615.591804.594
Image Ισλανδία751.345108.015854.345
Image Τουβαλού749.7903.575749.816
Image Βανουάτου663.25111.483675.440
Image Τόγκο659.5588.517660.305
Image Μπαχάμες654.715106.323668.658
Image Παλάου603.9782.837604.437
Image Μοζαμβίκη578.98694.2121.380.576
Image Κόστα Ρίκα574.72519.585625.825
Image Ναμίμπια564.74886.6981.388.864
Image Υεμένη552.66959.2291.080.637
Image Ιταλία541.915116.834843.251
Image Ομάν533.18059.071842.680
Image Μιανμάρ532.775220.3321.209.353
Image Σρι Λάνκα532.61932.453598.229
Image Ανγκόλα518.43348.0921.765.133
Image Ελλάδα505.57281.451637.529
Image Βενεζουέλα470.666107.7591.382.716
Image Βιετνάμ417.663365.198748.875
Image Ιρλανδία410.310139.935480.583
Image Λιβύη351.58964.7632.111.129
Image Κούβα350.75161.525460.637
Image Παναμάς335.64653.404411.163
Image Μαλαισία334.671323.412665.474
Image Ναουρού308.48041308.501
Image Ισημερινή Γουινέα303.5097.820331.560
Image Νότια Κορέα300.851225.214400.529
Image Ταϊλάνδη299.397230.063812.517
Image Μαρόκο (εξαιρουμένης της Δυτικής Σαχάρας)274.57753.746721.127
Image Αίγυπτος263.45161.5911.265.451
Image Τουρκία261.65456.0931.045.216
Image Τζαμάικα258.1379.802269.128
Image Δομινικανή Δημοκρατία255.89810.738304.569
Image Λιβερία249.73417.715361.103
Image Ονδούρα249.54268.718362.034
Image Τανζανία241.88825.6111.186.975
Image Πακιστάν235.99951.3831.117.911
Image Γκάνα235.34922.502473.888
Image Σαουδική Αραβία228.633107.2492.378.323
Image Νιγηρία217.31342.2851.141.081
Image Σιέρα Λεόνε215.61128.625287.351
Image Γκαμπόν202.79035.020470.458
Image Μπαρμπάντος186.898426187.328
Image Ακτή Ελεφαντοστού176.25410.175498.717
Image Ιράν168.718118.6931.797.468
Image Μαυριτανία165.33831.6621.190.858
Image Κομόρες163.7521.526165.987
Image Σουηδία160.885154.604602.255
Image Σενεγάλη158.86123.092355.583
Image Ολλανδία154.01177.246192.345
Image Ουκρανία147.31879.142750.818
Image Ουρουγουάη142.16675.327318.381
Image Γουιάνα137.76550.578352.734
Image Βόρεια Κορέα132.82654.566253.364
Image Σάο Τομέ και Πρίνσιπε131.3971.902132.361
Image Σαμόα127.9502.087130.781
Image Σουρινάμ127.77253.631291.592
Image Αϊτή126.7606.683154.510
Image Αλγερία126.3539.9852.508.094
Image Νικαράγουα123.88170.874254.254
Image Γουινέα-Μπισσάου123.72539.339159.850
Image Κένυα116.94211.073697.309
Image Γουατεμάλα114.17014.422223.059
Image Αντίγκουα και Μπαρμπούντα110.0894.128110.531
Image Τυνησία101.85767.126265.467
Image Κύπρος98.7074.042107.958
Image Ελ Σαλβαδόρ90.96216.852112.003
Image Φινλανδία87.17185.109425.590
Image Μπανγκλαντές86.39266.438230.390
Image Ταϊβάν83.23143.016119.419
Image Ερυθραία77.72861.817195.328
Image Τρινιδάδ και Τομπάγκο74.19925.28479.329
Image Ανατολικό Τιμόρ70.32625.64885.200
Image Σουδάν68.14819.8271.954.216
Image Καμπότζη62.51562.515243.550
Image Γουινέα59.42644.755305.283
Image Κροατία59.03250.277115.626
Image Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα58.21857.474141.818
Image Γερμανία57.48557.485414.599
Image Μάλτα54.8235.30155.139
Image Εσθονία36.99236.99282.219
Image Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες36.3021.56136.691
Image Μπελίζ35.35113.17858.317
Image Βουλγαρία34.30710.426145.186
Image Μπενίν33.2212.721145.843
Image Κατάρ31.59031.59043.176
Image Δημοκρατία του Κονγκό31.0177.982373.017
Image Πολωνία29.79729.797342.482
Image Δομινίκα28.98565929.736
Image Λετονία28.45227.77293.011
Image Γρενάδα27.4262.23727.770
Image Ισραήλ26.3523.74548.424
Image Ρουμανία23.62719.303262.018
Image Γκάμπια23.1125.58134.407
Image Γεωργία21.9463.24391.646
Image Λίβανος19.5161.06729.968
Image Καμερούν16.54711.420491.989
Image Αγία Λουκία15.61754416.156
Image Αλβανία13.6916.97942.439
Image Τόγκο12.0451.26568.830
Image Κουβέιτ11.02611.02628.844
Image Συρία10.5031.085195.683
Image Μπαχρέιν10.22510.22510.975
Image Μπρουνέι10.0908.50915.855
Image Άγιος Χριστόφορος και Νέβις9.97465310.235
Image Μαυροβούνιο7.7453.89621.557
Image Τζιμπουτί7.4593.18730.659
Image Λιθουανία7.0317.03172.331
Image Βέλγιο3.4473.44733.975
Image Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό1.6061.5932.346.464
Image Σιγκαπούρη1.0671.0671.772
Image Ιράκ771771439.088
Image Μονακό288290
Image Κράτος της Παλαιστίνης2562566.276
Image Σλοβενία22022020.493
Image Ιορδανία1665989.508
Image Βοσνία και Ερζεγοβίνη505051.259
Image Καζακστάν2.724.900
Image Μογγολία1.564.100
Image Τσαντ1.284.000
Image Νίγηρας1.267.000
Image Μάλι1.240.192
Image Αιθιοπία1.104.300
Image Βολιβία1.098.581
Image Ζάμπια752.612
Image Αφγανιστάν652.090
Image Κεντροαφρικανική Δημοκρατία622.984
Image Νότιο Σουδάν619.745
Image Μποτσουάνα582.000
Image Τουρκμενιστάν488.100
Image Ουζμπεκιστάν447.400
Image Παραγουάη406.752
Image Ζιμπάμπουε390.757
Image Μπουρκίνα Φάσο274.222
Image Ουγκάντα241.038
Image Λάος236.800
Image Λευκορωσία207.600
Image Κιργιζία199.951
Image Νεπάλ147.181
Image Τατζικιστάν143.100
Image Μαλάουι118.484
Image Ουγγαρία93.028
Image Αζερμπαϊτζάν86.600
Image Αυστρία83.871
Image Τσεχία78.867
Image Σερβία77.474
Image Σλοβακία49.035
Image Ελβετία41.284
Image Μπουτάν38.394
Image Μολδαβία33.846
Image Λεσότο30.355
Image Αρμενία29.743
Image Μπουρούντι27.834
Image Ρουάντα26.338
Image Βόρεια Μακεδονία25.713
Image Εσουατίνι17.364
Image Κόσοβο10.887
Image Λουξεμβούργο2.586
Image Ανδόρρα468
Image Λίχτενσταϊν160
Image Άγιος Μαρίνος61
Image Βατικανό0,44

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Part V - Exclusive Economic Zone, Article 56». Law of the Sea. United Nations. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2011.
  2. ↑ «Part V - Exclusive Economic Zone, Articles 55, 56». Law of the Sea. United Nations.
  3. ↑ «Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας /* Σύμβαση του Μοντέγκο Μπαίυ */». Επίσημη Εφημερίδα. 23 Ιουνίου 1998. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2020.
  4. ↑ William R. Slomanson, 2006. Fundamental Perspectives on International Law, 5th edn. Belmont, CA: Thomson-Wadsworth, 294.
  5. ↑ UN Convention on the Law of The Sea.
  6. ↑ «Time.com». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2011.
  7. ↑ «The Legal Status of Ice in the Antarctic Region». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Φεβρουαρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2011.
  8. ↑ «Casus belli: από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση κατά της Ελλάδος». www.europarl.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021.
  9. ↑ «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2011.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Αποκλειστική_Οικονομική_Ζώνη&oldid=11187365"